KWALIFIKACJA SPC7 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 34.
Łaźnia butyrometryczna jest stosowana w celu oznaczenia zawartości
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Łaźnia butyrometryczna służy do utrzymywania kontrolowanej temperatury w trakcie oznaczeń wykonywanych w butyrometrach. Rdzeń nazwy butyro- odnosi się do tłuszczu, dlatego urządzenie to wiąże się z oznaczaniem jego zawartości w produktach mleczarskich, m.in. w serze, a nie z solą, kazeiną czy sacharozą.

Pełne wyjaśnienie:

Łaźnia butyrometryczna jest elementem wyposażenia laboratoriów, w których wykonuje się oznaczania metodami butyrometrycznymi. Jej zadaniem jest zapewnienie stabilnej, zadanej temperatury podczas przebiegu reakcji i rozdziału faz w butyrometrze. W praktyce laboratoryjnej kontrola temperatury wpływa na prawidłowe wydzielenie i odczyt warstwy tłuszczowej oraz na porównywalność wyników.

Odpowiedź "tłuszczu w serze." jest poprawna, ponieważ nazwa "butyrometryczna" (rdzeń butyro-) odnosi się do tłuszczu, a techniki butyrometryczne są kojarzone z analizą surowców i wyrobów mleczarskich, gdzie tłuszcz jest jednym z kluczowych parametrów jakościowych.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo wskazują składniki, które typowo oznacza się innymi metodami i/lub inną aparaturą:

  • "soli w kiełbasie." – zawartość soli (chlorków) w wyrobach mięsnych oznacza się zwykle metodami miareczkowymi lub instrumentalnymi, a nie za pomocą butyrometru i łaźni butyrometrycznej.
  • "kazeiny w mleku." – kazeina jest frakcją białkową; jej oznaczanie wiąże się z metodami białkowymi (np. pośrednio przez azot/białko) lub procedurami wytrącania, a nie z odczytem warstwy tłuszczowej w butyrometrze.
  • "sacharozy w cukrze." – w cukrze oznacza się m.in. zawartość sacharozy metodami polarymetrycznymi lub innymi technikami charakterystycznymi dla branży cukrowniczej; łaźnia butyrometryczna nie jest do tego typowym narzędziem.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się nazwa sprzętu zawierająca rdzeń wskazujący na oznaczany składnik (tu: butyro-), najpierw przypisz ją do odpowiedniej grupy analiz (tłuszcze), a dopiero potem sprawdź, z jakimi produktami najczęściej jest łączona w technologii żywności.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Łaźnia butyrometryczna to łaźnia wodna o kontrolowanej temperaturze używana w analizach butyrometrycznych. Utrzymuje stałe warunki cieplne, aby proces rozdziału i odczytu w butyrometrze przebiegał prawidłowo i dawał porównywalne wyniki, szczególnie przy oznaczaniu tłuszczu.
Nazwa metody i sprzętu nawiązuje do "butyro-", czyli tłuszczu. W oznaczeniach butyrometrycznych kluczowy jest odczyt wydzielonej warstwy tłuszczowej w butyrometrze, a do tego potrzebne są stabilne warunki temperaturowe zapewniane przez łaźnię butyrometryczną.
Temperatura wpływa na lepkość i rozdział faz oraz na czytelność granicy warstwy tłuszczowej w przyrządzie pomiarowym. Zbyt niska lub zmienna temperatura może pogorszyć rozdział i utrudnić odczyt, co zwiększa błąd oznaczenia. Dlatego stosuje się łaźnię o kontrolowanej temperaturze.
Nie jest to typowe zastosowanie. Zawartość soli/chlorków w wyrobach mięsnych zwykle oznacza się metodami miareczkowymi lub instrumentalnymi (np. potencjometrycznie), a łaźnia butyrometryczna jest sprzętem kojarzonym z analizami butyrometrycznymi, czyli głównie z oznaczaniem tłuszczu.
Metody butyrometryczne są kojarzone przede wszystkim z oznaczaniem tłuszczu w surowcach i produktach mleczarskich. W zadaniach egzaminacyjnych wskazówką jest rdzeń nazwy "butyro-", który naprowadza na grupę składników lipidowych, a nie na białka czy cukry.
Kazeina to białko, a nie tłuszcz. Oznaczanie kazeiny/białek wiąże się z inną metodyką (np. oznaczaniem białka ogólnego lub procedurami wytrącania), a łaźnia butyrometryczna jest elementem analiz, w których odczytuje się warstwę tłuszczu w butyrometrze.
"Butyro-" w terminologii analitycznej odnosi się do tłuszczu. W pytaniach testowych to często klucz do rozwiązania: jeśli w nazwie sprzętu lub metody występuje taki rdzeń, należy szukać odpowiedzi związanej z tłuszczem, a nie z solą, cukrem czy frakcjami białkowymi.
Najłatwiej patrzeć na nazwę metody i typ aparatury. Oznaczanie tłuszczu często łączy się z butyrometrami, ekstrakcją lub analizą instrumentalną, natomiast cukry (np. sacharoza) częściej oznacza się metodami polarymetrycznymi, chromatograficznymi lub innymi procedurami typowymi dla analizy węglowodanów.
Oznaczanie tłuszczu wykonuje się m.in. w kontroli jakości surowców, przy odbiorze dostaw, podczas nadzoru procesu (zgodność receptury) oraz przy ocenie wyrobu gotowego pod kątem zgodności z wymaganiami jakościowymi i deklaracją producenta. To ważny parametr ekonomiczny i technologiczny.
Ucz się skojarzeń: sprzęt → metoda → oznaczany składnik. Pomaga też analiza rdzeni nazw (np. "butyro-" = tłuszcz). Przerób typowe zestawy: oznaczanie tłuszczu, białka, soli i cukrów oraz przypisz im najczęściej spotykane przyrządy i etapy postępowania w laboratorium.
info

Statystycznie 54% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Eksperci podkreślają: "Łaźnia butyrometryczna służy do utrzymywania kontrolowanej temperatury w trakcie oznaczeń wykonywanych w butyrometrach."

Materiały:

  • Podręczniki z analizy żywności i analizy mleka (rozdziały: tłuszcz, metody klasyczne)
  • Instrukcje stanowiskowe/laboratoryjne w zakładach mleczarskich dotyczące oznaczania tłuszczu metodami klasycznymi
  • Materiały dydaktyczne z chemii analitycznej i aparatury laboratoryjnej w technologii żywności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego