Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022



PYTANIE NR 23.
Wskaż symbol instrukcji używanej w języku FBD, którą należy uwzględnić w programie sterowniczym, aby stan na jej wyjściu oznaczony jako BIT_Q miał wartość logiczną 1 wtedy i tylko wtedy, gdy wartości stanów logicznych zmiennych wejściowych BIT_A i BIT_B będą sobie równe.
Ilustracja przedstawia cztery symbole używane w języku FBD (Function Block Diagram), które są częścią egzaminu zawodowego
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek "1 wtedy i tylko wtedy, gdy BIT_A i BIT_B są równe" opisuje funkcję równoważności (XNOR) albo porównanie równości bitów. Taki blok daje 1 dla par 0/0 oraz 1/1, a 0 dla 0/1 i 1/0, więc spełnia definicję wyjścia BIT_Q.

Pełne wyjaśnienie:

Wymaganie, aby BIT_Q miało wartość 1 wtedy i tylko wtedy, gdy BIT_A i BIT_B są sobie równe, oznacza, że wyjście ma sygnalizować zgodność dwóch stanów logicznych.

Dla dwóch bitów "równe" zachodzi w dwóch przypadkach:

  • BIT_A=0 i BIT_B=0 → wyjście ma być 1
  • BIT_A=1 i BIT_B=1 → wyjście ma być 1

Natomiast gdy bity są różne:

  • BIT_A=0 i BIT_B=1 → wyjście ma być 0
  • BIT_A=1 i BIT_B=0 → wyjście ma być 0

Taka tabela prawdy odpowiada równoważności logicznej (często nazywanej XNOR) albo blokowi porównania równości (np. "==", "EQ", "EQUAL" – zależnie od środowiska PLC).

Dlatego poprawny jest symbol odpowiadający blokowi, który zwraca 1 przy zgodnych wejściach i 0 przy niezgodnych. Dla porównania: blok XOR daje 1 wtedy, gdy wejścia są różne, więc realizuje dokładnie odwrotny warunek i byłby częstą pułapką egzaminacyjną.

Pozostałe symbole są niepoprawne, jeśli reprezentują operacje takie jak AND/OR (wymagają jednoczesnej jedynki lub co najmniej jednej jedynki) albo XOR (różność), ponieważ nie odtwarzają relacji "równe ↔ 1" dla obu kombinacji 0/0 i 1/1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza w logice zwrot "wtedy i tylko wtedy"?
Oznacza równoważność: zdanie jest prawdziwe w obu kierunkach. Dla dwóch bitów daje to warunek "wyjście=1, gdy wejścia są równe". W praktyce odpowiada temu funkcja XNOR lub blok porównania równości (np. EQ/== w FBD).
Jaką tabelę prawdy ma funkcja równoważności dwóch bitów?
Równoważność (XNOR) zwraca 1 dla (0,0) i (1,1), a 0 dla (0,1) i (1,0). To dokładnie opis "1 wtedy i tylko wtedy, gdy wartości są równe". Warto umieć tę tabelę odtworzyć z pamięci na egzaminie.
Dlaczego XOR nie spełnia warunku równości BIT_A i BIT_B?
XOR zwraca 1 wtedy, gdy wejścia są różne, czyli realizuje warunek odwrotny do "równe". W zadaniach egzaminacyjnych to typowa pułapka: XOR i XNOR bywają mylone, bo oba dotyczą porównania dwóch bitów, ale mają przeciwne wyniki.
Jak rozpoznać w FBD blok porównania równości?
Najczęściej jest to komparator z oznaczeniem typu ==, = lub nazwą EQ/EQUAL. Ma dwa wejścia i jedno wyjście boolowskie. Zwraca 1, gdy wartości na wejściach są identyczne (dla bitów: 0=0 i 1=1).
Co jest wynikiem porównania równości dla pary 0 i 0?
Dla komparatora równości wynik to 1, bo wartości są takie same. W zadaniu o BIT_Q oznacza to, że wyjście powinno przyjąć 1, gdy oba wejścia są w stanie 0. To często zaskakuje osoby, które intuicyjnie kojarzą "1" tylko z "dwiema jedynkami".
Czy bramka AND może zastąpić równoważność w takim zadaniu?
Nie. AND daje 1 tylko dla (1,1), a dla (0,0) daje 0. Tymczasem warunek "równe" wymaga 1 także dla (0,0). AND nadaje się do sprawdzania jednoczesnej obecności jedynek, a nie zgodności dwóch stanów.
Jak sprawdzić równość dwóch bitów, gdy nie ma bloku XNOR?
Można użyć komparatora równości (==/EQ). Jeśli dostępne są tylko bramki, da się zbudować równoważność z logiki: (NOT(A XOR B)) albo (A AND B) OR (NOT A AND NOT B). Na egzaminie lepiej wybrać gotowy blok, jeśli jest.
Gdzie w automatyce wykorzystuje się porównanie dwóch bitów na zgodność?
Np. w diagnostyce (czy sygnał zadany równa się sygnałowi zwrotnemu), w redundancji czujników (czy oba czujniki potwierdzają ten sam stan), w kontroli styków/wyjść (czy wyjście rzeczywiście ma stan zgodny z poleceniem). To typowe dla układów mechatronicznych.
Jakie są najczęstsze błędy w zadaniach o "równe" w FBD?
Najczęściej: mylenie XOR z XNOR, wybieranie AND/OR "na skróty" bez tabeli prawdy oraz pomijanie przypadku (0,0). Dobra strategia to szybkie wypisanie czterech kombinacji wejść i oczekiwanego BIT_Q, a potem dopasowanie bloku.
Jak szybko rozwiązać na egzaminie zadanie o BIT_Q zależnym od BIT_A i BIT_B?
Ustal tabelę prawdy: wypisz (0,0), (0,1), (1,0), (1,1) i zaznacz, gdzie BIT_Q ma być 1. Jeśli jedynki są dla (0,0) i (1,1), szukasz równoważności lub komparatora równości. To minimalizuje zgadywanie symboli.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Warunek "1 wtedy i tylko wtedy, gdy BIT_A i BIT_B są równe" opisuje funkcję równoważności (XNOR) albo porównanie równości bitów."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (FBD, operatory logiczne i porównania)
  • CODESYS Online Help – porównania/operatory logiczne w FBD (EQ/==, XOR/XNOR): https://help.codesys.com/ (dostęp do sekcji zależny od wersji) - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o logice boolowskiej i tabelach prawdy
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w szkole (opis bloków FBD/komparatorów)
  • Karty katalogowe/Help dla bloków porównania (EQUAL, EQ, ==) oraz bramek XOR/XNOR
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego