KWALIFIKACJA GIW5 - CZERWIEC 2018

Kąt stoku naturalnego (często nazywany też kątem zsypu) to maksymalny kąt, pod jakim materiał sypki lub rozluźniony może tworzyć stabilną skarpę/pryzmę bez dodatkowego podparcia. Zależy on przede wszystkim od:

• tarcia wewnętrznego (oporu przesuwu między ziarnami/bryłami),
• kohezji (spójności), która w gruntach spoistych daje dodatkowy "sklejający" efekt,
• wilgotności, która może zarówno zwiększać pozorną spójność (przy niewielkiej wilgotności), jak i ją obniżać oraz działać "poślizgowo" (przy dużym uwodnieniu).

Odpowiedź "Grunt spoisty." jest poprawna, ponieważ grunty spoiste mają kohezję, dzięki czemu mogą utrzymywać bardziej strome skarpy niż materiały niespoiste. W praktyce widać to np. przy formowaniu skarp z gliny lub iłu w porównaniu do usypiska z piasku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

• "Suchy piasek." to grunt niespoisty: jego stabilność wynika prawie wyłącznie z tarcia wewnętrznego między ziarnami, więc skarpy są zwykle mniej strome niż w gruntach spoistych.
• "Mokry piasek." bywa mylący: lekka wilgotność może zwiększać "lepkość" przez siły kapilarne, ale nie oznacza to większego kąta w każdych warunkach. Przy większej ilości wody rośnie ryzyko upłynnienia i poślizgu, co sprzyja obniżeniu stabilnego nachylenia.
• "Spękana skała." nie jest typowym "gruntem" w sensie materiału sypkiego o jednorodnym zachowaniu. Bryły i okruchy mogą się klinować, ale równie często ułatwiają zsuw (toczenie, poślizg po płaszczyznach), więc bez dodatkowych założeń nie daje to najwyższego, jednoznacznie przewidywalnego kąta stoku naturalnego.

W kontekście pracy operatora maszyn i urządzeń przeróbczych wiedza o kącie stoku naturalnego pomaga oceniać stateczność pryzm urobku i kruszyw, planować bezpieczne nachylenia skarp oraz ograniczać rozsypywanie podczas zsypu i transportu.