KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Podopieczny cierpi na przewlekłą chorobę reumatyczną stawów. Z powodu deformacji w obrębie dłoni ma problemy z wykonywaniem czynności samoobsługowych. W celu jego usamodzielnienia, opiekunka powinna zaplanować podawanie mu do spożywania posiłku
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Deformacje dłoni w chorobie reumatycznej utrudniają pewny chwyt i manipulowanie cienkimi trzonkami.
Aby zwiększyć samodzielność podczas jedzenia, stosuje się pomoce kompensujące, m.in. sztućce z pogrubionymi uchwytami, które łatwiej objąć i kontrolować. Pozostałe opcje nie rozwiązują problemu manualnego (chwytu).

Pełne wyjaśnienie:

U podopiecznego opisano przewlekłą chorobę reumatyczną stawów oraz deformacje dłoni. Taki obraz typowo wiąże się z bólem, sztywnością, ograniczeniem zakresu ruchu i osłabieniem siły chwytu. W praktyce oznacza to trudność w utrzymaniu cienkich, śliskich przedmiotów oraz precyzyjnym manewrowaniu podczas jedzenia.

Dlatego rozwiązaniem wspierającym usamodzielnienie jest zastosowanie pomocy technicznych, które kompensują ograniczenia manualne. Odpowiedź "sztućców z pogrubionymi uchwytami" jest trafna, bo pogrubiony uchwyt:

  • zwiększa powierzchnię chwytu i zmniejsza potrzebę silnego zacisku palców,
  • ułatwia stabilne trzymanie sztućców przy ograniczonej sprawności dłoni,
  • pozwala dłużej jeść samodzielnie, co wspiera sprawczość i poczucie niezależności.

Pozostałe propozycje nie odpowiadają na opisany problem:

  • "zmiksowanych potraw" – modyfikacja konsystencji jest typowa przy problemach z gryzieniem/połykaniem lub znacznym osłabieniem, ale sama w sobie nie rozwiązuje trudności wynikających z deformacji dłoni i chwytu; osoba nadal musi utrzymać łyżkę i nią operować.
  • "szerokich i głębokich talerzy" – dobór naczyń może pomagać, jednak przy deformacjach dłoni kluczowy jest uchwyt narzędzia (łyżka/widelec). Dodatkowo szerokość i głębokość talerza nie jest jednoznacznym, standardowym dostosowaniem do zaburzeń chwytu.
  • "odzieży ochronnej" – chroni ubranie przed zabrudzeniem, ale nie zwiększa samodzielności w manipulacji sztućcami; to działanie bardziej porządkowe niż usprawniające.

W planie opieki warto pamiętać o zasadzie: najpierw umożliwiaj samodzielność (sprzęt, ergonomia, tempo), a dopiero gdy to niewystarczające, zwiększaj zakres bezpośredniej pomocy. Takie podejście wspiera sprawność, motywację i godność podopiecznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sztućce z większą średnicą rękojeści, często z materiału antypoślizgowego. Pomagają osobom z osłabionym chwytem, bólem stawów dłoni, drżeniem lub deformacjami palców, bo łatwiej je objąć i stabilnie prowadzić podczas jedzenia.
Dobór pomocy technicznej podtrzymuje samodzielność (ADL), zapobiega szybszej utracie sprawności i wzmacnia motywację. Wyręczanie może prowadzić do bierności i utrwalania niesamodzielności, nawet gdy możliwe jest bezpieczne jedzenie z dostosowanymi sztućcami.
Najczęściej są to: ból przy zaciskaniu palców, sztywność stawów, osłabiona siła chwytu, trudność w precyzyjnym ruchu nadgarstka i palców oraz szybkie męczenie się. Skutkiem bywa upuszczanie sztućców i trudność w nabieraniu pokarmu.
W pierwszej kolejności wybiera się sztućce z pogrubioną, antypoślizgową rękojeścią lub nakładki pogrubiające. Ważne, by przetestować chwyt, dominującą rękę, zakres ruchu i komfort. Dobór powinien minimalizować ból i potrzebę silnego zacisku.
Nie. Zmiana konsystencji ma sens głównie przy problemach z żuciem lub połykaniem. Jeśli trudność wynika z deformacji dłoni i chwytu, priorytetem jest dostosowanie przyborów (np. grubszy uchwyt), a nie automatyczne modyfikowanie całego jadłospisu.
Częste błędy to: kierowanie się "uniwersalnym" rozwiązaniem bez oceny problemu, wybór sprzętu bez testu praktycznego, zbyt szybkie wyręczanie podopiecznego oraz ignorowanie bólu i męczliwości. Skutkiem bywa rezygnacja z samodzielności mimo potencjału.
Poza sztućcami z grubym uchwytem stosuje się m.in. maty antypoślizgowe pod talerz, kubki z uchwytami, talerze z rantem ułatwiającym nabieranie oraz stabilne podstawki. Dobór zależy od tego, czy problemem jest chwyt, koordynacja czy stabilizacja naczynia.
Gdy mimo prostych dostosowań podopieczny nadal nie je bezpiecznie lub samodzielnie, gdy ból znacząco ogranicza funkcję dłoni, albo gdy potrzebne są indywidualne rozwiązania. Specjalista może dobrać sprzęt, ćwiczenia funkcjonalne i techniki oszczędzania stawów.
Najlepiej przez obserwację w realnej czynności: czy podopieczny potrafi sam nabierać i przenosić pokarm do ust, czy robi to bez nadmiernego bólu, czy nie dochodzi do częstych upuszczeń oraz czy czas posiłku jest akceptowalny. Warto porównać "przed" i "po" wdrożeniu.
Ucz się łączyć objaw z właściwą interwencją: problem chwytu → modyfikacja uchwytu; problem stabilizacji naczynia → mata/antypoślizg; problem połykania → modyfikacja konsystencji. Trenuj na przykładach sytuacyjnych i pamiętaj, że celem jest maksymalna możliwa samodzielność.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe opcje nie rozwiązują problemu manualnego (chwytu)."

Materiały:

  • Nie posiadam tej informacji
  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (np. podręczników z opieki długoterminowej i terapii zajęciowej oraz katalogów pomocy technicznych)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/kwalifikacji dotyczące ADL i kompensacji niesamodzielności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego