KWALIFIKACJA BUD19 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 40.
Który z wyników pomiarów kształtu filarów jest rzeczywistą odległością pomiędzy kontrolowanymi punktami górnych części podpór?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek techniczny, który może być używany w kontekście egzaminu zawodowego dla technika
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odległość rzeczywista między punktami górnymi to odległość bazowa skorygowana o odchyłki z rysunku. Gdy oba punkty są odchylone w prawo, stosuje się zależność: d = dbaz + odchyłkaprawa − odchyłkalewa. Dla danych: 2000 + 3 − 6 = 1997.

Pełne wyjaśnienie:

W inwentaryzacji geometrycznej (kontroli kształtu/pionowości elementów) porównuje się położenie rzeczywistych punktów konstrukcji z liniami odniesienia (osiami teoretycznymi). Na szkicu podaje się:

  • odległość bazową między liniami odniesienia (tu: 2000),
  • odchyłki punktów na poszczególnych poziomach wraz z kierunkiem (strzałki).

Pytanie dotyczy rzeczywistej odległości między punktami górnych części podpór, czyli na najwyższym poziomie pomiarowym. Aby ją obliczyć, trzeba wyznaczyć położenie obu punktów względem wspólnego układu odniesienia:

  • punkt lewy: jego współrzędna pozioma to 0 skorygowane o odchyłkę (w prawo dodajemy),
  • punkt prawy: jego współrzędna pozioma to baza 2000 skorygowana o odchyłkę (w prawo dodajemy).

Wygodnie zapisać to jednym wzorem:

drzecz = dbaz + odchyłkaprawa − odchyłkalewa

Na górze lewy element ma odchyłkę 6 w prawo, a prawy element 3 w prawo. Zatem:

drzecz = 2000 + 3 − 6 = 1997

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • Wynik 1991 zwykle wynika z zastosowania obu odchyłek "na minus" albo z błędnego przepisywania wartości (np. pomylenia 6 z 9).
  • Wynik 2003 to typowy efekt pominięcia odchyłki lewego punktu i przyjęcia tylko korekty po prawej stronie (2000 + 3).
  • Wynik 2009 najczęściej pojawia się po zsumowaniu odchyłek (2000 + 6 + 3), co jest niepoprawne, bo interesuje nas różnica położeń dwóch punktów, a nie "łączna wielkość odchylenia".

Na egzaminie warto zawsze sprawdzić: (1) czy odczytano właściwy poziom (góra), (2) czy uwzględniono kierunek strzałek jako znak, (3) czy odległość liczona jest między punktami, a nie względem osi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Odległość bazowa to nominalny dystans między liniami odniesienia (osiami teoretycznymi) przyjęty na szkicu pomiarowym. Stanowi punkt wyjścia do obliczeń, a odległość rzeczywistą wyznacza się przez skorygowanie jej o odchyłki punktów w lewo/prawo.
Kierunek odchyłki traktuje się jak znak: odchyłka "w prawo" zwiększa współrzędną punktu, a "w lewo" ją zmniejsza. W praktyce oznacza to dodawanie lub odejmowanie odchyłki w obliczeniach, zamiast używania samych wartości bez znaków.
Najpierw odczytaj bazę między osiami odniesienia, potem odczytaj odchyłkę lewego i prawego punktu na tym samym poziomie. Stosuj zależność: d = dbaz + odchyłkaprawa − odchyłkalewa, pamiętając o znakach wynikających z kierunku strzałek.
Bo odległość między punktami to różnica ich położeń. Gdy oba punkty są przesunięte w prawo, prawy punkt "zwiększa" dystans od bazy, a lewy punkt "zabiera" część dystansu, przesuwając się w stronę prawego. Matematycznie daje to +odchyłka prawa i −odchyłka lewa.
Suma odchyłek pojawia się wtedy, gdy punkty odchylają się w przeciwne strony (jeden w prawo, drugi w lewo) i dystans rośnie o oba przesunięcia. Różnica odchyłek występuje, gdy oba punkty odchylają się w tę samą stronę, bo jedno przesunięcie częściowo kompensuje drugie.
Najczęstsze są: pomylenie poziomu (odczyt z dołu zamiast z góry), nieuwzględnienie kierunku strzałki (brak znaku), pomylenie lewej i prawej podpory oraz przyjęcie samej wartości bazy jako wyniku. Pomaga zapisanie wzoru i podstawienie liczb z opisem stron.
Strzałki pokazują, po której stronie linii odniesienia znajduje się rzeczywisty punkt konstrukcji. To informacja o znaku odchyłki (w prawo lub w lewo). Bez tej informacji łatwo popełnić błąd, bo sama liczba odchyłki nie mówi, czy dystans rośnie, czy maleje.
W praktyce stosuje się m.in. tachimetry/teodolity (do pomiarów kątów i odległości), a w zależności od metody także niwelatory (w tym laserowe) do kontroli wysokości i poziomów. Dobór sprzętu zależy od wymaganej dokładności i dostępności punktów obserwacyjnych.
Tak. Geodezyjna obsługa budownictwa i pomiary sytuacyjno-wysokościowe są objęte wymaganiami standardów technicznych, a w obszarze pomiarów w budownictwie funkcjonują także normy określające zasady organizacji i akceptacji wyników. Na egzaminie zwykle sprawdza się jednak przede wszystkim poprawne obliczenia i interpretację szkicu.
Ćwicz odczyt danych ze szkiców: baza, poziom pomiarowy, kierunek strzałek. Naucz się jednego schematu: wyznacz położenie lewego i prawego punktu względem osi, a potem policz różnicę. Zawsze zapisuj wzór i jednostki oraz sprawdzaj, czy wynik jest "blisko" bazy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że odległość rzeczywista między punktami górnymi to odległość bazowa skorygowana o odchyłki z rysunku.

Źródła:

  • PN-ISO 4463-1:1998, "Metody pomiarowe w budownictwie – Wytyczanie i pomiary – Część 1: Planowanie, organizacja procedur i kryteria akceptacji"
  • Rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 18 sierpnia 2020 r. w sprawie standardów technicznych wykonywania geodezyjnych pomiarów sytuacyjnych i wysokościowych, Dz.U. 2020 poz. 1429

Materiały:

  • PN-ISO 4463-1:1998 (rozdziały o planowaniu i kryteriach akceptacji pomiarów)
  • Materiały dydaktyczne z geodezji inżynieryjnej: inwentaryzacja geometryczna, metody ortogonalne
  • Rozporządzenie dotyczące standardów technicznych pomiarów geodezyjnych (zakres geodezyjnej obsługi budownictwa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego