KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2024

PYTANIE NR 5.
Który z wymienionych elementów nie występuje w asynchronicznych silnikach jednofazowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szczotkotrzymacz jest elementem charakterystycznym dla silników komutatorowych (ze szczotkami i komutatorem). Silnik asynchroniczny jednofazowy jest silnikiem indukcyjnym, więc nie ma układu szczotkowego. Natomiast rdzeń, uzwojenie stojana oraz elementy wirnika są częścią jego budowy.

Pełne wyjaśnienie:

Silnik asynchroniczny (indukcyjny) jednofazowy działa na zasadzie indukcji elektromagnetycznej: prąd w uzwojeniach stojana wytwarza pole magnetyczne, które powoduje powstanie prądów w wirniku i w konsekwencji momentu elektromagnetycznego. W tej konstrukcji nie jest potrzebne doprowadzanie prądu do wirnika przez elementy cierne.

Dlatego odpowiedź "Szczotkotrzymacz." jest poprawna: szczotkotrzymacz służy do mocowania szczotek, a szczotki współpracują z komutatorem (lub pierścieniami) w maszynach, w których zachodzi konieczność przekazywania prądu do części wirującej przez styk ślizgowy. Typowy jednofazowy silnik indukcyjny nie ma komutatora ani szczotek, więc nie ma też szczotkotrzymacza.

Pozostałe odpowiedzi opisują elementy, które w silniku indukcyjnym występują:

  • "Rdzeń." – rdzeń magnetyczny (pakiet blach) jest potrzebny do prowadzenia strumienia magnetycznego i ograniczenia strat; dotyczy to zarówno stojana, jak i wirnika.
  • "Uzwojenie stojana." – stojan zawiera uzwojenia (główne oraz zwykle pomocnicze/rozruchowe w silnikach jednofazowych), które tworzą pole magnetyczne niezbędne do pracy.
  • "Uzwojenie wirnika." – w praktyce szkolnej i eksploatacyjnej jednofazowe silniki indukcyjne są najczęściej klatkowe; wirnik ma wtedy przewodniki klatki zamiast klasycznego uzwojenia wyprowadzonego na zewnątrz. Mimo to w ujęciu ogólnym wirnik posiada część przewodzącą, w której indukują się prądy. To rozróżnienie bywa źródłem pomyłek terminologicznych, ale nie prowadzi do wniosku o obecności szczotek.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się elementy typu szczotki, komutator, szczotkotrzymacz, to są to typowe skojarzenia z maszynami komutatorowymi. Dla silników indukcyjnych kluczowe są: rdzeń, stojan z uzwojeniami oraz wirnik (najczęściej klatkowy) i szczelina powietrzna.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To silnik indukcyjny zasilany z sieci jednofazowej, w którym moment powstaje dzięki prądom indukowanym w wirniku. Zwykle ma uzwojenie główne i pomocnicze (np. z kondensatorem), a wirnik najczęściej jest klatkowy.
Bo prąd w wirniku nie jest doprowadzany mechanicznie przez styk ślizgowy, tylko indukuje się w przewodnikach wirnika od pola magnetycznego stojana. Nie ma więc komutatora ani szczotkotrzymacza do podawania napięcia na wirnik.
Szczotkotrzymacz to element mocujący szczotki (grafitowe) dociskane do komutatora lub pierścieni. Stosuje się go w maszynach komutatorowych (np. wiele silników prądu stałego i niektóre silniki uniwersalne), a nie w typowych silnikach indukcyjnych.
Tak. Stojan zawiera uzwojenia wytwarzające pole magnetyczne. W silnikach jednofazowych często spotyka się uzwojenie główne i pomocnicze (rozruchowe), aby uzyskać odpowiednie warunki rozruchu i kierunek wirowania pola.
Rdzeń to pakiet cienkich blach ferromagnetycznych (zwykle w stojanie i w wirniku), który prowadzi strumień magnetyczny i ogranicza prądy wirowe. W praktyce "rdzeń" kojarzy się z częścią magnetyczną, a nie z osprzętem komutatorowym.
Zależy od konstrukcji. W wirniku klatkowym nie ma klasycznego uzwojenia z wyprowadzeniami, tylko pręty klatki zwarte pierścieniami. W wirniku pierścieniowym uzwojenie jest nawijane. Niezależnie od tego silnik indukcyjny nie wymaga szczotkotrzymacza jak silnik komutatorowy.
W silniku szczotkowym zwykle widać komutator i szczotkotrzymacze (lub ich obudowę serwisową). Silnik indukcyjny nie ma komutatora; często ma puszkę zaciskową oraz elementy układu rozruchowego (np. kondensator) i gładki wirnik klatkowy.
Najczęściej w urządzeniach zasilanych z sieci 230 V: wentylatory, pompy, sprężarki małej mocy, napędy w gospodarstwie domowym. Zwykle pracują w trybie ciągłym, a rozruch realizują przez uzwojenie pomocnicze i/lub kondensator.
Typowe są pomyłki wynikające z przenoszenia cech silników komutatorowych na indukcyjne (np. "każdy silnik ma szczotki"). Drugi częsty błąd to mylenie pojęć: "uzwojenie wirnika" vs klatka wirnika oraz nieuwzględnianie roli stojana.
Pomaga nauka na przekrojach i zdjęciach: stojan–wirnik–szczelina. Zrób listę elementów charakterystycznych dla maszyn komutatorowych (komutator, szczotki, szczotkotrzymacz) i indukcyjnych (uzwojenia stojana, wirnik klatkowy). Ćwicz na krótkich pytaniach testowych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Szczotkotrzymacz jest elementem charakterystycznym dla silników komutatorowych (ze szczotkami i komutatorem)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Silnik indukcyjny" https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_indukcyjny - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Silnik asynchroniczny" https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_asynchroniczny - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (PL): "Silnik komutatorowy" https://pl.wikipedia.org/wiki/Silnik_komutatorowy - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu "Maszyny elektryczne" (silniki indukcyjne jednofazowe)
  • Karty katalogowe producentów silników jednofazowych (opis budowy i przekroje poglądowe)
  • Materiały kursowe z diagnostyki maszyn elektrycznych (porównanie silników szczotkowych i bezszczotkowych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego