KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 37.
Który składnik struktury stopów żelaza jest mieszaniną eutektyczną austenitu i cementytu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ledeburyt to mieszanina eutektyczna powstająca w stopach żelaza o składzie eutektycznym; składa się z austenitu i cementytu. Ferryt jest roztworem stałym, martenzyt strukturą przesyconą po hartowaniu, a perlit jest mieszaniną eutektoidalną (ferryt + cementyt), więc nie spełniają definicji z pytania.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowe jest rozpoznanie mieszaniny eutektycznej zawierającej dokładnie austenit i cementyt. Taki skład fazowy odpowiada strukturze nazywanej ledeburytem. Jest to klasycznie opisywany składnik struktury stopów żelaza w układzie metastabilnym Fe–Fe3C, kojarzony szczególnie z obszarem wysokiej zawartości węgla (np. żeliwa) i krystalizacją w pobliżu składu eutektycznego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do definicji?

  • Ferryt to zasadniczo roztwór stały węgla w żelazie (faza o niskiej zawartości węgla), a nie mieszanina dwóch faz. Nie jest więc eutektyką austenitu i cementytu.
  • Martenzyt powstaje w wyniku przemiany bezdyfuzyjnej podczas szybkiego chłodzenia (hartowania). Jest strukturą przesyconą i charakterystyczną dla obróbki cieplnej, a nie mieszaniną eutektyczną austenitu i cementytu.
  • Perlit bywa mylony z eutektyką, bo także jest mieszaniną faz, ale jest to mieszanina eutektoidalna, typowo opisywana jako układ ferryt + cementyt, a nie austenit + cementyt. Z tego powodu perlit nie spełnia warunku z pytania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w definicji pojawia się para faz austenit + cementyt, najczęściej chodzi o ledeburyt; gdy pojawia się ferryt + cementyt, w kontekście przemiany eutektoidalnej rozpoznaje się perlit.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ledeburyt to składnik struktury stopów żelaza będący mieszaniną eutektyczną. W klasycznym ujęciu jest to mieszanina austenitu i cementytu, kojarzona z krystalizacją stopów o składzie bliskim eutektycznemu.
Eutektyka dotyczy przemiany związanej z krystalizacją i mieszaniną faz powstającą z cieczy, a eutektoid dotyczy przemiany w stanie stałym. W pytaniach testowych często pomaga para faz: austenit + cementyt wskazuje na ledeburyt, a ferryt + cementyt na perlit.
Perlit jest strukturą mieszaną, ale typowo opisywaną jako mieszanina ferryty i cementytu (związana z przemianą eutektoidalną). Skoro w treści pytania występuje austenit + cementyt, perlit nie spełnia tej definicji.
Nie. Ferryt to pojedyncza faza (roztwór stały węgla w żelazie) o bardzo małej rozpuszczalności węgla. Dlatego nie traktuje się go jako mieszaniny eutektycznej ani eutektoidalnej, tylko jako samodzielny składnik struktury.
Martenzyt powstaje podczas hartowania, czyli szybkiego chłodzenia ze stanu austenitu. Jest wynikiem przemiany bezdyfuzyjnej i odpowiada za dużą twardość, ale nie jest eutektyką ani mieszaniną austenitu z cementytem.
W definicji używanej w typowych zadaniach z metalografii ledeburyt to mieszanina austenitu i cementytu. Jeśli w pytaniu pada dokładnie taki duet faz, to jest to najsilniejsza przesłanka do wyboru ledeburytu.
Najczęściej omawia się go w kontekście stopów o wysokiej zawartości węgla, zwłaszcza żeliw, w obszarze składu bliskiego eutektycznemu. Znajomość tej struktury pomaga w interpretacji własności (np. kruchości) oraz w ocenie wyników badań metalograficznych.
Najczęstsza pułapka to pomylenie pojęć eutektyka i eutektoid, bo obie struktury są mieszaninami faz. Warto zapamiętać: perlit łączy się z ferryt + cementyt, a ledeburyt z austenit + cementyt (w ujęciu egzaminacyjnym).
Zwykle nie jest kojarzony ze stalami niskowęglowymi, ponieważ dotyczy obszaru wysokich zawartości węgla i krystalizacji w pobliżu składu eutektycznego. W stalach niskowęglowych dominują inne składniki struktury, np. ferryt i perlit.
Najpierw wyszukaj w treści parę faz. Jeśli jest podane austenit oraz cementyt i pada słowo "mieszanina eutektyczna", to wśród typowych odpowiedzi egzaminacyjnych pasuje ledeburyt. Pozostałe opcje zwykle opisują pojedynczą fazę lub inną przemianę.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Ledeburyt to mieszanina eutektyczna powstająca w stopach żelaza o składzie eutektycznym; składa się z austenitu i cementytu."

Źródła:

  • Wikipedia (pl): Ledeburyt — https://pl.wikipedia.org/wiki/Ledeburyt (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): Perlit (metalurgia) — https://pl.wikipedia.org/wiki/Perlit_(metalurgia) (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (pl): Martenzyt — https://pl.wikipedia.org/wiki/Martenzyt (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z metalografii i przemian fazowych (układ Fe–C / Fe–Fe3C)
  • Tablice/atlasy mikrostruktur stali i żeliw (zdjęcia + opisy)
  • Notatki z definicji: eutektyka, eutektoid, przemiany dyfuzyjne i bezdyfuzyjne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego