KWALIFIKACJA ELE6 + ELE7 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 23.
Który układ sieci elektroenergetycznej przedstawia schemat?
Ilustracja przedstawia schemat elektryczny układu sieci elektroenergetycznej typu IT.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Układ IT rozpoznaje się po tym, że punkt neutralny źródła (np. transformatora) jest izolowany od ziemi lub połączony z nią przez dużą impedancję, a części przewodzące dostępne odbiorników są uziemione lokalnie. W TT neutralny jest uziemiony, a w TN występuje połączenie z PE/PEN (TN-S: rozdział PE i N, TN-C: wspólny PEN).

Pełne wyjaśnienie:

Układy sieciowe TN, TT i IT opisują przede wszystkim sposób połączenia punktu neutralnego źródła z ziemią oraz sposób realizacji przewodu ochronnego w instalacji odbiorczej. W zadaniu należy odczytać te informacje z przedstawionego schematu.

Dlaczego "IT" jest poprawne?
W układzie IT punkt neutralny źródła (najczęściej transformatora) jest izolowany od ziemi (brak bezpośredniego uziemienia) albo połączony z ziemią przez dużą impedancję. Jednocześnie części przewodzące dostępne urządzeń/instalacji są uziemione (często przez lokalne uziomy). To powoduje, że pojedyncze doziemienie zwykle nie wywołuje dużego prądu zwarciowego, a eksploatacyjnie istotny bywa nadzór stanu izolacji.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do schematu IT?

  • "TT" wymaga, aby punkt neutralny źródła był bezpośrednio uziemiony, a części dostępne instalacji miały osobne uziemienie (nie poprzez przewód ochronny pochodzący od źródła). Jeśli schemat pokazuje neutralny jako izolowany/połączony przez impedancję, to nie jest TT.
  • "TN-S" oznacza układ, w którym neutralny źródła jest uziemiony, a w instalacji prowadzi się oddzielne przewody PE i N na całej długości. Gdy schemat nie pokazuje klasycznego połączenia neutralnego z ziemią oraz typowej struktury przewodów ochronnych charakterystycznej dla TN, nie wybiera się TN-S.
  • "TN-C" to odmiana TN z przewodem PEN (funkcje ochronna i neutralna w jednym przewodzie). Jeśli na schemacie nie występuje przewód PEN i/lub nie ma typowego uziemienia neutralnego źródła jak w TN, to nie jest TN-C.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu układu zawsze zacznij od strony źródła: sprawdź, czy punkt neutralny jest uziemiony bezpośrednio (TN/TT), czy izolowany/impedancyjny (IT). Dopiero potem analizuj, czy w instalacji jest PE, N, czy wspólny PEN.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Układ IT to taki, w którym punkt neutralny źródła jest izolowany od ziemi albo połączony z nią przez dużą impedancję, natomiast części przewodzące dostępne odbiorników są uziemione. Celem bywa ograniczenie prądów doziemnych i utrzymanie zasilania przy pierwszym doziemieniu.
Sprawdź stronę źródła: w IT neutralny nie ma bezpośredniego uziemienia (może być symbol izolacji lub impedancji do ziemi). W TT neutralny źródła jest uziemiony, a uziemienie odbiornika jest realizowane lokalnie i nie wynika z przewodu PE prowadzonego od źródła.
W TN-S przewody PE i N są prowadzone oddzielnie na całej długości instalacji. W TN-C występuje przewód PEN, który łączy funkcję ochronną i neutralną. Na schemacie TN-C zwykle widać jedną żyłę PEN zamiast rozdzielonych PE oraz N.
Ponieważ neutralny źródła jest izolowany lub połączony z ziemią przez dużą impedancję, prąd pierwszego doziemienia jest zazwyczaj ograniczony. Dzięki temu instalacja może często pracować dalej, ale wymaga to kontroli (np. nadzoru izolacji), aby drugie uszkodzenie nie spowodowało zwarcia.
W praktyce w sieciach IT często stosuje się nadzór stanu izolacji, bo pierwsze doziemienie nie musi wyłączyć zasilania automatycznie. Dokładne wymagania zależą od projektu i zastosowania (np. obiekty o podwyższonej niezawodności), ale na egzaminie kluczowe jest zrozumienie idei ograniczonego prądu doziemienia.
Najważniejsze są: N (neutralny), PE (ochronny) oraz PEN (ochronno-neutralny). Dla IT dodatkowo istotne jest, czy neutralny źródła ma połączenie z ziemią, czy jest izolowany/połączony przez impedancję. To zwykle rozstrzyga wybór odpowiedzi.
Najczęściej patrzą tylko na uziemienie po stronie odbiornika i pomijają stronę źródła. Tymczasem o rozróżnieniu IT vs TT/TN decyduje głównie uziemienie (lub izolacja) punktu neutralnego. Drugi typowy błąd to mylenie PE z N oraz nieuwzględnianie przewodu PEN.
Układ IT spotyka się tam, gdzie ważna jest ciągłość zasilania i ograniczenie skutków pierwszego doziemienia, np. w wybranych instalacjach przemysłowych lub obiektach wymagających wysokiej niezawodności. Na egzaminie liczy się rozpoznanie zasady: izolowany/impedancyjny neutralny źródła.
W TT przewód ochronny nie jest "systemowo" połączony z uziemionym neutralnym źródła w taki sposób jak w TN. W TN-S neutralny źródła jest uziemiony, a PE jest powiązany z tym uziemieniem w układzie sieci. Na rysunku szukaj, czy ochrona bazuje na sieci PE od źródła (TN) czy na lokalnym uziomie (TT).
Najpierw zidentyfikuj stronę zasilania: transformator/generator i jego punkt neutralny. Potem sprawdź, czy neutralny jest uziemiony, izolowany czy przez impedancję. Następnie oceń, czy w instalacji jest PE i N osobno (TN-S), czy jest PEN (TN-C), czy uziemienie jest lokalne (TT).
info

Około 46% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "W TT neutralny jest uziemiony, a w TN występuje połączenie z PE/PEN (TN-S: rozdział PE i N, TN-C: wspólny PEN)."

Źródła:

  • PN-HD 60364-4-41:2017-09 (lub nowsza) Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4-41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym (definicje i wymagania dla układów TN/TT/IT)
  • PN-EN 61140:2016-07 (lub nowsza) Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym – Wspólne aspekty instalacji i urządzeń (pojęcia ochrony i środki ochronne)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z instalacji elektrycznych nN (układy sieciowe TN/TT/IT)
  • Materiały dydaktyczne producentów aparatury (opracowania o systemach uziemień i ochronie)
  • Normy/opracowania dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i układów sieciowych (rozdziały o TN/TT/IT)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego