KWALIFIKACJA ELE5 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 34.
Który spośród przedstawionych na rysunkach ograniczników przepięć należy dobrać do zamontowania w rozdzielnicy lub złączu budynku jednorodzinnego?
Ilustracja przedstawia cztery różne ograniczniki przepięć, które mogą być stosowane w instalacjach elektrycznych, w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W rozdzielnicy głównej lub w złączu budynku jednorodzinnego dobiera się SPD Typu 1, zdolny do odprowadzenia prądu udarowego pioruna (parametr Iimp, przebieg 10/350 µs).
Na rysunku taki ochronnik rozpoznasz po oznaczeniu Iimp (np. 25 kA) oraz typowym symbolu iskiernika, dlatego poprawny jest wariant A.

Pełne wyjaśnienie:

W złączu budynku oraz w rozdzielnicy głównej (pierwszy punkt ochrony po stronie instalacji odbiorczej) stosuje się ograniczniki przepięć SPD Typu 1. Ich zadaniem jest przyjęcie i odprowadzenie części energii udaru związanego z wyładowaniem atmosferycznym (bezpośrednim lub przeniesionym do instalacji zasilającej). Wymaganie doboru w tym miejscu wynika z zasad doboru SPD opisanych w PN-HD 60364-5-534:2016.

Jak rozpoznać Typ 1 na aparacie? Kluczowe jest oznaczenie parametru Iimp (prąd udarowy pioruna, kształt 10/350 µs). W praktyce na obudowie często występuje też symbol iskiernika. Na przedstawionych urządzeniach tylko element z podanym Iimp (np. 25 kA) spełnia cechy Typu 1, więc to on nadaje się do montażu w złączu/RG.

  • Odpowiedź poprawna: ochronnik z oznaczeniem Iimp (Typ 1) – przeznaczony do pierwszego stopnia ochrony w złączu lub rozdzielnicy głównej.
  • Dlaczego nie pozostałe? Ochronnik oznaczony jako T2 (Typ 2) jest projektowany głównie do ograniczania przepięć łączeniowych i indukowanych (parametry typowe to In/Imax dla przebiegu 8/20 µs). Może być drugim stopniem ochrony, ale nie zastępuje Typu 1 w miejscu wejścia instalacji.
  • Ochronniki oznaczone jako T3 (Typ 3) mają najmniejszą odporność energetyczną i stosuje się je lokalnie – blisko wrażliwych urządzeń. Nie są przeznaczone do pracy jako pierwszy stopień ochrony w złączu/RG.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie mówi o "złączu" lub "rozdzielnicy głównej", szukaj oznaczenia Iimp i klasyfikacji Typu 1. Gdy mowa o podrozdzielnicy lub rozdzielnicy piętrowej, częściej pasuje Typ 2, a przy pojedynczym urządzeniu końcowym – Typ 3.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
SPD Typu 1 to ogranicznik przeznaczony do pierwszego stopnia ochrony przeciwprzepięciowej, zdolny do odprowadzenia części energii prądu udarowego pioruna. Rozpoznaje się go m.in. po parametrze Iimp (przebieg 10/350 µs). Montuje się go w złączu lub rozdzielnicy głównej.
Typ 1 ma kluczowy parametr Iimp (10/350 µs) i bywa oznaczany symbolem iskiernika. Typ 2 ma zwykle parametry In oraz Imax (8/20 µs) i często oznaczenie T2 lub klasa C. Na egzaminie szukaj, czy podano Iimp.
Punkt wejścia instalacji do budynku musi przyjąć największą energię przepięcia, w tym udary związane z wyładowaniami atmosferycznymi. Dlatego stosuje się tam SPD Typu 1, który jest konstruowany do pracy z prądem udarowym pioruna (Iimp 10/350 µs). Typ 2 i Typ 3 są przeznaczone na kolejne stopnie ochrony.
Dla rozdzielnicy głównej kluczowe są: typ SPD (zwykle Typ 1), parametr Iimp oraz dopuszczalne napięcie ciągłej pracy Uc dopasowane do sieci. Istotny jest też poziom ochrony Up oraz poprawny układ podłączenia (np. L/N/PE zależnie od systemu).
W praktyce Typ 2 bywa rozważany, gdy nie ma instalacji odgromowej i ryzyko przeniesienia udaru piorunowego do linii zasilającej jest ocenione jako niskie. Jednak pytania egzaminacyjne o montaż w złączu/RG zwykle prowadzą do Typu 1. Najbezpieczniej kojarzyć: złącze/RG → Typ 1.
Iimp to prąd udarowy pioruna, który SPD Typu 1 potrafi odprowadzić w znormalizowanym kształcie 10/350 µs. To właśnie ten parametr odróżnia ochronniki "na wejście" (Typ 1) od typowych ochronników przepięć indukowanych (Typ 2), które opisuje się częściej In/Imax dla 8/20 µs.
Oznaczenie T2 wskazuje SPD Typu 2 (ochrona przed przepięciami indukowanymi i łączeniowymi, parametry In/Imax). Oznaczenie T3 oznacza Typ 3, stosowany lokalnie blisko odbiorników. Do złącza lub rozdzielnicy głównej typowo wybiera się Typ 1, a nie T2/T3.
SPD Typu 3 montuje się możliwie blisko chronionego urządzenia (np. elektroniki wrażliwej), jako ostatni stopień ochrony. Ma on najmniejszą zdolność odprowadzania energii i nie jest przeznaczony do przyjęcia udaru piorunowego na wejściu instalacji. Dlatego nie wybiera się go do złącza ani rozdzielnicy głównej.
Koordynacja polega na kaskadowym ograniczaniu przepięcia: Typ 1 przyjmuje największą energię na wejściu instalacji, Typ 2 "docina" przepięcie w rozdzielnicach pośrednich, a Typ 3 chroni urządzenie końcowe. Ważne są zasady doboru i montażu, aby kolejne stopnie nie przeciążały się wzajemnie.
Najczęściej myli się Typ 1 z Typem 2, bo oba wyglądają podobnie, a na obudowie są różne prądy (Iimp vs In/Imax). Innym błędem jest wybór T3, bo "ma wskaźnik" lub jest "przy urządzeniach". W zadaniach o złączu/RG szukaj Iimp i typu 1.
info

Około 29% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Źródła:

  • PN-HD 60364-5-534:2016, pkt 534.4.4.4.2 (dobór SPD w złączu/rozdzielnicy głównej, wymagania dla Typu 1 i Iimp)
  • PN-EN 61643-11 (klasyfikacja i wymagania dla ograniczników przepięć SPD; podział na Typ 1/2/3 oraz parametry Iimp/In/Imax)

Materiały:

  • PN-HD 60364-5-534:2016 – rozdział dotyczący doboru i montażu SPD
  • PN-EN 61643-11 – wymagania i klasyfikacja ograniczników przepięć
  • Karty katalogowe producentów SPD (parametry Iimp/In/Imax, przeznaczenie, schematy podłączeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego