KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 27.
Który program realizuje działanie przerzutnika SR z dominacją załączania, dla przycisku S1 (załączenie) i S2 (wyłączenie) o zestykach odpowiednio NO i NC?
Ilustracja przedstawia cztery schematy logiczne, które są związane z działaniem przerzutnika SR w kontekście mechatroniki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przerzutnik SR z dominacją załączania oznacza, że gdy jednocześnie pojawi się SET i RESET, wyjście ma przejść w stan załączony (1). S1 jako NO daje sygnał SET po naciśnięciu, a S2 jako NC wymaga poprawnej interpretacji/negacji, aby naciśnięcie realizowało wyłączenie. Poprawny program musi zachować ten priorytet.

Pełne wyjaśnienie:

Przerzutnik SR (Set/Reset) jest elementem pamięci 1-bitowej: po zadziałaniu sygnału SET wyjście przechodzi w stan 1 i pozostaje w nim (podtrzymuje się), aż do zadziałania sygnału RESET, który ustawia stan 0.

Kluczowe w zadaniu jest doprecyzowanie dominacji załączania: w sytuacji konfliktowej, gdy oba wejścia są aktywne jednocześnie (SET=1 i RESET=1), wynik ma być załączony. To odróżnia układ typu "SR z priorytetem SET" od układu "RS z priorytetem RESET".

Drugim ważnym elementem jest interpretacja styków przycisków:

  • NO (normalnie otwarty) – po naciśnięciu "podaje 1" na wejście logiczne (w typowym ujęciu sygnału w PLC).
  • NC (normalnie zamknięty) – w spoczynku daje "1", a po naciśnięciu przechodzi na "0". Jeżeli naciśnięcie S2 ma realizować wyłączenie, w programie trzeba to uwzględnić (często przez odpowiedni dobór kontaktu w LD lub negację).

Poprawny program to taki, który:

  • ustawia wyjście po naciśnięciu S1,
  • resetuje wyjście po naciśnięciu S2,
  • przy jednoczesnej aktywacji (sytuacji granicznej) zachowuje priorytet SET, czyli pozostawia/ustawia wyjście na 1.

Niepoprawne warianty zwykle popełniają jeden z typowych błędów: mają odwrócony priorytet (działają jak RS), mylą logikę przycisku NC (wyłączenie działa w spoczynku, a nie po naciśnięciu) albo realizują zwykłe podtrzymanie bez jednoznacznego rozstrzygnięcia przypadku SET i RESET jednocześnie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przerzutnik SR to 1-bitowa pamięć stanu: sygnał SET ustawia wyjście na 1, a RESET kasuje je do 0. Po zaniku sygnałów wejściowych wyjście zwykle pozostaje w ostatnim stanie, aż do kolejnego SET lub RESET.
"Dominacja załączania" oznacza priorytet wejścia SET w sytuacji konfliktowej. Gdy SET i RESET są aktywne jednocześnie, układ ma przyjąć stan załączony (1). To ważne, bo różne bloki SR/RS w PLC mogą mieć różny priorytet.
Przycisk NO (normalnie otwarty) w spoczynku nie przewodzi, a po naciśnięciu przewodzi. W typowej logice PLC oznacza to, że po naciśnięciu łatwo uzyskać sygnał "1" (warunek spełniony) dla funkcji załączania.
Przycisk NC (normalnie zamknięty) w spoczynku jest "aktywny" (przewodzi), a po naciśnięciu rozłącza. Jeśli naciśnięcie ma wywołać RESET, w LD trzeba użyć odpowiedniego typu kontaktu lub odwrócić logikę, aby impuls resetu pojawiał się po wciśnięciu.
Trzeba sprawdzić zachowanie dla przypadku jednoczesnego spełnienia warunków SET i RESET. Priorytet SET oznacza, że w tym samym cyklu programu wyjście kończy jako 1. W praktyce zależy to od użytego bloku SR/RS lub kolejności i struktury logiki.
Nie zawsze. W wielu środowiskach SR i RS różnią się priorytetem w konflikcie: jeden wariant preferuje SET, a drugi RESET. Dlatego na egzaminie warto czytać opis: "dominacja załączania" (SET) albo "dominacja wyłączania" (RESET).
Najczęstsze pomyłki to: odwrócenie logiki przycisku NC (wyłącza w spoczynku), brak podtrzymania stanu po puszczeniu START, oraz brak analizy konfliktu SET i RESET. W efekcie układ działa "na odwrót" lub jest niestabilny.
Priorytet SET stosuje się, gdy wymagane jest, aby w razie konfliktu sygnałów układ pozostał w stanie załączonym (np. gdy RESET jest sygnałem chwilowym lub pochodzi z mniej pewnego źródła). Dobór priorytetu powinien wynikać z analizy ryzyka i wymagań procesu.
W symulatorze przetestuj sekwencje: tylko SET, tylko RESET, brak sygnałów oraz przypadek graniczny SET i RESET jednocześnie. Obserwuj, czy wyjście się podtrzymuje i czy w konflikcie przyjmuje właściwy stan zgodny z założonym priorytetem.
Ćwicz na krótkich przykładach LD/FBD: SR, RS, podtrzymanie START/STOP, oraz interpretację NO/NC. Zawsze dopisuj tabelę stanów (co ma się stać dla SET=1/0 i RESET=1/0). To szybko ujawnia błędy priorytetu i odwróconej logiki.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 62% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Przerzutnik SR z dominacją załączania oznacza, że gdy jednocześnie pojawi się SET i RESET, wyjście ma przejść w stan załączony (1)."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (opis języków i typowych elementów pamięciowych w PLC)
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", rozdziały dotyczące logiki drabinkowej, obwodów START/STOP i elementów pamięci (SR/RS), wydania współczesne
  • Hugh Jack, "Automating Manufacturing Systems with PLCs", sekcje o latch/seal-in circuits i Set/Reset (materiał dydaktyczny dostępny online jako podręcznik/notesy)

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały o podstawach PLC i językach IEC 61131-3 (SR/RS, przerzutniki, pamięć)
  • Ćwiczenia z drabinki (LD): układy podtrzymania START/STOP z NO/NC i analizą stanów
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego na zajęciach (opis bloków SR/RS i ich priorytetów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego