KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 30.
Który z programów, umożliwia działanie sygnalizatora wolnych miejsc parkingowych według przedstawionych założeń? Liczba miejsc parkingowych – 10. Wolne miejsca sygnalizuje światło zielone, a ich brak światło czerwone. Wjazd samochodu wykrywa czujnik NO podłączony do I0.0, a wyjazd – czujnik podłączony do I0.1. Możliwy jest reset urządzenia przyciskiem NO podłączonym do I0.2.
Ilustracja przedstawia cztery schematy logiczne, które mogą być częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawny program musi zliczać stan parkingu dla 10 miejsc (wjazd i wyjazd), uwzględniać reset z I0.2 oraz poprawnie sterować lampami: zielona, gdy są wolne miejsca, czerwona przy braku wolnych. Kluczowe są progi graniczne (0 i 10) oraz brak zejścia poniżej 0 i powyżej 10.

Pełne wyjaśnienie:

Układ "sygnalizatora wolnych miejsc" sprowadza się do utrzymywania w PLC jednej zmiennej stanu opisującej bieżące obciążenie parkingu (np. liczbę zajętych miejsc albo liczbę wolnych miejsc). Dla parkingu o pojemności 10 program musi poprawnie reagować na:

  • wjazd wykrywany czujnikiem NO na I0.0,
  • wyjazd wykrywany czujnikiem na I0.1,
  • reset realizowany przyciskiem NO na I0.2.

Najczęściej poprawna realizacja wykorzystuje licznik (w praktyce często licznik dwukierunkowy) albo równoważną logikę: wjazd zmienia stan o 1 w jedną stronę, a wyjazd o 1 w przeciwną. Niezależnie od tego, czy liczysz "zajęte" czy "wolne", musisz zachować spójność:

  • Jeśli liczysz wolne miejsca, wjazd je zmniejsza, a wyjazd zwiększa.
  • Jeśli liczysz zajęte miejsca, wjazd je zwiększa, a wyjazd zmniejsza.

Sygnalizacja wynika bezpośrednio z progu: zielone światło oznacza, że istnieje co najmniej jedno wolne miejsce, a czerwone – że wolnych miejsc nie ma. Dlatego w programie musi istnieć porównanie do wartości granicznej (0 lub 10 – zależnie od przyjętej zmiennej) oraz odpowiednie ustawienie wyjść lamp.

Typowe błędy w rozwiązaniach błędnych to: brak obsługi resetu, brak ograniczeń (możliwość "przewinięcia" licznika poniżej 0 lub powyżej 10), odwrócona logika lampek (zielone przy pełnym parkingu), albo wielokrotne zliczanie podczas podtrzymania sygnału z czujnika (zamiast zliczania impulsu/zbocza). Rozwiązanie poprawne spełnia wszystkie założenia jednocześnie: poprawne zliczanie w obu kierunkach, reset oraz jednoznaczne progi sterujące zielonym i czerwonym światłem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czujnik NO (normalnie otwarty) podaje stan aktywny dopiero po zadziałaniu. W PLC oznacza to, że wejście I0.0 przechodzi z 0 na 1, gdy pojawi się samochód na wjeździe. W programie zwykle zlicza się taki sygnał jako impuls (np. na zboczu), aby nie naliczać wielokrotnie.
Licznik w PLC zwiększa lub zmniejsza wartość przy każdym zdarzeniu (np. wjeździe/wyjeździe). Dla parkingu ważne jest zliczanie dwukierunkowe: wjazd zmienia stan w jedną stronę, wyjazd w drugą. Dodatkowo potrzebny jest reset i ograniczenia, by nie wyjść poza zakres 0–10.
Bez ograniczeń licznik może zejść poniżej 0 lub przekroczyć 10, jeśli pojawią się błędne impulsy albo sekwencje zdarzeń. W praktyce prowadzi to do fałszywej sygnalizacji (np. zielone mimo braku miejsc). Dlatego stosuje się nasycenie, blokadę zliczania na krańcach lub poprawne warunki porównania.
Najpierw ustal, co liczysz: wolne czy zajęte miejsca. Następnie zdefiniuj próg "brak wolnych". Jeśli liczysz wolne, czerwone świeci przy wartości 0, a zielone przy wartości > 0. Jeśli liczysz zajęte, czerwone świeci przy 10, a zielone przy wartości < 10.
Reset stosuje się przy uruchomieniu systemu, po awarii, po serwisie albo gdy zliczanie mogło się rozjechać (np. przerwa zasilania, ręczne otwarcie bramy). Przycisk na I0.2 powinien ustawić licznik w stan początkowy (np. 0 zajętych lub 10 wolnych) i od razu skorygować lampy.
Tak, najczęściej to konieczne. Jeśli czujnik przez chwilę trzyma stan 1, a program zlicza "poziom", licznik może naliczyć kilka razy podczas jednego wjazdu. Zliczanie na zboczu (impulsie) powoduje, że jedno zdarzenie fizyczne daje dokładnie jedną zmianę licznika.
Najczęstsze błędy to: odwrócenie kierunku zliczania (wjazd/wyjazd), brak resetu, brak limitów 0–10, błędna logika lampek (zielone i czerwone zamienione), oraz podwójne zliczanie spowodowane brakiem detekcji impulsu. Warto testować skrajne przypadki (0 i 10).
Można użyć symulacji PLC lub wymuszeń wejść. Zasymuluj sekwencję: 10 kolejnych wjazdów, potem 10 wyjazdów, oraz reset w różnych momentach. Obserwuj wartość licznika i stany lamp. Program jest poprawny, jeśli nigdy nie wychodzi poza zakres i zawsze daje właściwy kolor dla "wolne/brak wolnych".
"10 miejsc" oznacza pojemność maksymalną. Stan "pełny" występuje, gdy zajętych jest 10 (albo wolnych jest 0). W tym momencie powinna świecić czerwona lampka. Zielona lampka jest poprawna tylko wtedy, gdy nie osiągnięto pełnego obłożenia (czyli istnieje przynajmniej 1 wolne miejsce).
Przejdź scenariuszami: stan po resecie, pierwszy wjazd, dojście do pełnego stanu, pierwszy wyjazd z pełnego stanu. Sprawdź, czy program ma: zliczanie w obie strony, reset, porównanie do progu oraz brak przekroczeń. Jeśli którykolwiek element nie występuje, to program nie spełnia wszystkich założeń.
info

Około 60% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Poprawny program musi zliczać stan parkingu dla 10 miejsc (wjazd i wyjazd), uwzględniać reset z I0.2 oraz poprawnie sterować lampami: zielona, gdy są wolne miejsca, czerwona przy braku wolnych."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z podstaw PLC: wejścia/wyjścia, liczniki, przerzutniki
  • Dokumentacja i przykłady programów dla środowiska PLC używanego w szkole/pracowni (np. TIA Portal lub równoważne)
  • Ćwiczenia: symulacja scenariuszy (0→10 aut, 10→0 aut, reset w trakcie) i weryfikacja stanów lampek

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego