KWALIFIKACJA DRM8 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 37.
Który przyrząd kontrolno-pomiarowy należy zastosować do oceny dokładności wykonania gniazda przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia rysunek techniczny elementu drewnianego, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ocenić dokładność wykonania gniazda, potrzebny jest przyrząd o rozdzielczości wyraźnie lepszej niż spodziewane odchyłki wymiaru.
Dlatego właściwa jest suwmiarka o dokładności 0,02 mm; metrówka ma zbyt małą dokładność, a suwmiarka 0,10 mm może nie wystarczyć do wiarygodnej oceny.

Pełne wyjaśnienie:

Dobór przyrządu kontrolno-pomiarowego powinien zapewnić, że błąd i rozdzielczość pomiaru są na tyle małe, aby dało się rzetelnie ocenić, czy wykonane gniazdo spełnia wymagania wymiarowe. W praktyce warsztatowej oznacza to, że przyrząd nie może być "na styk" z oczekiwaną dokładnością wykonania – w przeciwnym razie wynik będzie obarczony zbyt dużą niepewnością i trudno będzie odróżnić błąd wykonania od błędu pomiaru.

Odpowiedź "Suwmiarkę o dokładności 0,02 mm" jest właściwa, bo suwmiarka pozwala mierzyć typowe wymiary gniazd (np. szerokości, średnice, głębokości – zależnie od konstrukcji) z dużo większą precyzją niż metrówka oraz z lepszą rozdzielczością niż wariant 0,10 mm. Taki wybór zwiększa wiarygodność oceny jakości obróbki i ułatwia wykrycie drobnych odchyłek.

  • "Suwmiarkę o dokładności 0,10 mm" – może być wystarczająca tylko wtedy, gdy tolerancje są dość "luźne". Jeśli jednak kontrola ma dotyczyć dokładności wykonania gniazda, istnieje ryzyko, że krok/rozdzielczość 0,10 mm nie pozwoli zauważyć istotnych różnic, a pomiar będzie zbyt "gruby".
  • "Metrówkę o dokładności 0,10 mm" – metrówka służy głównie do pomiarów zgrubnych długości. Nawet przy deklarowanej dokładności nie zapewnia stabilnego, powtarzalnego przyłożenia do małych cech typu gniazdo (krawędzie, wnętrza, głębokość), więc nie jest narzędziem właściwym do oceny dokładności wykonania takich elementów.
  • "Metrówkę o dokładności 1,00 mm" – to zdecydowanie zbyt mała dokładność do kontroli jakości wykonania gniazda; umożliwia jedynie orientacyjne sprawdzenie wymiaru i nie nadaje się do oceny precyzji obróbki.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy oceny dokładności wykonania, zwykle należy wybierać przyrząd o wyższej precyzji niż ten używany do pomiarów wstępnych. Jednocześnie w realnej praktyce najlepiej dobierać przyrząd do konkretnej tolerancji z dokumentacji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To informacja, że suwmiarka pozwala odczytywać wymiary z krokiem rzędu setnych milimetra (w praktyce: większa rozdzielczość i mniejszy błąd niż 0,10 mm). Taka dokładność jest przydatna, gdy trzeba oceniać drobne odchyłki wykonania detalu.
Dobieraj przyrząd tak, aby jego rozdzielczość i błąd były wyraźnie mniejsze od dopuszczalnej odchyłki wymiaru. Jeśli gniazdo ma być wykonane precyzyjnie, wybiera się zwykle suwmiarkę lub inny przyrząd precyzyjny, a nie metrówkę.
Metrówka sprawdza się w pomiarach zgrubnych długości, ale trudno nią wiarygodnie zmierzyć cechy wewnętrzne gniazda (np. szerokość wewnątrz, głębokość) i utrzymać powtarzalne przyłożenie. Z tego powodu nie nadaje się do oceny precyzji wykonania.
Może wystarczyć, gdy kontrolujesz wymiary o większych tolerancjach i nie musisz wykrywać bardzo małych odchyłek. Jeśli jednak celem jest "ocena dokładności wykonania", lepiej użyć dokładniejszego przyrządu, aby nie zaniżyć jakości kontroli.
Suwmiarką można mierzyć m.in. szerokości i grubości, średnice zewnętrzne i wewnętrzne (szczęki), a także głębokość (głębokościomierz wbudowany). Wybór sposobu pomiaru zależy od geometrii gniazda i dostępu do mierzonej powierzchni.
Nie zawsze. W praktyce dobiera się przyrząd do wymaganej tolerancji, warunków pracy i rodzaju cechy. Zbyt dokładny przyrząd bywa wolniejszy w użyciu i bardziej wrażliwy na zabrudzenia, ale do oceny precyzji wykonania gniazda zwykle jest uzasadniony.
Zadbaj o czyste powierzchnie (bez wiórów i pyłu), prostopadłe i stabilne przyłożenie szczęk, stałą siłę docisku oraz wykonanie kilku pomiarów w różnych miejscach. W maszynach drzewnych szczególnie ważne jest usunięcie pyłu, który fałszuje odczyt.
To najmniejszy krok, z jakim można odczytać lub zarejestrować zmianę mierzonej wielkości (np. 0,02 mm). Im mniejszy krok, tym łatwiej zauważyć niewielkie różnice wymiaru. Rozdzielczość nie jest tym samym co całkowita niepewność pomiaru.
Najczęściej wybiera się metrówkę "bo mierzy długość" albo kieruje się wyłącznie liczbami, bez rozumienia celu kontroli. Częsty jest też odruch wyboru opcji "pośrodku" (0,10 mm), mimo że pytanie sugeruje potrzebę oceny dokładności, czyli pomiaru precyzyjniejszego.
Ucz się przez porównywanie zastosowań: metrówka (zgrubnie), suwmiarka (dokładniej), mikrometr/czujnik (bardzo dokładnie). Ćwicz na przykładach detali z warsztatu: gniazda, otwory, wręgi. Zwracaj uwagę na to, czy pytanie dotyczy orientacyjnego pomiaru czy oceny dokładności.
info

Statystycznie 65% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (podręczniki metrologii warsztatowej i instrukcje przyrządów pomiarowych).
  • Instrukcje użytkowania i karty katalogowe suwmiarki (rozdzielczość, błąd graniczny, zasady pomiaru).
  • Materiały dydaktyczne z kontroli jakości i podstaw tolerowania wymiarów w praktyce warsztatowej.

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego