KWALIFIKACJA INF1 - CZERWIEC 2020 (test 2)

PYTANIE NR 10.
Który wykres przedstawia sygnał unipolarny prostokątny?
Ilustracja przedstawia cztery wykresy oznaczone literami A, B, C i D, które mogą być częścią pytania egzaminacyjnego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sygnał unipolarny prostokątny ma dwa poziomy i nie przyjmuje wartości ujemnych: przełącza się między 0 a stałą wartością dodatnią. Poprawny wykres to taki, na którym widać odcinki poziome oraz strome zbocza, a cały przebieg leży na lub powyżej osi 0.

Pełne wyjaśnienie:

Sygnał prostokątny w dziedzinie czasu rozpoznasz po tym, że przyjmuje zasadniczo dwa stałe poziomy (np. niski i wysoki), a przejścia między nimi są szybkie (zbocza). W idealnym prostokącie odcinki są poziome, a zmiany mają postać skoków.

Sygnał unipolarny oznacza natomiast, że przebieg nie przechodzi na stronę ujemną osi wartości: typowo zmienia się między 0 a wartością dodatnią (np. +U). W praktyce na wykresie szukasz więc prostokąta "nad osią", bez fragmentów poniżej 0.

Jak odróżnić odpowiedzi błędne?

  • Jeżeli wykres ma część ujemną (jest symetryczny względem zera lub przechodzi poniżej osi), to nie jest unipolarny, nawet jeśli ma kształt prostokątny.
  • Jeżeli przebieg jest sinusoidalny, trójkątny, piłokształtny lub ma wyraźnie zaokrąglone/pochyłe odcinki zamiast poziomów, to nie jest prostokątny, nawet gdy pozostaje unipolarny.
  • Jeżeli kształt przypomina impulsy o zmiennej amplitudzie lub ma wiele poziomów, to nie spełnia warunku "prostokątny" w podstawowym znaczeniu (dwa poziomy).

Wskazówka egzaminacyjna: sprawdź dwa kryteria niezależnie—najpierw kształt (czy są dwa poziomy i skokowe przejścia), potem polaryzację (czy cały przebieg jest ≥ 0). Dopiero wykres spełniający oba warunki jest sygnałem unipolarnym prostokątnym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sygnał unipolarny to taki, który w rozpatrywanym zakresie nie przyjmuje wartości ujemnych. Najczęściej zmienia się między 0 a wartością dodatnią. Na wykresie oznacza to przebieg leżący na lub powyżej osi odniesienia.
Sygnał prostokątny ma zasadniczo dwa poziomy (niski i wysoki) oraz szybkie przejścia między nimi. Na wykresie widać długie odcinki poziome i strome zbocza. W praktyce zbocza mogą być lekko zaokrąglone przez pasmo toru.
Sprawdź dwa warunki: (1) kształt prostokątny—dwa poziomy i skokowe przejścia, (2) unipolarny—brak fragmentów poniżej zera. Jeśli przebieg przełącza się między 0 a dodatnim poziomem i nie schodzi na minus, spełnia definicję.
Tory i przyrządy mają ograniczone pasmo, pojemności i indukcyjności, więc zbocza mogą być wolniejsze, a naroża zaokrąglone. Mogą też pojawić się przeregulowania. Mimo tego, jeśli wciąż widać dwa poziomy i przełączanie, nadal klasyfikuje się go jako przebieg prostokątny.
Nie. Symetryczny przebieg ±U ma część dodatnią i ujemną, więc jest bipolarny. Unipolarny oznacza, że przebieg nie spada poniżej poziomu odniesienia (najczęściej 0). To częsty błąd: mylenie kształtu prostokątnego z polaryzacją.
Najczęściej: wybór "najbardziej kanciastego" wykresu mimo fragmentów ujemnych, pominięcie osi 0 i przesunięcia DC, oraz mylenie prostokąta z przebiegiem impulsowym o wielu poziomach. Pomaga metoda: najpierw kształt, potem sprawdzenie, czy wartości są ≥ 0.
W praktyce są to m.in. sygnały sterujące i testowe w urządzeniach abonenckich, przebiegi cyfrowe w interfejsach oraz sygnały z generatorów do podstawowej diagnostyki toru. Często analizuje się je oscyloskopem przy uruchamianiu i serwisie.
Prostokątny ma odcinki poziome (stała wartość) i szybkie skoki. Trójkątny ma odcinki skośne (wartość rośnie/maleje liniowo) bez długich poziomów. Nawet jeśli oba są unipolarne, różnią się kształtem zmian w czasie.
Może się zdarzyć, że sygnał jest unipolarny, ale przesunięty (ma składową stałą) i przełącza się np. między +1 V a +3 V. Nadal nie ma części ujemnej, więc jest unipolarny. Dlatego zawsze warto sprawdzić, gdzie jest poziom 0 na osi pionowej.
Ćwicz rozpoznawanie podstawowych kształtów (sinus, prostokąt, trójkąt, piła) oraz polaryzacji (uni/bipolarny) na wielu przykładach. Ucz się patrzeć na oś 0 i liczbę poziomów. Dobrą praktyką są krótkie testy z wykresami i praca z oscyloskopem.
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sygnał unipolarny prostokątny ma dwa poziomy i nie przyjmuje wartości ujemnych: przełącza się między 0 a stałą wartością dodatnią.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Przebieg prostokątny" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Przebieg_prostok%C4%85tny (dostęp: 2026-02-27)
  • All About Circuits: "Square Wave" — https://www.allaboutcircuits.com/textbook/alternating-current/chpt-1/square-waves/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (EN): "Unipolar signaling" — https://en.wikipedia.org/wiki/Unipolar_signaling (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podstawy elektroniki i miernictwa (rozdziały o przebiegach czasowych i oscyloskopie)
  • Materiały dydaktyczne z telekomunikacji dotyczące sygnałów i modulacji (część o sygnałach bazowych)
  • Ćwiczenia z rozpoznawania przebiegów na wykresach (prostokątny, sinusoidalny, piłokształtny, trójkątny)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego