KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 30.
Lampka ma świecić, gdy oba z przyciski zostaną naciśnięte.
Który z programów realizuje opisane działanie?
Ilustracja przedstawia schemat logiczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla technika mechatronika, kwalifikacja E19.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby lampka świeciła tylko wtedy, gdy oba przyciski są naciśnięte, program musi realizować zależność logiczną AND: wyjście jest w stanie 1 dopiero przy stanie 1 na dwóch wejściach jednocześnie. W praktyce odpowiada temu np. połączenie dwóch styków NO w szeregu sterujących cewką lampki.

Pełne wyjaśnienie:

Warunek "lampka ma świecić, gdy oba przyciski zostaną naciśnięte" opisuje klasyczną koniunkcję (AND). Oznacza to, że wyjście (lampka) powinno być załączone tylko w sytuacji, gdy jednocześnie spełnione są dwa warunki wejściowe: pierwszy przycisk jest wciśnięty i drugi przycisk jest wciśnięty.

W ujęciu logiki dwustanowej można to zapisać jako: L = S1 ∧ S2. Tabela prawdy dla AND jest jednoznaczna: wyjście ma wartość 1 wyłącznie dla kombinacji (1,1). Dla (1,0), (0,1) oraz (0,0) wyjście pozostaje 0, więc lampka nie świeci.

W typowych językach PLC:

  • W drabince (LAD) funkcji AND odpowiada połączenie szeregowe dwóch styków (zwykle NO) sterujących jedną cewką wyjściową. Przerwanie dowolnego z warunków rozłącza tor logiczny i gasi lampkę.
  • W FBD/LD może to być blok AND z dwoma wejściami, którego wyjście jest przypisane do lampki.

Dlatego poprawny program to taki, w którym oba sygnały z przycisków muszą być aktywne jednocześnie, bez obejść typu połączenie równoległe (to dawałoby OR) oraz bez niezamierzonej negacji (styk NC zmieniałby sens warunku). Odpowiedzi błędne zwykle reprezentują:

  • Alternatywę (OR): lampka świeci już po naciśnięciu jednego przycisku.
  • Negację jednego wejścia: lampka świeci, gdy jeden przycisk nie jest wciśnięty.
  • Zatrzask (podtrzymanie): lampka zostaje włączona po krótkim naciśnięciu i nie wymaga dalszego trzymania obu przycisków.

Na egzaminie warto szukać w programie cechy rozstrzygającej: czy warunki są w szeregu (AND) czy równolegle (OR) i czy gdzieś nie użyto styku normalnie zamkniętego, który odwraca logikę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To warunek typu AND (koniunkcja): wyjście włącza się tylko wtedy, gdy jednocześnie aktywne są dwa wejścia. Jeśli choć jeden przycisk nie jest naciśnięty, wynik jest 0 i lampka nie świeci.
Najczęściej jako dwa styki NO połączone szeregowo, które sterują jedną cewką wyjściową (lampką). Przerwanie dowolnego styku rozłącza tor i gasi wyjście.
Połączenie równoległe odpowiada logice OR: wystarczy wciśnięcie jednego przycisku, aby pojawił się sygnał na wyjściu. To przeczy wymaganiu, że muszą być spełnione oba warunki naraz.
Styk NC wprowadza negację sygnału: warunek jest spełniony, gdy wejście ma stan 0. W zadaniach z przyciskami łatwo wtedy odwrócić sens działania (np. lampka świeci, gdy przycisk nie jest wciśnięty).
Spójrz na układ warunków: szeregowo oznacza AND (wszystkie muszą przewodzić), a równolegle oznacza OR (wystarczy jedna gałąź). To najprostsza reguła do analizy programów w LAD.
W typowym programie PLC oznacza to, że w tym samym cyklu skanowania oba wejścia mają stan 1. Nie wymaga "idealnej simultaniczności" człowieka, ale praktycznie trzeba doprowadzić do sytuacji, w której oba sygnały są jednocześnie aktywne.
Najczęstsze to: pomylenie AND z OR (szereg vs równolegle), przeoczenie negacji na styku NC oraz niezauważenie podtrzymania (zatrzasku), przez co lampka świeci po puszczeniu przycisków.
Tabela prawdy pokazuje wynik dla wszystkich kombinacji wejść (0/1). Dla AND tylko przypadek (1,1) daje 1 na wyjściu. Porównanie zachowania programu z tabelą pozwala jednoznacznie ocenić, czy spełnia warunek zadania.
Stosuje się go, gdy potrzebne jest spełnienie dwóch niezależnych warunków, np. potwierdzenie operatora i spełnienie warunku procesu. Spotyka się też sterowanie oburęczne, gdzie logika AND wymusza użycie obu rąk.
Ćwicz rozpoznawanie AND/OR/NOT w LAD i FBD, analizuj proste układy z przyciskami oraz porównuj je z tabelami prawdy. Dobrą metodą jest też "symulacja na papierze": podstawianie stanów wejść i sprawdzanie wyjścia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 43% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że aby lampka świeciła tylko wtedy, gdy oba przyciski są naciśnięte, program musi realizować zależność logiczną AND: wyjście jest w stanie 1 dopiero przy stanie 1 na dwóch wejściach jednocześnie.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (LAD/FBD, podstawowe operatory logiczne).
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Koniunkcja - dostęp 2026-03-01
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra_Boole%E2%80%99a - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o podstawach logiki (AND/OR/NOT) w automatyce
  • Dokumentacja i przykłady programów PLC w językach IEC 61131-3 (LAD/FBD)
  • Ćwiczenia: rysowanie i analiza układów styków NO/NC oraz cewek wyjściowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego