KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 2.
Który produkt spożyty w ciągu dnia, w ilościach podanych w tabeli, dostarczy organizmowi człowieka najwięcej pełnowartościowego białka?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi zawartości białka w różnych produktach spożywczych, co jest istotne w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Białko pełnowartościowe to takie, które dostarcza komplet aminokwasów egzogennych. Aby wskazać właściwy produkt, trzeba porównać w tabeli ilość białka pełnowartościowego wynikającą z dziennej porcji każdego produktu, a nie tylko "ogólną opinię", że coś jest białkowe.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy ilości białka pełnowartościowego dostarczanej w ciągu dnia przez wskazane produkty w porcjach podanych w tabeli. Kluczowe są tu dwie rzeczy: (1) rozróżnienie między ilością białka a jego jakością oraz (2) poprawne odczytanie danych z tabeli (porcja dzienna, jednostki, wartości w kolumnach).

Białko pełnowartościowe to białko zawierające komplet aminokwasów egzogennych w odpowiednich proporcjach. Zwykle dotyczy to produktów pochodzenia zwierzęcego, ale samo to nie przesądza o wyniku – decyduje ile takiego białka wynika z rzeczywistej porcji dziennej w tabeli.

Dlatego poprawna strategia odpowiedzi wygląda tak:

  • dla każdego produktu odczytać z tabeli porcję dzienną oraz wielkość białka pełnowartościowego (lub dane pozwalające ją wywnioskować),
  • porównać wartości końcowe między produktami,
  • wybrać produkt z największą wartością.

Makrela jest poprawną odpowiedzią, ponieważ w zestawieniu tabelarycznym to właśnie ona dostarcza największą ilość białka pełnowartościowego w ciągu dnia (wynikającą z przyjętej porcji).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w tym zadaniu:

  • Jaja – są klasycznym źródłem białka pełnowartościowego, ale w tabeli ich dzienna porcja i/lub wynikowa ilość białka pełnowartościowego jest mniejsza niż dla makreli.
  • Fasola biała – zawiera białko, lecz typowo białko roślinne ma niepełny profil aminokwasów (lub wymaga łączenia z innymi produktami), więc "pełnowartościowość" i wynikowa ilość w porcji mogą być niższe.
  • Chleb mazowiecki – jest źródłem białka w niewielkiej ilości i nie jest typowym produktem wysokobiałkowym; w tabeli wypada najsłabiej pod kątem białka pełnowartościowego.

Wskazówka egzaminacyjna: nie wybieraj odpowiedzi na podstawie skojarzeń. W zadaniach "w ilościach podanych w tabeli" punkt decydujący zawsze znajduje się w danych liczbowych i ich poprawnej interpretacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Białko pełnowartościowe to białko zawierające komplet aminokwasów egzogennych w odpowiednich proporcjach. W praktyce najczęściej pochodzi z produktów zwierzęcych (np. ryby, jaja), ale w zadaniach egzaminacyjnych zawsze liczy się też wielkość porcji i dane z tabeli.
Ilość białka to wartość w gramach, a jakość dotyczy kompletności aminokwasów (pełnowartościowości). Zadanie może wymagać porównania "białka pełnowartościowego", więc nie wystarczy wiedzieć, że produkt ma białko – trzeba sprawdzić, czy i ile białka uznaje się za pełnowartościowe.
Bo wynik zależy od tego, ile produktu zjada się w ciągu dnia. Nawet jeśli dwa produkty są źródłem białka pełnowartościowego, to większa porcja jednego z nich może dać większą podaż białka. Dlatego bez danych o porcji nie da się rzetelnie porównać opcji.
Nie. Jaja są bardzo dobrym źródłem białka pełnowartościowego, ale ryby również. O tym, co "dostarczy najwięcej", decyduje zwykle kombinacja: porcja dzienna + zawartość białka + założenia tabeli. Na egzaminie zawsze porównuj liczby, nie stereotypy.
Typowe błędy to: odczyt wartości dla złej jednostki (np. na 100 g zamiast na porcję), pomylenie kolumn (białko ogółem vs białko pełnowartościowe), nieuwzględnienie porcji dziennej oraz wybór odpowiedzi "na pamięć". Pomaga proste porównanie czterech wyników końcowych.
Chodzi o to, że białko roślinne często ma ograniczającą ilość części aminokwasów egzogennych. W praktyce poprawia się to przez łączenie produktów (np. strączki + zboża). W zadaniach o "białku pełnowartościowym" same strączki mogą wypadać słabiej niż produkty zwierzęce.
Pieczywo ma relatywnie mało białka w porównaniu z rybami czy jajami, a dodatkowo białko zbożowe ma mniej korzystny profil aminokwasów. W efekcie nawet przy większej masie spożycia wynikowa ilość białka pełnowartościowego bywa niska w porównaniu z produktami wysokobiałkowymi.
1) Sprawdź, że pytanie mówi o "białku pełnowartościowym".
2) Odczytaj z tabeli porcję dzienną dla każdego produktu.
3) Odczytaj wartość białka pełnowartościowego (albo oblicz, jeśli tabela tego wymaga).
4) Porównaj cztery wyniki i wybierz największy.
Zwykle nie, bo pytanie odwołuje się do ilości "podanych w tabeli". Wiedza ogólna (że ryby i jaja mają białko pełnowartościowe) nie wystarcza do wskazania, która opcja dostarczy najwięcej w ciągu dnia. Egzamin sprawdza tu pracę z danymi, nie tylko teorię.
Ćwicz: (1) definicje: białko pełnowartościowe, aminokwasy egzogenne; (2) czytanie tabel wartości odżywczej i przeliczanie "na porcję"; (3) porównywanie kilku produktów naraz. Dobrą praktyką jest rozwiązywanie arkuszy, gdzie pojawiają się tabele i racje pokarmowe.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że białko pełnowartościowe to takie, które dostarcza komplet aminokwasów egzogennych.

Materiały:

  • Aktualne tabele składu i wartości odżywczej żywności (wydanie stosowane w szkole/na egzaminie)
  • Podstawy żywienia człowieka (rozdziały o białkach i aminokwasach egzogennych)
  • Materiały ćwiczeniowe z czytania tabel żywieniowych i porównań porcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego