KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 19.
Który rodzaj wirującej maszyny elektrycznej przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek maszyny elektrycznej, najprawdopodobniej synchronicznej, co wynika z kontekstu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maszyna synchroniczna jest rozpoznawana po cechach konstrukcyjnych wskazujących na wirnik wzbudzany i pracę z prędkością synchroniczną. Odpowiedzi dotyczące maszyn komutatorowych (DC lub AC) sugerowałyby obecność komutatora, a "asynchroniczna pierścieniowa" wymagałaby cech wirnika z pierścieniami ślizgowymi.

Pełne wyjaśnienie:

Rozpoznanie rodzaju wirującej maszyny elektrycznej na podstawie rysunku opiera się na identyfikacji cech budowy, które są typowe dla danej grupy maszyn. Odpowiedź "Synchroniczną." jest właściwa wtedy, gdy ilustracja przedstawia maszynę, której konstrukcja wskazuje na pracę synchroniczną (związaną z polem wirującym stojana) oraz na rozwiązania typowe dla wirnika maszyny synchronicznej, np. wirnik wzbudzany (elektromagnes lub magnesy) i elementy związane z doprowadzeniem/przekształceniem prądu wzbudzenia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "Bocznikową prądu stałego." odnosi się do silnika DC z uzwojeniem wzbudzenia połączonym bocznikowo. Taka maszyna ma charakterystyczne elementy obwodu komutatorowego (komutator i szczotki) oraz budowę typową dla maszyn prądu stałego. Jeżeli na rysunku nie widać rozwiązań komutatorowych typowych dla DC, wybór tej opcji jest błędny.
  • "Asynchroniczną pierścieniową." to silnik indukcyjny z wirnikiem uzwojonym i pierścieniami ślizgowymi (wyprowadzonymi końcami uzwojeń wirnika). Gdy ilustracja nie pokazuje pierścieni ani układu pozwalającego dołączyć rezystancję rozruchową do wirnika, nie ma podstaw do tej odpowiedzi.
  • "Komutatorową prądu przemiennego." oznacza maszynę, w której występuje komutator, ale zasilanie i warunki pracy dotyczą prądu przemiennego (np. pewne odmiany silników komutatorowych). Bez widocznego komutatora i szczotek taka identyfikacja jest nieuzasadniona.

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "co przedstawiono na ilustracji" warto najpierw sprawdzić, czy widać komutator, pierścienie ślizgowe lub elementy wzbudzenia wirnika. Te trzy cechy zwykle najszybciej rozdzielają maszyny DC, asynchroniczne pierścieniowe i synchroniczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Maszyna synchroniczna to wirująca maszyna AC, w której prędkość wirnika w stanie ustalonym jest związana z prędkością pola wirującego stojana (pracuje "synchronicznie"). W praktyce spotyka się ją jako silnik lub prądnicę, zwykle z wirnikiem wzbudzanym.
Najczęściej szuka się cech wirnika: elementów wzbudzenia (np. biegunów, magnesów) i rozwiązań związanych z doprowadzeniem wzbudzenia. Ważne jest też odróżnienie od silników z pierścieniami ślizgowymi (asynchronicznych) oraz od maszyn z komutatorem (DC/komutatorowe).
Pierścienie ślizgowe służą do wyprowadzenia końców uzwojenia wirnika na zewnątrz, aby można było dołączać elementy zewnętrzne (np. rezystancję rozruchową) i wpływać na rozruch oraz charakterystykę pracy. To cecha wyróżniająca tę odmianę silnika indukcyjnego.
Silnik bocznikowy DC ma uzwojenie wzbudzenia połączone równolegle do twornika. Typowo posiada komutator i szczotki, a jego budowa jest charakterystyczna dla maszyn prądu stałego. Na ilustracjach często widać właśnie układ komutatorowy, którego nie ma w typowych maszynach AC bezkomutatorowych.
Często bywa podobny wizualnie, bo ma komutator i szczotki. Różnica dotyczy sposobu zasilania i konstrukcji obwodów (przystosowanie do AC). Na egzaminie kluczowe jest wychwycenie obecności komutatora; jeśli na rysunku go nie ma, wybór opcji "komutatorowa" zwykle jest nietrafiony.
Najbardziej diagnostyczne są: komutator (maszyny komutatorowe, wiele DC), pierścienie ślizgowe (asynchroniczna pierścieniowa) oraz elementy wzbudzenia wirnika (często maszyna synchroniczna). Dopiero potem analizuje się szczegóły stojana i połączeń.
Maszyny synchroniczne wybiera się m.in. tam, gdzie liczy się stabilna prędkość związana z częstotliwością zasilania, dobra sprawność w określonych warunkach lub potrzeba pracy jako prądnica. W wielu zastosowaniach przemysłowych dominuje asynchroniczny, ale synchroniczny ma swoje typowe nisze.
Obie są maszynami AC i często mają podobny "korpus" oraz stojan. Bez skupienia na wirniku można ulec podobieństwu ogólnych kształtów. Dlatego warto świadomie szukać cech szczególnych: pierścieni ślizgowych (wirnik uzwojony) albo elementów wzbudzenia wirnika typowych dla synchronicznej.
Najczęstsze pomyłki to: ignorowanie detali wirnika, automatyczny wybór "najbardziej znanej" odpowiedzi, oraz mylenie obecności pierścieni ślizgowych z komutatorem. Pomaga metoda: najpierw sprawdź, czy widać komutator/szczotki, potem pierścienie, a na końcu cechy wzbudzenia wirnika.
Ćwicz na wielu zdjęciach i rysunkach: oznaczaj, co widzisz (komutator, pierścienie, bieguny, wentylator, zaciski), a potem przypisuj typ maszyny. Dobrze działa fiszka "cecha → typ". Warto też obejrzeć przekroje i realne silniki w pracowni.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Maszyna synchroniczna jest rozpoznawana po cechach konstrukcyjnych wskazujących na wirnik wzbudzany i pracę z prędkością synchroniczną."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): "Maszyna synchroniczna" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Maszyna_synchroniczna (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Silnik indukcyjny" (opis odmian, w tym wirnik uzwojony/pierścieniowy) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): "Silnik prądu stałego" (komutator, szczotki, odmiany wzbudzenia) – https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_pr%C4%85du_sta%C5%82ego (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: maszyny elektryczne (budowa i podział)
  • Katalogi producentów silników (zdjęcia i przekroje typów maszyn)
  • Materiały dydaktyczne z pracowni elektromechanicznej (modele i przekroje)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego