KWALIFIKACJA ELM4 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 40.
Który rysunek przedstawia przyrząd do pomiaru ciśnienia w układzie pneumatycznym?
Ilustracja przedstawia cztery różne przyrządy pomiarowe, które mogą być używane w kontekście technika automatyka,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyrządem do pomiaru ciśnienia w układzie pneumatycznym jest manometr (ciśnieniomierz) lub wskaźnik ciśnienia – rozpoznasz go po tarczy ze skalą (często w bar/MPa) albo po wyświetlaczu oraz po przyłączu do instalacji. Na wskazanej ilustracji znajduje się właśnie taki element pomiarowy.

Pełne wyjaśnienie:

W układach pneumatycznych do bezpośredniego pomiaru ciśnienia stosuje się przede wszystkim manometry (ciśnieniomierze) oraz – w układach automatyki – czujniki/przetworniki ciśnienia. Pytanie wymaga rozpoznania przyrządu pomiarowego na ilustracji, czyli wskazania elementu, którego funkcją jest prezentacja wartości ciśnienia (wskazówka na skali lub odczyt cyfrowy).

Dlaczego poprawna jest odpowiedź "Ilustracja 3."?
Na tej ilustracji przedstawiono przyrząd o cechach typowych dla pomiaru ciśnienia: element odczytowy (tarcza ze skalą lub ekran) oraz przyłącze umożliwiające wpięcie w obwód sprężonego powietrza. Taki przyrząd nie steruje przepływem sam w sobie, tylko informuje o wartości ciśnienia w danym punkcie instalacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "Ilustracja 2." – typowy błąd to pomylenie elementu regulacyjnego lub przygotowania powietrza (np. reduktor, filtr, zespół FRL) z przyrządem pomiarowym. Element regulacyjny może mieć manometr jako dodatek, ale sam nie jest "przyrządem do pomiaru", jeśli nie ma części wskazującej.
  • "Ilustracja 1." – często mylone są elementy wykonawcze (np. siłownik) lub rozdzielające (zawór/rozdzielacz) z elementami pomiaru. Zawory i rozdzielacze odpowiadają za sterowanie kierunkiem/przepływem, a nie za wskazanie wartości ciśnienia.
  • "Ilustracja 4." – w pneumatyce spotyka się też osprzęt instalacyjny (złączki, tłumiki, przewody). Są one niezbędne do budowy układu, ale nie pełnią funkcji pomiaru, bo nie oferują odczytu wielkości fizycznej.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na ilustracji elementu, który daje odczyt (skala/wyświetlacz) i ma przyłącze do instalacji. Jeśli widzisz pokrętło regulacji bez czytelnego odczytu, to częściej będzie to element nastawczy, a nie przyrząd pomiarowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Manometr to przyrząd do pomiaru ciśnienia gazu, np. sprężonego powietrza w instalacji pneumatycznej. Najczęściej ma tarczę ze skalą i wskazówkę, a w wersjach nowocześniejszych wyświetlacz cyfrowy. Montuje się go w punkcie, gdzie trzeba kontrolować ciśnienie pracy.
Szukaj elementu, który umożliwia odczyt wartości: skali (bar/MPa) z wskazówką albo ekranu LCD/LED. Zwykle widać też króciec/przyłącze do wpięcia w układ. Brak części odczytowej zwykle oznacza, że to nie jest przyrząd pomiarowy.
Reduktor służy do ustawiania (regulacji) ciśnienia za reduktorem, a manometr pozwala to ustawienie sprawdzić. To częsty zestaw w przygotowaniu powietrza, bo operator jednocześnie reguluje i kontroluje parametr. Na egzaminie trzeba odróżnić funkcję regulacji od funkcji pomiaru.
Manometr pokazuje ciśnienie lokalnie (wskazówka/wyświetlacz) i jest przeznaczony głównie do odczytu przez człowieka. Czujnik/przetwornik ciśnienia zamienia ciśnienie na sygnał elektryczny (np. do sterownika PLC), często bez klasycznej tarczy. Oba służą do pomiaru, ale mają inne zastosowania w automatyce.
Pomiar ciśnienia stosuje się przy uruchamianiu układu, diagnostyce awarii (spadki ciśnienia, nieszczelności), kontroli nastaw reduktora oraz w automatyce do nadzoru procesu. Stabilne ciśnienie jest kluczowe dla poprawnej pracy siłowników i zaworów, więc jego kontrola ma znaczenie eksploatacyjne i bezpieczeństwa.
W praktyce pneumatyki przemysłowej typowy manometr na instalacji najczęściej wskazuje ciśnienie względne (nadciśnienie względem atmosfery). To wystarcza do regulacji i kontroli parametrów pracy. Pomiar absolutny spotyka się częściej w specjalistycznych zastosowaniach, np. próżni.
Najczęściej spotyka się jednostki bar oraz MPa (czasem także kPa). Na egzaminie warto umieć je rozpoznać na skali, bo skala jest jedną z cech identyfikujących przyrząd. W praktyce serwisowej ważne jest też, aby nie mylić zakresu skali z nastawą reduktora.
Zawór/rozdzielacz zmienia kierunek lub przepływ medium, czyli steruje układem. Przyrząd pomiarowy ma za zadanie informować o wartości wielkości fizycznej (tu: ciśnienia). Na rysunkach zawory mogą wyglądać "technicznie", ale jeśli nie ma elementu odczytu, to nie jest to przyrząd pomiarowy.
Typowe pomyłki to: wybór reduktora zamiast manometru (bo są często razem), mylenie z filtrem lub smarownicą w zespole FRL oraz nieuwaga na tarczę/skalę. Częsty jest też błąd "pierwszego wrażenia" – wybór elementu największego na ilustracji, choć manometr bywa mały.
Najlepiej uczyć się na zdjęciach i realnych elementach: rozpoznawać manometr, reduktor, filtr, smarownicę, zawory i siłowniki. Pomaga też kojarzenie funkcji: pomiar = odczyt, regulacja = pokrętło, sterowanie = zawory/rozdzielacze. Warto przeglądać karty katalogowe producentów.
info

Statystycznie 63% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Na wskazanej ilustracji znajduje się właśnie taki element pomiarowy."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Manometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Manometr (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Pressure measurement" – https://en.wikipedia.org/wiki/Pressure_measurement (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw pneumatyki i osprzętu FRL (filtr–reduktor–smarownica)
  • Karty katalogowe producentów osprzętu pneumatycznego (sekcje: manometry, czujniki ciśnienia)
  • Ćwiczenia laboratoryjne: identyfikacja elementów na stanowisku pneumatycznym i weryfikacja wskazań ciśnienia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego