KWALIFIKACJA SPL1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 21.
Którymi kosztami są dodatkowe koszty ponoszone w sytuacji, gdy zapas przekroczy określoną wielkość?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Koszty ponoszone, gdy zapas przekroczy ustalony poziom, to koszty nadmiaru zapasu (np. większe koszty składowania, zamrożenie kapitału, ryzyko przestarzenia lub uszkodzeń). Koszty niedoboru dotyczą braków, a utrzymania i uzupełniania nie opisują wprost sytuacji przekroczenia wielkości zapasu.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu kluczowy jest warunek: zapas przekroczył określoną wielkość. Taka sytuacja oznacza, że w magazynie znajduje się więcej towaru niż zaplanowano (np. ponad poziom maksymalny). Dodatkowe wydatki i straty wynikające z takiej nadwyżki określa się jako koszty nadmiaru zapasu.

Dlaczego to są koszty nadmiaru?
Przekroczenie poziomu zapasu zwykle powoduje: zajęcie większej powierzchni składowej, wzrost kosztów manipulacyjnych, większe koszty obsługi i kontroli, zamrożenie środków finansowych w towarze oraz zwiększone ryzyko przeterminowania, uszkodzeń, kradzieży lub spadku wartości (np. towar się starzeje albo zmienia się popyt).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Niedoboru zapasu – dotyczy sytuacji odwrotnej: gdy zapasu brakuje (poniżej poziomu minimalnego). Skutkiem są np. przestoje, utrata sprzedaży, kary umowne lub drogie zakupy "na szybko", ale to nie jest przekroczenie wielkości zapasu.
  • Utrzymania zapasu – to ogólna kategoria kosztów związanych z posiadaniem zapasu (magazynowanie, ubezpieczenie, kapitał). Pytanie jednak mówi o dodatkowych kosztach pojawiających się w warunku nadwyżki; w tej logice trafniejszą, węższą nazwą jest "nadmiar zapasu".
  • Uzupełniania zapasu – wiąże się z czynnościami odtwarzania zapasu, zwykle gdy poziom spada i trzeba zamówić lub pobrać towar. Nie jest to typowy skutek nadwyżki.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw zidentyfikuj sytuację (nadwyżka czy brak), a dopiero potem dobierz nazwę kosztu. Słowo "przekroczy" niemal zawsze kieruje do kategorii nadmiaru, nie niedoboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Koszty nadmiaru zapasu to dodatkowe koszty i straty pojawiające się, gdy zapas jest zbyt wysoki (ponad ustalony poziom). Obejmują m.in. większe koszty składowania, obsługi magazynowej, zamrożenie kapitału oraz ryzyko przeterminowania, uszkodzeń lub spadku wartości towaru.
Bo większa ilość towaru wymaga więcej miejsca i pracy w magazynie oraz wiąże pieniądze w zapasie. Nadwyżka zwiększa też ryzyko strat jakościowych (starzenie, przeterminowanie), błędów kompletacji i kosztów zabezpieczeń. W efekcie rośnie koszt jednostkowy utrzymania towaru.
Nadmiar dotyczy zbyt dużej ilości towaru (koszty składowania, zamrożony kapitał, ryzyko strat). Niedobór dotyczy braku towaru (utrata sprzedaży, przestoje, kary, drogie pilne dostawy). Różnicę rozpoznasz po tym, czy zapas jest "za dużo" czy "za mało".
Nie wprost. Koszty utrzymania zapasu są ogólne (ponoszone przy posiadaniu zapasu w ogóle), a koszty nadmiaru odnoszą się do sytuacji, gdy zapasu jest za dużo w stosunku do założonego poziomu. Nadmiar zwykle zwiększa koszty utrzymania, ale jest bardziej konkretną sytuacją decyzyjną.
Najczęściej są to: wzrost kosztów magazynowania (miejsce, energia, ubezpieczenie), większe koszty obsługi (przyjęcia, przesunięcia, inwentaryzacje), zamrożenie środków finansowych oraz ryzyko przeterminowania lub utraty wartości. W zadaniach szukaj słów: "za dużo", "przekroczył", "nadwyżka".
O niedoborze mówi się, gdy zapas spada poniżej ustalonego poziomu minimalnego albo nie wystarcza do realizacji zamówień. Skutkiem mogą być opóźnienia, braki w kompletacji, utrata sprzedaży czy przestoje produkcji. W pytaniach egzaminacyjnych niedobór zwykle łączy się z hasłami "brak towaru" i "nie można zrealizować".
Pomaga lepsze prognozowanie popytu, ustalenie poziomów min/max, kontrola rotacji, częstsze mniejsze dostawy, weryfikacja zapasu bezpieczeństwa oraz analiza asortymentu (np. które towary zalegają). W praktyce magazyn współpracuje tu z zakupami i sprzedażą, by nie "przetowarować".
Oznacza, że stan magazynowy jest większy niż założony (np. ponad limit, zapas maksymalny albo poziom docelowy). W praktyce może to wynikać z dostawy większej niż zamówiono, spadku sprzedaży lub błędnego planowania. Taka nadwyżka wywołuje typowo koszty nadmiaru zapasu.
Częsty błąd to wybór "kosztów utrzymania" zamiast "nadmiaru", bo brzmią podobnie i oba kojarzą się z magazynowaniem. Drugi błąd to nieuwzględnienie słowa "przekroczył" i zaznaczenie "niedoboru" lub "uzupełniania". Pomaga prosta kontrola: nadwyżka = nadmiar, brak = niedobór.
Wypisz i naucz się czterech podstawowych kategorii: utrzymania, zamawiania/uzupełniania, niedoboru i nadmiaru. Ćwicz na opisach sytuacji (za dużo/za mało/konieczność zamówienia). Na egzaminie podkreśl w treści słowa-klucze ("przekroczył", "brakuje", "pilne", "magazynowanie") i dopasuj koszt.
info

Około 56% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Koszty ponoszone, gdy zapas przekroczy ustalony poziom, to koszty nadmiaru zapasu (np. większe koszty składowania, zamrożenie kapitału, ryzyko przestarzenia lub uszkodzeń)."

Źródła:

  • Mfiles.pl – "Koszty zapasów" (hasło), https://mfiles.pl/pl/index.php/Koszty_zapas%C3%B3w - dostęp 2026-02-18
  • Mfiles.pl – "Koszty utrzymania zapasów" (hasło), https://mfiles.pl/pl/index.php/Koszty_utrzymania_zapas%C3%B3w - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL) – "Zarządzanie zapasami", https://pl.wikipedia.org/wiki/Zarz%C4%85dzanie_zapasami - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z zakresu "zarządzania zapasami" dla logistyki/magazynu
  • Artykuły i opracowania o rodzajach kosztów zapasów (utrzymania, zamawiania, niedoboru, nadmiaru)
  • Ćwiczenia sytuacyjne: rozpoznawanie rodzaju kosztu na podstawie opisu zdarzenia w magazynie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego