KWALIFIKACJA PGF4 + PGF5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 26.
Który znak typograficzny jest oznaczony w składzie tekstu strzałką?
Ilustracja przedstawia fragment tekstu złożonego w kolumnach, typowego dla składu tekstu w publikacjach drukowanych.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Pauza" to znak w postaci dłuższej kreski stosowanej w tekście (typograficznie odróżnianej od krótkiego łącznika). "Dywiz" jest krótszy i służy głównie do łączenia wyrazów. "Spacja" nie jest znakiem interpunkcyjnym, a "diagraf" to pojęcie z zapisu literowego, nie z interpunkcji.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z zakresu składu tekstu często sprawdza się umiejętność rozróżniania znaków, które na pierwszy rzut oka wyglądają podobnie. Odpowiedź "Pauza" odnosi się do dłuższej kreski używanej w tekście jako znak przestankowy/typograficzny (w praktyce odróżniany od krótszych kresek).

Odpowiedź "Dywiz" jest niepoprawna, ponieważ dywiz to krótki łącznik stosowany przede wszystkim do łączenia członów wyrazów (np. w wyrazach złożonych) lub w zapisie zakresów w określonych konwencjach edytorskich. W składzie istotna jest różnica funkcji i zwyczajowo także długości kreski: dywiz to nie to samo co pauza.

Odpowiedź "Spacja" jest niepoprawna, bo spacja to odstęp (biały znak) rozdzielający elementy tekstu, a nie kreska ani znak przestankowy wskazywany zwykle strzałką jako widoczny glif.

Odpowiedź "Diagraf" również jest niepoprawna: diagraf to pojęcie z zakresu pisowni (dwuznak, czyli zapis jednego dźwięku dwiema literami, jak "sz", "cz"). Nie jest to znak typograficzny w znaczeniu interpunkcyjnym ani element składu odpowiadający kresce.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawiają się opcje typu "pauza" i "dywiz", warto najpierw przypomnieć sobie funkcję (przestankowa vs łączeniowa), a dopiero potem wygląd (dłuższa vs krótsza kreska). To zmniejsza ryzyko pomyłki wynikającej z podobieństwa graficznego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Pauza to dłuższa kreska używana w tekście jako znak przestankowy/typograficzny (często utożsamiana z myślnikiem o większej długości niż łącznik). W składzie ważne jest, że pełni inną funkcję niż dywiz i zwykle wygląda inaczej (jest wyraźnie dłuższa).
Dywiz to krótki łącznik służący głównie do łączenia wyrazów lub członów wyrazów, a pauza to dłuższa kreska o funkcji przestankowej w zdaniu. Na egzaminie najczęściej rozróżnia się je po funkcji i typowej długości znaku.
Spacja jest znakiem białym (odstępem) i zwykle nie jest widoczna jako kreska w tekście. Pauza/dywiz są znakami drukowalnymi (widocznymi glifami). Jeśli na ilustracji wskazano kreskę strzałką, to chodzi o znak interpunkcyjny/typograficzny, nie o odstęp.
Dywiz (łącznik) to krótka kreska stosowana do łączenia elementów, np. w wyrazach złożonych lub w zapisach, gdzie łączymy dwa człony. W praktyce DTP trzeba pilnować, by nie zastępować nim pauzy, bo zmienia to sens i wygląd składu.
Diagraf to dwuznak, czyli zapis jednego dźwięku dwiema literami (np. "sz", "cz"). Jest to pojęcie z zakresu zapisu literowego i ortografii, a nie znak przestankowy w postaci kreski. Dlatego nie pasuje do pytania o znak wskazany strzałką w składzie.
Najpierw oceń kontekst w zdaniu: jeśli znak rozdziela części wypowiedzi (wtrącenie, dopowiedzenie), częściej chodzi o pauzę. Jeśli łączy wyrazy w jedną całość, częściej chodzi o dywiz. Dopiero potem porównaj długość kreski, jeśli jest dobrze widoczna.
Nie zawsze. W wielu programach użytkownicy wpisują zwykły łącznik z klawiatury, ale typograficznie istnieją różne kreski o różnych funkcjach i długościach. W profesjonalnym składzie (DTP) dobiera się znak zgodnie z funkcją i standardem wydawniczym, a nie "pierwszą lepszą" kreską.
Najczęstsze błędy to: zastąpienie pauzy dywizem (lub odwrotnie), używanie nieprawidłowych odstępów wokół znaku oraz brak konsekwencji w całej publikacji. W druku offsetowym takie błędy obniżają jakość składu i mogą zostać wychwycone na etapie korekty.
Pauza bywa używana do mocniejszego wydzielenia fragmentu wypowiedzi (np. dopowiedzenia, wtrącenia) i może zastępować inne znaki, jeśli taka jest konwencja redakcyjna. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, że pauza to znak przestankowy o funkcji rozdzielającej, a nie łączącej.
Warto ćwiczyć na przykładach składu: wyszukuj w tekstach różne kreski i porównuj ich funkcję (łączenie vs rozdzielanie). Dodatkowo korzystaj ze słownika i krótkich zestawień znaków w materiałach DTP. Pomaga też wykonanie własnej "ściągi" z nazw i zastosowań znaków.
info

Około 61% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: ""Pauza" to znak w postaci dłuższej kreski stosowanej w tekście (typograficznie odróżnianej od krótkiego łącznika)."

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "pauza": https://sjp.pwn.pl/szukaj/pauza.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "dywiz": https://sjp.pwn.pl/szukaj/dywiz.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "diagraf": https://sjp.pwn.pl/szukaj/diagraf.html (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Słownik języka polskiego (hasła: pauza, dywiz, diagraf)
  • Podręczniki do typografii i składu tekstu używane w kształceniu poligraficznym
  • Materiały szkolne z działu: interpunkcja i znaki typograficzne w DTP

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego