KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 19.
Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (Schotta) używany jest do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (tzw. lejek Schotta) ma porowatą przegrodę, która zatrzymuje cząstki stałe i przepuszcza ciecz.
Dlatego wykorzystuje się go do sączenia (filtracji), a nie do dekantacji, klarowania czy przesiewania.

Pełne wyjaśnienie:

Lejek z warstwą ze szkła spiekanego (często nazywany lejkiem Schotta) to element szkła laboratoryjnego, w którym na dnie znajduje się porowata, spiekana przegroda. Jej zadaniem jest mechaniczne zatrzymywanie cząstek stałych przy jednoczesnym przepuszczaniu cieczy. Taki układ jest klasycznym rozwiązaniem do sączenia (filtracji), często także pod zmniejszonym ciśnieniem, gdy zestaw jest połączony z kolbą ssawkową.

Dlaczego poprawna odpowiedź to "sączenia"?
Bo jedyną z podanych czynności, która wymaga użycia przegrody filtracyjnej (warstwy porowatej) jest filtracja. Szkło spiekane pełni funkcję zintegrowanego "filtra" o określonej porowatości, umożliwiając rozdzielenie fazy stałej od ciekłej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Dekantacja polega na ostrożnym zlewaniu cieczy znad osadu bez użycia przegrody porowatej. Do dekantacji nie jest potrzebny spiek, a użycie takiego lejka nie jest typowym ani koniecznym wyborem.
  • Klarowanie oznacza uzyskiwanie przejrzystości, np. przez sedymentację, adsorpcję, wirowanie lub filtrację — ale samo słowo "klarowanie" nie wskazuje na konkretny przyrząd. Pytanie dotyczy konkretnego sprzętu, którego podstawowym zastosowaniem jest filtracja.
  • Przesiewanie dotyczy rozdzielania ciał stałych (np. proszków) na frakcje ziarnowe przy użyciu sit. Lejek ze szkła spiekanego służy przede wszystkim do pracy z cieczami i zawiesinami, nie do klasycznego przesiewania.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w opisie sprzętu pojawia się "warstwa porowata", "spiek", "fryta" lub "szkło spiekane", najczęściej chodzi o filtrację/sączenie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To lejek laboratoryjny z wbudowaną porowatą przegrodą (spiekiem/frytą) wykonaną ze szkła. Przegroda działa jak filtr: zatrzymuje cząstki stałe, a ciecz przepuszcza. Stosuje się go głównie do filtracji (sączenia) roztworów i zawiesin.
Jego podstawowym zastosowaniem jest sączenie, czyli filtracja mieszaniny cieczy z nierozpuszczalnym ciałem stałym. W praktyce pomaga oddzielić osad od roztworu oraz uzyskać klarowną ciecz przed kolejnym etapem pracy.
Sączenie wymaga przegrody filtracyjnej (papier, spiek, membrana) i polega na przepuszczeniu cieczy przez filtr. Dekantacja to zlewanie cieczy znad osadu bez filtra. Jeśli w pytaniu jest "spiek", "fryta" lub "filtr" — zwykle chodzi o sączenie.
Szkło spiekane ma sieć drobnych porów. Pory zatrzymują cząstki stałe większe od ich rozmiaru, a ciecz może swobodnie przepływać. Dzięki temu spiek pełni funkcję trwałej przegrody filtracyjnej o określonej porowatości.
Nie jest to typowe zastosowanie. Przesiewanie dotyczy rozdziału frakcji ziarnowych ciał stałych przy użyciu sit o określonych oczkach. Lejek ze szkła spiekanego służy głównie do pracy z cieczami (roztwory, zawiesiny) i do filtracji.
Klarowanie to ogólne doprowadzanie cieczy do przejrzystości (np. przez sedymentację, filtrację, wirowanie lub adsorpcję). W testach o konkretnym przyrządzie lepiej wybierać nazwę procesu, do którego ten przyrząd jest przeznaczony, czyli sączenie/filtrację.
Najczęściej mylą dekantację z filtracją, bo obie metody rozdzielają osad od cieczy. Drugi błąd to wybór "klarowania", bo brzmi fachowo, ale jest zbyt ogólne. Pomaga reguła: spiek/fryta = przegroda filtracyjna = sączenie.
Gdy filtracja grawitacyjna trwa zbyt długo (np. gęsta zawiesina, drobny osad) lub gdy zależy Ci na szybszym oddzieleniu faz. W praktyce łączy się wtedy element filtracyjny z kolbą ssawkową i źródłem podciśnienia.
Lejek Schotta ma wbudowany spiek (trwały filtr), a lejek z bibułą wykorzystuje wymienny papier filtracyjny. Spiek bywa wygodniejszy i stabilniejszy, ale wymaga dokładnego czyszczenia. Bibuła jest jednorazowa i łatwa do doboru, lecz może się rozrywać.
Ucz się skojarzeniami: nazwa przyrządu → proces (np. spiek/fryta → filtracja; moździerz → rozdrabnianie; cylinder miarowy → odmierzanie). Warto też przejrzeć zdjęcia typowego szkła i dopasowywać je do zastosowań w recepturze i w laboratorium.
info

Około 84% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Źródła:

  • Wikipedia (EN): Sintered glass - opis zastosowań (filtration). https://en.wikipedia.org/wiki/Sintered_glass (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): Filtracja - definicja i cel procesu sączenia. https://pl.wikipedia.org/wiki/Filtracja (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (EN): Fritted glass filter - zastosowanie w filtracji laboratoryjnej. https://en.wikipedia.org/wiki/Fritted_glass_filter (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii postaci leku (część: procesy jednostkowe i sprzęt)
  • Instrukcje BHP i zasady pracy w laboratorium (obsługa szkła i filtracji)
  • Materiały dydaktyczne z chemii ogólnej: metody rozdzielania mieszanin

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego