KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2017 (test 2)

PYTANIE NR 2.
Który z wymienionych elementów gwałtownie zmniejsza swoją rezystancję po przekroczeniu określonej wartości napięcia na jego zaciskach?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warystor (VDR/MOV) jest elementem nieliniowym: po przekroczeniu napięcia progowego jego rezystancja gwałtownie maleje, dzięki czemu ogranicza przepięcie. Termistor zmienia rezystancję głównie pod wpływem temperatury, tensometr pod wpływem odkształcenia, a gaussotron służy do detekcji pola magnetycznego.

Pełne wyjaśnienie:

Poprawna jest odpowiedź "Warystor.", ponieważ warystor (często spotykany jako MOV/VDR) ma nieliniową charakterystykę prądowo‑napięciową. Przy napięciu poniżej pewnego progu przewodzi bardzo słabo (ma dużą rezystancję), natomiast po przekroczeniu napięcia znamionowego/progowego zaczyna przewodzić znacznie silniej, co w ujęciu uproszczonym opisuje się jako gwałtowny spadek rezystancji. Dzięki temu warystory stosuje się do ochrony przeciwprzepięciowej, np. na wejściach układów elektronicznych lub w zasilaniu urządzeń.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Termistor." – jest rezystorem zależnym głównie od temperatury (NTC/PTC). Jego rezystancja zmienia się wraz ze zmianą temperatury elementu, a nie jako typowa funkcja przekroczenia określonego napięcia na zaciskach.
  • "Tensometr." – to element pomiarowy, którego rezystancja zmienia się przede wszystkim pod wpływem odkształcenia mechanicznego. Stosuje się go w pomiarach siły/naprężenia, a nie do ograniczania przepięć.
  • "Gaussotron." – nazwa bywa używana dla czujnika wykorzystującego zjawisko Halla, czyli elementu do pomiaru/wykrywania pola magnetycznego. Nie jest to typowy element, który "po przekroczeniu napięcia" gwałtownie obniża rezystancję w celu ochrony obwodu.

Wskazówka egzaminacyjna: zwracaj uwagę na bodziec opisany w pytaniu. Jeśli jest nim napięcie i mowa o progu oraz gwałtownym przewodzeniu, najczęściej chodzi o elementy zabezpieczające (np. warystor), a nie o czujniki temperatury, odkształcenia czy pola magnetycznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Warystor to element nieliniowy, którego rezystancja silnie zależy od napięcia. Najczęściej stosuje się go jako ogranicznik przepięć, aby chronić elektronikę sterującą (np. wejścia modułów, zasilacze, czujniki) przed krótkimi skokami napięcia.
W warystorze występuje nieliniowa charakterystyka prądowo-napięciowa: poniżej progu przewodzi słabo, a po przekroczeniu progu prąd rośnie bardzo szybko. W uproszczeniu wygląda to jak gwałtowny spadek rezystancji, co umożliwia "ściągnięcie" przepięcia.
Warystor kojarz z napięciem i ochroną przed przepięciami, a termistor z temperaturą (NTC/PTC). Jeśli w pytaniu pojawia się próg napięcia na zaciskach, zwykle chodzi o warystor, nie o termistor.
Tak, ale z innego powodu: termistor zmienia rezystancję głównie w odpowiedzi na temperaturę elementu. Może to być szybka zmiana, jednak nie jest to typowa reakcja na samo przekroczenie określonego napięcia na zaciskach, jak w opisie warystora.
Tensometr jest czujnikiem odkształceń: jego rezystancja zmienia się, gdy element jest rozciągany lub ściskany. W pytaniu kluczowe jest przekroczenie progu napięcia, więc tensometr nie spełnia opisanego warunku i nie jest elementem przeciwprzepięciowym.
Gaussotron (w praktyce: czujnik wykorzystujący zjawisko Halla) służy do wykrywania pola magnetycznego, np. w pomiarze prędkości, położenia lub obecności magnesu. To element pomiarowy, a nie nieliniowy "zawór" napięciowy do tłumienia przepięć.
Warystory spotyka się m.in. w zasilaczach, listwach zasilających, na wejściach linii sygnałowych, przy cewkach przekaźników/styczników oraz w modułach sterowania. Ich zadaniem jest ograniczenie krótkotrwałych przepięć, które mogłyby uszkodzić elektronikę.
Po silnym przepięciu warystor może się zdegradować: zwiększa się jego upływność, może się nagrzewać, a w skrajnym przypadku ulec zwarciu lub pęknięciu. W serwisie mechatronicznym warto brać pod uwagę warystor jako element "pierwszej linii" ochrony.
Najczęstszy błąd to automatyczne wskazanie "termistora", bo też "zmienia rezystancję". W tym typie pytania trzeba jednak odczytać bodziec: jeśli jest nim napięcie na zaciskach i próg z gwałtowną zmianą, właściwą odpowiedzią jest warystor.
Ucz się przez skojarzenia funkcji: warystor–przepięcia, termistor–temperatura, tensometr–odkształcenie, czujnik Halla/gaussotron–pole magnetyczne. Dodatkowo przejrzyj kilka kart katalogowych, aby zobaczyć, jak wygląda próg i stromy wzrost przewodzenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że warystor (VDR/MOV) jest elementem nieliniowym: po przekroczeniu napięcia progowego jego rezystancja gwałtownie maleje, dzięki czemu ogranicza przepięcie.

Źródła:

  • Wikipedia: "Warystor" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Warystor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Termistor" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Termistor (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia: "Tensometr" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Tensometr (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Podręcznik elektroniki: elementy bierne i nieliniowe (działy o warystorach i termistorach)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw elektrotechniki/elektroniki dla mechatroników (ochrona przeciwprzepięciowa)
  • Karty katalogowe (datasheet) warystorów MOV/VDR – interpretacja charakterystyki V-I

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego