KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 1.
Leżąca w łóżku podopieczna skarży się opiekunce na uczucie ciężkości, ból i mrowienie w kończynach dolnych. Opiekunka zauważyła, że podudzia są zaczerwienione i obrzęknięte. Objawy te mogą wskazywać na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Obrzęk i zaczerwienienie podudzi u osoby leżącej, z uczuciem ciężkości, bólem i mrowieniem, są typowe dla problemu w układzie żylnym kończyn dolnych.
Takie połączenie objawów najczęściej sugeruje zakrzepowe zapalenie żył, a nie rwę kulszową (neurologia), RZS (stawy) czy zator płucny (objawy oddechowe).

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy podopiecznej leżącej w łóżku, u której wystąpiły: uczucie ciężkości kończyn dolnych, ból, mrowienie oraz widoczne zaczerwienienie i obrzęk podudzi. Taki zestaw objawów jest charakterystyczny dla zaburzeń krążenia żylnego w kończynach dolnych, w tym dla zakrzepowego zapalenia żył (w praktyce często rozważa się także zakrzepicę żył głębokich). Unieruchomienie sprzyja zastojowi krwi w żyłach, co zwiększa ryzyko tworzenia się skrzepliny i miejscowego stanu zapalnego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "zator tętnicy płucnej" zwykle daje objawy ze strony układu oddechowego i krążenia (np. nagła duszność, ból w klatce piersiowej, przyspieszony oddech, osłabienie). W pytaniu dominują objawy miejscowe w podudziach, co przemawia przeciw rozpoznaniu płucnemu jako głównemu.
  • "rwa kulszowa" to problem neurologiczny związany z drażnieniem/uciskiem nerwu; typowe są promieniujący ból, drętwienie, czasem osłabienie mięśni. Nie tłumaczy to jednak dobrze zaczerwienienia i obrzęku podudzi jako objawów naczyniowo-zapalnych.
  • "reumatoidalne zapalenie stawów" ma zwykle charakter przewlekły i dotyczy przede wszystkim stawów (ból, obrzęk stawów, sztywność poranna), a nie izolowanego zaczerwienienia i obrzęku podudzi u osoby unieruchomionej. Brakuje też informacji o typowych lokalizacjach stawowych i przewlekłym przebiegu.

W praktyce opiekuńczej kluczowe jest szybkie zauważenie i zgłoszenie takich objawów, ponieważ zakrzepowe zapalenie żył/zakrzepica mogą prowadzić do groźnych powikłań. Opiekunka powinna obserwować nasilanie dolegliwości, porównać obie kończyny (jeśli to możliwe), zadbać o bezpieczeństwo podopiecznej i niezwłocznie przekazać informację personelowi medycznemu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To stan, w którym w żyle tworzy się skrzeplina i rozwija się miejscowy stan zapalny, często związany z zastojem krwi podczas unieruchomienia. Typowe są: ból, uczucie ciężkości, obrzęk i zaczerwienienie kończyny. Wymaga szybkiego zgłoszenia personelowi medycznemu.
Najbardziej typowe są: jednostronny lub wyraźnie większy obrzęk, zaczerwienienie/ocieplenie skóry, ból przy ucisku oraz uczucie ciężkości kończyny. U osoby leżącej takie zmiany są szczególnie niepokojące, bo unieruchomienie zwiększa ryzyko zakrzepów.
Brak ruchu osłabia pracę "pompy mięśniowej" łydek, która normalnie pomaga przepychać krew żylną do serca. Powstaje zastój krwi w żyłach kończyn dolnych, co sprzyja tworzeniu skrzeplin. Dlatego tak ważne są zalecane ćwiczenia i zmiana pozycji.
Rwa kulszowa zwykle daje ból promieniujący (np. od pośladka wzdłuż nogi), drętwienie i czasem osłabienie mięśni, ale bez typowego zaczerwienienia i obrzęku podudzia. Przy problemie żylnym częściej widać miejscowe ocieplenie, obrzęk i zmianę koloru skóry.
Może być powiązany z zakrzepem w żyle kończyny, ale sam zator płucny zwykle objawia się przede wszystkim dusznością, bólem w klatce piersiowej, osłabieniem lub omdleniem. Gdy dominują objawy w podudziu (obrzęk, zaczerwienienie, ból), podejrzewa się najpierw problem żylny w nodze.
Zawsze, gdy pojawiają się nagle lub szybko narastają, szczególnie u osoby leżącej lub mało chodzącej. Pilności dodają: silny ból, wyraźna różnica między kończynami, ocieplenie skóry, duszność lub ból w klatce piersiowej. W opiece domowej należy niezwłocznie powiadomić personel medyczny.
Przede wszystkim: zgłosić objawy pielęgniarce/lekarzowi, obserwować nasilenie dolegliwości i porównać kończyny. Nie należy masować obrzękniętej kończyny ani podejmować "leczenia na własną rękę". Dalsze postępowanie powinno wynikać z zaleceń medycznych.
Najczęściej myli się przyczyny: wybiera się rwę kulszową, bo kojarzy się z mrowieniem, albo zator płucny, bo brzmi groźnie. Innym błędem jest ignorowanie objawów miejscowych (zaczerwienienie, obrzęk) i skupienie się tylko na bólu. Warto analizować cały obraz kliniczny.
To częsta subiektywna dolegliwość przy zastoju krwi żylnej w kończynach dolnych. Może towarzyszyć obrzękowi i bólowi, zwłaszcza przy małej aktywności ruchowej. U osoby leżącej taki objaw, razem z zaczerwienieniem i obrzękiem, powinien skłaniać do podejrzenia problemu żylnego.
Ucz się objawów i różnicowania najczęstszych powikłań: zakrzepów żylnych, odleżyn, zaparć, zapaleń płuc i przykurczów. Twórz krótkie schematy: objaw → możliwa przyczyna → co zgłosić. Na egzaminie zwracaj uwagę na słowa kluczowe: "leżący", "obrzęk", "zaczerwienienie".
info

Około 41% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • MSD Manual Professional Version (Merck Manual): "Deep Vein Thrombosis (DVT)" – https://www.msdmanuals.com/professional/cardiovascular-disorders/venous-disorders/deep-vein-thrombosis-dvt (dostęp: 2026-03-05)
  • NHS (UK): "Deep vein thrombosis (DVT)" – https://www.nhs.uk/conditions/deep-vein-thrombosis-dvt/ (dostęp: 2026-03-05)
  • Mayo Clinic: "Deep vein thrombosis (DVT)" – https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/deep-vein-thrombosis/symptoms-causes/syc-20352557 (dostęp: 2026-03-05)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z opieki długoterminowej dotyczące powikłań unieruchomienia
  • Materiały szkoleniowe z zakresu obserwacji objawów i dokumentowania stanu podopiecznego
  • Popularne kompendia medyczne (np. MSD Manual, NHS) – rozdziały o zakrzepicy żył głębokich

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego