KWALIFIKACJA SPO5 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 26.
Który rodzaj usprawniania fizycznego powinien być stosowany u podopiecznej z tetraplegią?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W tetraplegii ruchy czynne kończyn są znacznie ograniczone lub niemożliwe, dlatego w usprawnianiu podstawą są ćwiczenia bierne, wykonywane przez opiekuna/terapeutę. Pomagają utrzymać zakres ruchu w stawach i zapobiegają przykurczom. Ćwiczenia czynne (wolne, oporowe) oraz samowspomagane wymagają aktywności chorej.

Pełne wyjaśnienie:

Tetraplegia oznacza porażenie (lub bardzo znaczne osłabienie) wszystkich czterech kończyn, zwykle z istotnym ograniczeniem możliwości wykonywania ruchów czynnych. Dobór usprawniania fizycznego powinien wynikać z tego, co podopieczna jest realnie w stanie wykonać i jaki jest cel na danym etapie.

Ćwiczenia bierne są właściwe, gdy podopieczna nie wykonuje ruchu samodzielnie: ruch odbywa się dzięki drugiej osobie. Stosuje się je przede wszystkim po to, aby:

  • utrzymać lub poprawić zakres ruchu w stawach,
  • zmniejszyć ryzyko przykurczów i sztywności,
  • wspierać profilaktykę następstw unieruchomienia (np. ograniczeń ruchomości).

Odpowiedź "Ćwiczenia czynne oporowe" jest nieprawidłowa, bo opór zakłada świadome generowanie siły i kontrolę ruchu; w tetraplegii bywa to niewykonalne lub zbyt obciążające. "Ćwiczenia czynne wolne" również wymagają samodzielnego ruchu, co przy porażeniu czterokończynowym zwykle nie jest możliwe. "Ćwiczenia samowspomagane" polegają na tym, że osoba ćwicząca pomaga sobie drugą kończyną lub przyrządem, ale nadal musi inicjować i kontrolować ruch – dlatego nie są metodą pierwszego wyboru, gdy aktywność jest minimalna lub jej brak.

Dla opiekunki środowiskowej ważne jest też bezpieczeństwo: ruchy bierne wykonuje się powoli, w fizjologicznym zakresie, bez forsowania bólu, obserwując reakcję podopiecznej. W praktyce plan usprawniania powinien być spójny z zaleceniami zespołu terapeutycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ćwiczenia bierne to ruchy wykonywane w stawach osoby chorej przez drugą osobę (np. opiekunkę lub fizjoterapeutę), bez aktywnego udziału mięśni podopiecznej. Stosuje się je, aby utrzymać zakres ruchu i ograniczać ryzyko przykurczów oraz sztywności wynikającej z unieruchomienia.
W tetraplegii ruchy czynne kończyn są zwykle niemożliwe albo bardzo ograniczone. Ćwiczenia bierne nie wymagają samodzielnego generowania siły, a pozwalają bezpiecznie poruszać stawami, utrzymać ich ruchomość i wspierać profilaktykę powikłań unieruchomienia (np. przykurczów).
Najczęstsze cele to: utrzymanie zakresu ruchu w stawach, zapobieganie przykurczom i deformacjom, poprawa komfortu, przygotowanie do pionizacji lub zmiany pozycji oraz ograniczanie skutków długiego leżenia. Wzmacnianie siły mięśniowej jest celem dopiero wtedy, gdy istnieje realna możliwość ruchu czynnego.
Ćwiczenia czynne wolne wymagają, aby podopieczna samodzielnie wykonała ruch. W typowej tetraplegii jest to mocno ograniczone, więc ta forma nie jest zwykle podstawową metodą usprawniania. Jeśli jednak występuje częściowa sprawność (np. w wybranych grupach mięśni), decyzję o ćwiczeniach czynnych podejmuje zespół terapeutyczny.
Ćwiczenia samowspomagane rozważa się, gdy podopieczna potrafi choć minimalnie inicjować ruch, ale potrzebuje pomocy (drugą kończyną, taśmą, poręczą). To forma pośrednia między biernymi a czynnymi. U osób z całkowitym brakiem ruchów czynnych właściwsze pozostają ćwiczenia bierne.
Ćwiczenia oporowe mają sens, gdy można bezpiecznie wytworzyć siłę i kontrolować ruch przeciw oporowi. W tetraplegii często brakuje takiej kontroli i siły, więc opór może być nieadekwatny i zwiększać ryzyko przeciążenia. Najpierw dobiera się metody utrzymujące ruchomość i zapobiegające powikłaniom.
Częste błędy to dobieranie ćwiczeń "na wzmocnienie" mimo braku ruchu czynnego, wykonywanie ruchów zbyt szybko lub zbyt szeroko, ignorowanie bólu i oporu tkanek oraz brak regularności. W opiece ważne jest też działanie zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty i obserwacja reakcji podopiecznej.
Ruch wykonuj powoli, płynnie i w fizjologicznym zakresie, bez "dociągania na siłę". Stabilizuj staw powyżej i poniżej miejsca ruchu, obserwuj mimikę i sygnały bólu, a przy oporze tkanek zmniejsz zakres. Zachowuj regularność i łącz ćwiczenia z właściwym ułożeniem oraz zmianą pozycji.
Tetraplegia to porażenie czterech kończyn, które znacząco ogranicza samodzielne poruszanie się, zmianę pozycji i wykonywanie czynności dnia codziennego. W opiece oznacza to konieczność pomocy w mobilizacji, profilaktyce przeciwprzykurczowej, pielęgnacji oraz organizacji bezpiecznego środowiska i współpracy z rehabilitacją.
Utrwal podział ćwiczeń (bierne, czynne wolne, czynne oporowe, samowspomagane) i połącz go z kryterium: czy pacjent potrafi wykonać ruch sam. Ćwicz rozwiązywanie krótkich opisów przypadków, zwracając uwagę na poziom sprawności, cel usprawniania i bezpieczeństwo oraz na to, co realnie może zrobić opiekun.
info

Statystycznie 56% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "W tetraplegii ruchy czynne kończyn są znacznie ograniczone lub niemożliwe, dlatego w usprawnianiu podstawą są ćwiczenia bierne, wykonywane przez opiekuna/terapeutę."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw kinezyterapii (podział ćwiczeń i wskazania)
  • Materiały szkoleniowe z opieki długoterminowej dotyczące zapobiegania przykurczom i skutkom unieruchomienia
  • Konspekty zajęć z anatomii i fizjologii narządu ruchu (zakresy ruchu w stawach)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego