W tym typie zadania kluczowe jest odczytanie z receptury, jaka część surowca ma być poddana gotowaniu. Następnie wykonuje się proste przeliczenie na masę całkowitą podaną w treści.
Jeżeli z opisu wykonania wynika, że gotuje się 1/3 ziemniaków, to dla 9,00 kg obliczenie wygląda następująco:
9,00 kg × 1/3 = 9,00 kg ÷ 3 = 3,00 kg.
Odpowiedź "3,00 kg ziemniaków." jest więc zgodna z proporcją wynikającą ze sposobu wykonania. W praktyce taki podział (część ziemniaków gotowana, część niegotowana – zgodnie z recepturą) wpływa na to, jak masa wiąże wodę i skrobię, a przez to na sprężystość i kształt pyz po ugotowaniu.
Dlaczego pozostałe wartości są nieprawidłowe?
- "2,50 kg ziemniaków." odpowiada innemu udziałowi niż 1/3 i oznaczałoby zbyt małą część gotowaną, co mogłoby dać masę o niewłaściwej strukturze względem podanej receptury.
- "5,00 kg ziemniaków." to ponad połowa całej ilości; taki wybór zwykle wynika z błędu proporcji (mylenie 1/3 z 1/2) albo z intuicyjnego zaokrąglania bez rachunku.
- "6,50 kg ziemniaków." jest jeszcze większą częścią całości i wskazuje na odwrócenie proporcji albo zignorowanie danych z opisu wykonania.
Na egzaminie warto stosować stałą procedurę: (1) zaznacz w recepturze, jaka część ma być gotowana, (2) zamień ułamek/procent na działanie, (3) policz i sprawdź, czy wynik jest logiczny (np. 1/3 z 9,00 kg musi dać liczbę mniejszą od 9,00 i równą 3,00).
