KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 13.
Który typ łożyska należy zastosować w zespole mechanicznym wiedząc, że średnica gniazda wynosi 35 mm, jego wysokość wynosi 11 mm, natomiast średnica zewnętrzna wału wynosi 10 mm?
Ilustracja przedstawia tabelę oraz schematyczny rysunek techniczny łożyska.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór łożyska opiera się na trzech wymiarach głównych: d (średnica otworu – zgodna ze średnicą wału), D (średnica zewnętrzna – zgodna ze średnicą gniazda) oraz B (szerokość). Dla wału 10 mm, gniazda 35 mm i szerokości 11 mm jedynie "Typ 7300 B" spełnia komplet wymagań.

Pełne wyjaśnienie:

W doborze łożyska do zespołu mechanicznego kluczowe jest prawidłowe przypisanie wymiarów montażowych do oznaczeń stosowanych w katalogach:

  • d – średnica otworu łożyska, która musi odpowiadać średnicy wału,
  • D – średnica zewnętrzna łożyska, która musi odpowiadać średnicy gniazda w oprawie/korpusie,
  • B – szerokość łożyska (wzdłuż osi wału), która musi zmieścić się w dostępnej przestrzeni montażowej.

W treści zadania podano: średnicę gniazda 35 mm (czyli wymagane D=35), wysokość 11 mm (czyli wymagana B=11) oraz średnicę wału 10 mm (czyli wymagane d=10). Poprawny wybór musi jednocześnie spełnić wszystkie trzy warunki.

Odpowiedź "Typ 7300 B" jest poprawna, ponieważ odpowiada zestawowi wymiarów d=10, D=35, B=11, więc będzie pasować zarówno na wał, jak i do gniazda oraz zmieści się w zadanej szerokości.

Pozostałe propozycje są błędne, bo co najmniej jeden wymiar nie zgadza się z wymaganiami montażowymi: "Typ 7202 B" nie pasuje na wał (ma inną średnicę otworu), "Typ 7200 B" nie pasuje do gniazda i szerokości, a "Typ 7307 B" ma wymiary znacznie większe od wymaganych. Typowym błędem na egzaminie jest sprawdzenie tylko d i D oraz pominięcie B albo pomylenie, czy średnica gniazda dotyczy d czy D.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
d to średnica otworu łożyska (dopasowana do wału), D to średnica zewnętrzna łożyska (dopasowana do gniazda w oprawie), a B to szerokość łożyska wzdłuż osi. W doborze trzeba zgodności wszystkich trzech wymiarów.
Najpierw przyjmij: średnica wału = d, średnica gniazda = D. Następnie sprawdź B, czyli dostępną szerokość miejsca montażu. Dopiero łożysko z kompletem zgodnych d/D/B będzie właściwe.
Bo B określa szerokość łożyska. Nawet gdy pasują d i D, zbyt duże B spowoduje brak miejsca w oprawie albo kolizję z elementami (uszczelnienia, pierścienie). Zbyt małe B może oznaczać inne łożysko o innej nośności.
Najczęstsze są dwa: zamiana ról (przyjęcie średnicy gniazda jako d) oraz sprawdzenie tylko jednego wymiaru "bo pasuje". Pomaga zasada: d zawsze odpowiada wałowi (otwór), a D zawsze odpowiada gniazdu (zewnętrzna).
Oznaczenie typu i serii sugeruje rodzinę i serię wymiarową, ale w praktyce do montażu liczą się konkretne liczby w tabeli: d, D i B. Dlatego zawsze weryfikuj wymiary w katalogu, a nie tylko "podobny" zapis typu.
Gdy potrzebujesz przenoszenia obciążeń promieniowych i jednocześnie osiowych (w jednym kierunku) przy pracy z wyższymi prędkościami, np. w zespołach napędowych, wrzecionach, przekładniach. Dobór zależy też od układu łożyskowania i montażu.
Sprawdzasz wymiar D w tabeli/katalogu łożyska. Jeśli gniazdo ma 35 mm, to potrzebujesz łożyska o D=35. Potem potwierdzasz jeszcze d (wał) i B (szerokość), aby uniknąć błędu doboru.
Uproszczona reguła: wał odpowiada średnicy otworu łożyska (d), gniazdo odpowiada średnicy zewnętrznej (D), a wysokość/szerokość miejsca w osi wału odpowiada B. To porządkuje dobór w zadaniach egzaminacyjnych.
Nie w sposób pewny. Dla d=10 istnieje wiele łożysk o różnych średnicach zewnętrznych D i szerokościach B (oraz o różnej konstrukcji). Do montażu musisz znać też średnicę gniazda i dostępną szerokość.
Ćwicz trzy kroki: (1) przypisz dane z treści do d/D/B, (2) wyszukaj w tabeli/katalogu po d i D, (3) potwierdź B. Dodatkowo powtórz rodzaje łożysk i typowe zastosowania w napędach mechatronicznych.
info

Statystycznie 51% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Dobór łożyska opiera się na trzech wymiarach głównych: d (średnica otworu – zgodna ze średnicą wału), D (średnica zewnętrzna – zgodna ze średnicą gniazda) oraz B (szerokość)."

Źródła:

  • SKF – Single row angular contact ball bearings (opis i dobór, wymiary d/D/B w tabelach serii 72.. i 73..): https://www.skf.com/group/products/rolling-bearings/ball-bearings/angular-contact-ball-bearings/single-row-angular-contact-ball-bearings - accessed 2026-02-27
  • NSK – Angular Contact Ball Bearings (katalog produktu, tabele wymiarów d/D/B dla serii 72.. i 73..): https://www.nsk.com/common/data/catalog/en/ - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (tabele wymiarów d/D/B dla serii 72.. i 73..)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw konstrukcji maszyn: łożyska toczne, pasowania i montaż
  • Normy i opracowania dotyczące wymiarów głównych łożysk (ISO/PN-ISO) – w zakresie oznaczeń d, D, B

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego