KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 19.
W jaki sposób opiekunka powinna ułożyć stopy podopiecznego po udarze mózgu, ze znacznym niedowładem połowiczym na wózku inwalidzkim, aby ułatwić mu samodzielne przemieszczanie się na wózku?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby ułatwić samodzielne poruszanie się na wózku, osoba z niedowładem połowiczym najczęściej odpycha się zdrową stopą od podłoża.
Dlatego stopa zdrowa powinna być oparta stabilnie o podłoże, a stopa po stronie niedowładu zabezpieczona na podnóżku, by nie przeszkadzała i nie ulegała urazom.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby po udarze mózgu ze znacznym niedowładem połowiczym kluczowe jest takie ustawienie stóp, aby wspierać samodzielność i jednocześnie zachować bezpieczeństwo.

Jeśli celem jest samodzielne przemieszczanie się na wózku (krótkie dystanse w pomieszczeniu), typowym sposobem jest tzw. propulsja jedną stopą: podopieczny odpycha się od podłoża zdrową kończyną dolną. Żeby to było możliwe, zdrowa stopa musi mieć kontakt z podłożem i możliwość wykonywania ruchu odpychania.

Jednocześnie stopa po stronie niedowładu zwykle ma ograniczoną kontrolę i siłę, może też ustawiać się nieprawidłowo. Umieszczenie jej na podnóżku:

  • zmniejsza ryzyko zaczepienia o podłoże i urazu,
  • ułatwia utrzymanie bezpiecznej pozycji siedzącej,
  • nie blokuje pracy zdrowej nogi, która napędza wózek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Obie stopy na podnóżkach – podopieczny traci możliwość odpychania się stopą od podłoża, więc samodzielna jazda jest utrudniona (pozostaje ręczne napędzanie lub pomoc osoby drugiej).
  • Obie stopy na podłożu – stopa po stronie niedowładu może się podwijać, zsuwać lub zaczepiać o podłoże, co zwiększa ryzyko urazu i destabilizacji.
  • Stopa z niedowładem na podłożu, zdrowa na podnóżku – odwraca logikę funkcjonalną: noga, która ma napędzać wózek, nie ma kontaktu z podłożem, a noga słabsza dostaje zadanie, którego zwykle nie jest w stanie wykonać.

W praktyce opiekun powinien także obserwować stabilność tułowia, ustawienie miednicy i kolana oraz reagować na ból lub spastyczność, a w razie wątpliwości pracować zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej ustawia się zdrową stopę na podłożu, aby mogła wykonywać ruch odpychania i sterowania, a stopę po stronie niedowładu na podnóżku, by była zabezpieczona i nie zahaczała o podłoże.
Gdy obie stopy są na podnóżkach, podopieczny zwykle traci możliwość napędzania wózka stopą. To dobre ustawienie do transportu lub odpoczynku, ale nie do samodzielnego przemieszczania się, jeśli korzysta z odpychania zdrową nogą.
Przy niedowładzie kontrola ruchu bywa słaba, więc stopa może się zsunąć, podwinąć lub zahaczyć o podłoże. Zwiększa to ryzyko urazu, skręcenia i nagłego zatrzymania wózka, a także pogarsza stabilność w siedzeniu.
To ustawienie wspiera samodzielną propulsję (poruszanie się) po płaskiej powierzchni, np. w pokoju lub korytarzu. Zdrowa noga wykonuje pracę napędową, a stopa z niedowładem jest chroniona i nie przeszkadza w ruchu.
Tak. Do jazdy samodzielnej często potrzebna jest zdrowa stopa na podłożu. Do transportu, odpoczynku lub dłuższego siedzenia bez ruchu częściej ustawia się obie stopy na podnóżkach, jeśli jest to bezpieczne i zalecane.
Bezpieczne podparcie to takie, w którym podopieczny siedzi stabilnie, stopy nie zsuwają się, a kolana i biodra nie są nadmiernie skręcone. Dodatkowo stopa po stronie niedowładu nie powinna ciągnąć się po podłodze ani zahaczać o przeszkody.
Niedowład może powodować nagłe osłabienie kontroli ruchu, gorszą równowagę i wolniejszą reakcję. Asekuracja opiekuna zmniejsza ryzyko uderzenia w przeszkodę, zsunięcia się z siedziska i urazu kończyny, zwłaszcza po stronie niedowładu.
Częste błędy to ustawianie obu stóp symetrycznie bez względu na funkcję, pozostawienie stopy niedowładnej na podłożu (ryzyko zahaczenia) oraz ustawienie zdrowej stopy na podnóżku, co odbiera możliwość odpychania i utrudnia samodzielność.
Tak. Inne ustawienie będzie korzystne do jazdy, a inne do transferu. Przy przygotowaniu do przesiadania często dąży się do stabilnego podparcia i dobrego ustawienia kolan oraz stóp, aby ułatwić wstanie lub obrót (zgodnie z zaleceniami fizjoterapeuty).
Gdy pojawia się ból, spastyczność, częste zsuwanie stopy, ryzyko urazów, trudność w napędzie wózka lub niestabilność w siedzeniu. Fizjoterapeuta może dobrać technikę, ćwiczenia i ewentualne dopasowanie podnóżków lub dodatkowych elementów stabilizujących.
info

Około 44% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • NHS (National Health Service) – Stroke: Rehabilitation (opis ogólny rehabilitacji po udarze), https://www.nhs.uk/conditions/stroke/recovery/ - dostęp 2026-02-18
  • NICE – Stroke rehabilitation in adults (informacje i zalecenia dot. rehabilitacji po udarze), https://www.nice.org.uk/guidance/cg162 - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z zakresu opieki i rehabilitacji osób po udarze (kursy opiekuna medycznego/opiekuna w DPS)
  • Podręczniki i skrypty z podstaw rehabilitacji neurologicznej (hemiplegia, transfery, pozycjonowanie)
  • Instrukcje producentów wózków inwalidzkich dotyczące ustawień i bezpieczeństwa

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego