KWALIFIKACJA CHM2 - CZERWIEC 2016

PYTANIE NR 5.
Którym symbolem graficznym oznacza się na schematach stosowanych w przemyśle chemicznym aparaturę służącą do pomiaru ciśnienia?
Ilustracja przedstawia cztery symbole graficzne, które mogą być używane w schematach przemysłowych, szczególnie w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na schematach procesowych aparaturę do pomiaru ciśnienia oznacza się symbolem właściwym dla przyrządu ciśnieniowego (np. manometru lub elementu AKPiA opisującego ciśnienie). Poprawna odpowiedź to ta, która w legendzie symboli odpowiada pomiarowi ciśnienia, a nie przepływu, temperatury czy poziomu.

Pełne wyjaśnienie:

Pytanie dotyczy rozpoznawania symboli graficznych aparatury kontrolno-pomiarowej na schematach używanych w przemyśle chemicznym. W praktyce zakładów chemicznych spotyka się dokumentację procesową, w której punkty pomiarowe (np. w rurociągach i na aparatach) są przedstawiane symbolami przyrządów oraz opisami identyfikującymi funkcję pomiaru.

Pomiar ciśnienia realizuje się m.in. przez manometry, przetworniki ciśnienia i wskaźniki ciśnienia. Zatem poprawny wybór musi jednoznacznie wskazywać na przyrząd/element, którego funkcją jest rejestracja lub wskazanie ciśnienia (a nie np. sterowanie zaworem, odczyt temperatury albo pomiar przepływu).

Odpowiedzi błędne w tego typu zadaniu zwykle odpowiadają innym wielkościom procesowym albo innym funkcjom aparatury. Typowe pułapki to:

  • wybranie symbolu przepływu, bo jest równie często spotykany na rurociągach,
  • wybranie symbolu temperatury, bo bywa umieszczany na aparatach podobnie jak pomiar ciśnienia,
  • wybranie symbolu poziomu, bo również dotyczy wielkości procesowej i ma "instrumentacyjny" wygląd.

Na egzaminie warto stosować prostą procedurę: najpierw rozpoznaj, czy symbol oznacza pomiar (a nie element wykonawczy), następnie sprawdź, czy dotyczy ciśnienia, i dopiero wtedy dopasuj wariant odpowiedzi. Jeśli w arkuszu dołączono legendę lub zestaw symboli, należy kierować się właśnie tą konwencją, ponieważ symbole mogą się różnić między standardami i zakładami.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Schemat technologiczny pokazuje przebieg procesu: aparaty, rurociągi, armaturę i punkty pomiarowe. Służy do zrozumienia, jak medium płynie i gdzie są pomiary oraz elementy sterowania, co jest kluczowe przy eksploatacji instalacji.
Trzeba odróżnić symbole przyrządów pomiarowych od armatury i elementów wykonawczych. Następnie porównać symbol z legendą schematu: właściwy znak będzie przypisany do ciśnienia, a nie do temperatury, przepływu czy poziomu.
Różnice wynikają z przyjętej normy, standardu firmowego lub praktyki projektanta. Ten sam typ przyrządu może być przedstawiony inaczej w zależności od konwencji dokumentacji. Na egzaminie decydujący jest zestaw symboli użyty w arkuszu.
W praktyce spotyka się m.in. manometry (wskazania lokalne), przetworniki ciśnienia (sygnał do systemu sterowania), a także czujniki w układach zabezpieczeń. Wszystkie te urządzenia mają na schemacie symbole związane z pomiarem ciśnienia.
Nie. Manometr najczęściej pokazuje wartość lokalnie na tarczy, a przetwornik zamienia ciśnienie na sygnał elektryczny do automatyki. Na schematach oba dotyczą ciśnienia, ale mogą mieć inne oznaczenia zależnie od funkcji (wskazanie vs transmisja).
Najczęstsze są pomyłki z przepływem i temperaturą, bo symbole instrumentacyjne bywają podobne i są umieszczane w podobnych miejscach na rurociągach. Drugi błąd to ignorowanie legendy i wybór "z pamięci" z innej dokumentacji.
Pojawia się tam, gdzie ciśnienie jest istotne dla bezpieczeństwa lub stabilności procesu: za pompą/sprężarką, przed zaworami dławiącymi, na wlocie/wyjściu z aparatów, przy filtrach (kontrola spadku ciśnienia) i w punktach rozdziału.
Typowo na króćcach pomiarowych rurociągów i aparatów, często z zaworem odcinającym i elementami umożliwiającymi serwis. W miejscach narażonych na pulsacje lub zanieczyszczenia stosuje się dodatkowe rozwiązania, aby chronić czujnik.
Niekoniecznie. Często symbol wskazuje funkcję (np. "pomiar ciśnienia"), a dopiero specyfikacja lub lista aparatury określa model i wykonanie. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie funkcji i wielkości mierzonej.
Ćwicz na przykładowych schematach: rozpoznawaj aparaty, armaturę i przyrządy AKPiA. Ucz się z legend symboli używanych w materiałach szkolnych i zwracaj uwagę, jak odróżnia się ciśnienie od przepływu, temperatury i poziomu.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Na schematach procesowych aparaturę do pomiaru ciśnienia oznacza się symbolem właściwym dla przyrządu ciśnieniowego (np. manometru lub elementu AKPiA opisującego ciśnienie)."

Źródła:

  • https://en.wikipedia.org/wiki/Piping_and_instrumentation_diagram - accessed 2026-02-27
  • https://en.wikipedia.org/wiki/Manometer - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe i legendy symboli stosowane w dokumentacji technologicznej danego zakładu
  • Materiały dydaktyczne z AKPiA dla przemysłu chemicznego (schematy procesowe, podstawowe oznaczenia przyrządów)
  • Przykładowe schematy instalacji chemicznych z opisem elementów pomiarowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego