KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 37.
Który parametr koła zębatego można bezpośrednio zmierzyć za pomocą przedstawionego na ilustracji przyrządu pomiarowego?
Ilustracja przedstawia suwmiarkę, która jest przyrządem pomiarowym stosowanym do precyzyjnego mierzenia długości, średnic
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrząd z ilustracji służy do bezpośredniego pomiaru grubości zęba (odczyt z nastawy i skali).
Moduł oraz średnica podziałowa są zwykle wyznaczane pośrednio (z zależności geometrycznych i innych pomiarów), a szerokość rowka wpustowego mierzy się innymi narzędziami.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozróżnienie, które wielkości można zmierzyć bezpośrednio danym przyrządem, a które najczęściej wyznacza się pośrednio (z obliczeń lub z kombinacji kilku pomiarów). Przyrządy stosowane do kontroli uzębienia (np. suwmiarki do pomiaru grubości zęba) są skonstruowane tak, aby objąć dwa boki zęba na określonej wysokości i dać bezpośredni odczyt wymiaru.

Poprawna jest odpowiedź "Grubość zęba.", ponieważ taki parametr można odczytać wprost z pomiaru wykonanego przyrządem do kontroli grubości zęba: mierzy się odległość między przeciwległymi bokami zęba na zadanej wysokości (ustawianej częścią przyrządu). To typowy przykład pomiaru bezpośredniego parametru uzębienia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:

  • "Moduł zęba." – moduł jest parametrem znormalizowanym, powiązanym z geometrią uzębienia. W praktyce warsztatowej zwykle nie odczytuje się go jednym bezpośrednim pomiarem tym przyrządem; częściej identyfikuje się go z dokumentacji, oznaczeń lub wyznacza na podstawie innych wielkości (np. średnic i liczby zębów).
  • "Średnicę podziałową." – średnica podziałowa jest wielkością teoretyczną związaną z okręgiem podziałowym. Bezpośredni pomiar tej średnicy na rzeczywistym kole jest utrudniony i zazwyczaj zastępowany wyznaczeniem z zależności konstrukcyjnych lub z pomiarów pomocniczych.
  • "Szerokość rowka wpustowego." – dotyczy rowka w piaście/otworze koła zębatego, a nie samego uzębienia. Do takiego pomiaru stosuje się typowe narzędzia do rowków (np. suwmiarkę z odpowiednimi końcówkami, sprawdziany), a nie przyrząd przeznaczony do kontroli zębów.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawiają się jednocześnie parametry uzębienia (grubość, moduł, średnica podziałowa) i elementy piasty (rowek wpustowy), najpierw ustal, czy przyrząd "pracuje" na zębach czy w otworze/piastie. To często najszybciej eliminuje błędne tropy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Grubość zęba to wymiar określający "jak szeroki" jest pojedynczy ząb w danym przekroju, mierzony między jego bokami na ustalonej wysokości. W kontroli warsztatowej jest to parametr praktyczny, bo można go sprawdzić przyrządem przeznaczonym do pomiarów uzębienia.
Najczęściej używa się przyrządów do pomiaru grubości zęba (np. suwmiarki zębowej), które pozwalają ustawić wysokość pomiaru i odczytać grubość zęba bezpośrednio ze skali. Dobór zależy od typu koła i wymaganej dokładności kontroli.
Moduł jest parametrem wynikającym z geometrii uzębienia i zwykle identyfikuje się go z dokumentacji lub wyznacza z zależności konstrukcyjnych (np. z liczby zębów i średnicy podziałowej). Pojedynczy pomiar suwmiarką nie daje modułu wprost, bo obejmuje tylko wybrany fragment geometrii.
Średnica podziałowa odnosi się do teoretycznego okręgu podziałowego, na którym "toczą się" współpracujące koła zębate. Jest kluczowa w obliczeniach i doborze par kół, ale w warsztacie częściej się ją wyznacza pośrednio niż mierzy bezpośrednio na gotowym kole.
Pomiar bezpośredni to taki, w którym przyrząd daje odczyt interesującej wielkości bez dodatkowych obliczeń (np. grubość zęba). Pomiar pośredni wymaga przeliczeń lub użycia kilku wyników (np. wyznaczanie parametrów teoretycznych). Na egzaminie szukaj w odpowiedziach słów: "wyznacza się", "oblicza się", "wynika z".
Nie. Szerokość rowka wpustowego dotyczy części połączenia wał–piasta (rowek w piaście/otworze koła), a nie geometrii zębów. To inny obszar pomiarów i zwykle inne narzędzia kontrolne. W pytaniach testowych taka odpowiedź często jest "pułapką" mieszającą dwa tematy.
Typowe błędy to mylenie parametrów teoretycznych (moduł, średnica podziałowa) z wymiarami łatwo mierzalnymi oraz nieuwzględnienie, że część wymiarów dotyczy piasty (np. rowek wpustowy), a część uzębienia. Pomaga szybkie przypisanie: "zęby" vs "otwór/piasta".
Jest ważna po obróbce (kontrola wykonania), po naprawach oraz w diagnostyce zużycia przekładni. Zmiana grubości zęba może świadczyć o zużyciu boków, nieprawidłowym zazębieniu lub błędach montażu. W utrzymaniu ruchu to szybki sygnał do dalszej oceny stanu przekładni.
Poza grubością zęba sprawdza się m.in. bicie, współosiowość, luz międzyzębny, ślad współpracy oraz stan powierzchni boków zębów. Część z tych parametrów kontroluje się czujnikiem zegarowym i metodami montażowymi (np. oceną śladu), a nie jedną suwmiarką.
Ucz się przez skojarzenie: przyrząd → co mierzy. Zrób listę narzędzi (suwmiarka, mikrometr, czujnik, sprawdziany) i dopisz typowe zastosowania. Trenuj też rozpoznawanie, czy odpowiedź dotyczy uzębienia, czy elementów piasty/wału. To skraca czas i zmniejsza ryzyko "pułapek".
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metrologii warsztatowej (działy o pomiarach specjalnych)
  • Skrypty/notesy z pracowni montażu i obsługi przekładni zębatych
  • Instrukcje stanowiskowe dotyczące pomiarów uzębienia i doboru przyrządów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego