KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 40.
Który zestaw przyborów ułatwi podopiecznemu z zaawansowaną chorobą Parkinsona samodzielne spożywanie posiłku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W zaawansowanej chorobie Parkinsona częste są drżenie i spowolnienie ruchów, co utrudnia utrzymanie naczyń i kontrolę picia.
Stabilna, gumowa podstawa ogranicza przesuwanie się talerza, a kubek z dziubkiem ułatwia kierowanie płynu do ust i zmniejsza rozlewanie, wspierając samodzielność.

Pełne wyjaśnienie:

W zaawansowanej chorobie Parkinsona trudności w samodzielnym jedzeniu wynikają najczęściej z drżenia, sztywności, spowolnienia ruchów oraz gorszej precyzji chwytu. W praktyce oznacza to, że naczynia mogą się przesuwać po stole, a napoje łatwo się rozlewają. Dobór pomocy powinien więc przede wszystkim: stabilizować naczynia i ułatwiać bezpieczne picie.

Odpowiedź "Naczynia z gumową podstawką, kubki z dziubkiem." jest właściwa, ponieważ gumowa (antypoślizgowa) podstawa zmniejsza ryzyko przesuwania talerza lub miski przy niekontrolowanych ruchach, a kubek z dziubkiem pozwala pić mniejszym strumieniem i lepiej kierować płyn do ust. To ogranicza rozlewanie i ułatwia zachowanie kontroli w trakcie posiłku, co jest kluczowe dla samodzielności podopiecznego.

Pozostałe propozycje są mniej trafne jako zestawy. "Talerze plastikowe, sztućce z długim trzonkiem." – sam materiał talerza nie rozwiązuje problemu przesuwania, a długi trzonek częściej pomaga przy ograniczonym zakresie ruchu barku niż przy drżeniu i niestabilności dłoni. "Kubki plastikowe, talerze z przyssawką." – przyssawka może stabilizować talerz, ale sam "kubek plastikowy" nie daje tak wyraźnego wsparcia kontroli picia jak konstrukcja z dziubkiem (ryzyko rozlewania pozostaje). "Sztućce z pogrubionymi uchwytami, kubki metalowe." – pogrubione uchwyty bywają pomocne przy słabym chwycie, jednak metalowy kubek jest zwykle cięższy i może zwiększać trudność kontroli u osoby z drżeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: wybieraj takie pomoce, które rozwiązują najbardziej typową przeszkodę funkcjonalną w danej chorobie (tu: stabilizacja i kontrola ruchu), a nie tylko "wygodę" materiału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęstsze problemy to drżenie, spowolnienie ruchów i sztywność, które utrudniają precyzyjne nabieranie jedzenia oraz stabilne trzymanie naczyń. Skutkiem bywa przesuwanie talerza po stole, rozsypywanie posiłku i rozlewanie napojów, co zmniejsza samodzielność.
Gumowa, antypoślizgowa podstawa ogranicza przesuwanie się talerza lub miski podczas niekontrolowanych ruchów dłoni. Dzięki temu podopieczny nie musi jednocześnie stabilizować naczynia i jeść, co zmniejsza frustrację i poprawia bezpieczeństwo oraz komfort posiłku.
Kubek z dziubkiem ułatwia kierowanie płynu do ust i pozwala pić mniejszym, bardziej kontrolowanym strumieniem. To ogranicza rozlewanie, a w wielu sytuacjach także zmniejsza ryzyko zachłyśnięcia. Jest to prosta pomoc wspierająca samodzielne picie.
Nie zawsze. Przyssawka może dobrze stabilizować talerz, ale ważne jest też dopasowanie reszty zestawu (np. sposobu picia). Jeśli największym problemem jest rozlewanie napojów, sama przyssawka nie wystarczy. W praktyce liczy się cały zestaw pomocy.
Często pomagają sztućce o łatwym chwycie (np. z pogrubionymi uchwytami) lub dostosowane do ograniczonej precyzji. Jednak dobór zależy od obserwacji funkcjonalnej: czy dominuje drżenie, sztywność, osłabienie chwytu czy męczliwość. Najlepiej testować w czasie posiłku.
Długi trzonek bywa użyteczny, gdy problemem jest zasięg ruchu (np. trudność w sięganiu), ale nie rozwiązuje samej niestabilności dłoni. Przy drżeniu może nawet utrudniać kontrolę końcówki sztućca. W Parkinsonie częściej potrzebna jest stabilizacja i lepszy chwyt.
Najpierw należy obserwować, co konkretnie utrudnia posiłek: przesuwanie naczyń, rozlewanie, brak precyzji, męczliwość. Następnie dobiera się pomoce, które redukują te bariery (stabilne naczynia, odpowiedni kubek, dopasowane sztućce) i ocenia efekt w praktyce.
Gdy podopieczny rozumie polecenia i ma potencjał do samodzielnego jedzenia, ale przeszkodą są objawy ruchowe (np. drżenie, spowolnienie). Stabilizacja naczyń często pozwala zachować samodzielność dłużej. Karmienie jest rozważane, gdy mimo pomocy osoba nie je bezpiecznie.
Częsty błąd polega na wyborze pomocy "ładnie brzmiącej" (np. sam materiał plastikowy lub metalowy) zamiast takiej, która rozwiązuje konkretną trudność funkcjonalną. W takich zadaniach warto myśleć: co stabilizuje, co ułatwia chwyt, co ogranicza rozlewanie i co zwiększa bezpieczeństwo.
Pomaga stabilne ustawienie talerza (antypoślizgowa podstawa), odpowiedni kubek ułatwiający picie oraz uporządkowanie przestrzeni (mniej przedmiotów na stole). Ważna jest też wygodna pozycja podopiecznego i spokojne tempo. Zmniejsza to liczbę "przypadkowych" ruchów i ułatwia koncentrację na jedzeniu.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • Parkinson's UK – "Eating, swallowing and managing saliva" (porady dot. jedzenia, picia i trudności w Parkinsonie), https://www.parkinsons.org.uk/information-and-support/eating-swallowing-and-managing-saliva - dostęp 2026-02-27
  • NHS (UK) – "Parkinson's disease" (opis objawów wpływających na codzienne funkcjonowanie), https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/ - dostęp 2026-02-27
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Parkinson disease" (przegląd objawów i problemów funkcjonalnych), https://medlineplus.gov/parkinsonsdisease.html - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Materiały edukacyjne terapii zajęciowej dotyczące pomocy w czynnościach dnia codziennego
  • Poradniki organizacji bezpiecznego posiłku dla osób z zaburzeniami ruchowymi
  • Szkolenia wewnętrzne DPS z zakresu wspierania samodzielności i doboru sprzętu pomocniczego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego