KWALIFIKACJA BUD13 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 18.
Lokomotywa spalinowa wąskotorowa 37 kW wywozi 100 m³ gruntu III kategorii w ciągu 7,7 godziny. Ilu maszynogodzin (m-g) pracy lokomotywy wymaga wywiezienie 12 500 m³ gruntu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przyjmujemy stałą wydajność.
Skoro 100 m³ wywożone jest w 7,7 h, to na 1 m³ potrzeba 7,7/100 = 0,077 h. Dla 12 500 m³ czas wyniesie 12 500 × 0,077 = 962,5 h, czyli 962,50 m-g pracy lokomotywy.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu zakłada się stałą wydajność lokomotywy (te same warunki, ta sama prędkość pracy), więc czas pracy jest wprost proporcjonalny do ilości wywożonego gruntu.

Krok 1: wyznacz czas na jednostkę urobku
Skoro lokomotywa wywozi 100 m³ w 7,7 godziny, to na 1 m³ przypada:

t(1 m³) = 7,7 h / 100 = 0,077 h

Krok 2: przeskaluj do 12 500 m³
Dla 12 500 m³ czas będzie równy:

t(12 500 m³) = 12 500 × 0,077 h = 962,5 h

Maszynogodzina (m-g) jest w tym kontekście po prostu godziną pracy maszyny, więc:

962,5 h = 962,50 m-g

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 770,00 m-g – odpowiadałoby sytuacji, w której przyjęto 6,16 h na 100 m³ lub pomylono proporcję i zaniżono czas.
  • 96,25 m-g – typowy błąd "zgubienia zera": policzenie dla 1 250 m³ zamiast 12 500 m³.
  • 1623,38 m-g – wynik zawyżony, zwykle z nieprawidłowego ustawienia proporcji albo błędnego mnożenia/dzielenia przez 7,7 i 100.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz "czas na 1 m³" albo "m³ na 1 godzinę", a potem dopiero przeskaluj. To zmniejsza ryzyko pomyłki w proporcji i w liczbie zer.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ustal zależność proporcjonalną: jeśli 100 m³ trwa 7,7 h, to czas na 1 m³ to 7,7/100 h. Następnie pomnóż przez docelową objętość (np. 12 500 m³). Wynik w godzinach jest równy liczbie m-g, bo m-g to godzina pracy maszyny.
Bo przyjmuje się stałą wydajność w tych samych warunkach pracy. Gdy wydajność się nie zmienia, to podwojenie ilości urobku powoduje podwojenie czasu pracy. To jest klasyczna proporcjonalność prosta między ilością (m³) a czasem (h).
Skrót m-g oznacza maszynogodzinę, czyli godzinę pracy maszyny. W obliczeniach planistycznych i kosztorysowych najczęściej przyjmuje się, że 1 m-g = 1 godzina pracy danego sprzętu w określonych warunkach.
Najpierw zapisz liczbę w czytelnej postaci (np. 12 500) i sprawdź rząd wielkości wyniku. Skoro 100 m³ trwa 7,7 h, to 12 500 m³ to 125 razy więcej, więc czas powinien być 125 razy większy niż 7,7 h, czyli blisko 1000 h.
Oblicz, ile razy większa jest objętość: 12 500/100 = 125. Następnie pomnóż czas: 7,7 h × 125 = 962,5 h. Ta metoda jest szybka i ogranicza liczbę działań, ale nadal wymaga kontroli, czy mnożysz właściwy współczynnik.
W tym typie zadania kategoria gruntu jest informacją kontekstową, a same obliczenia opierają się na podanych danych: 100 m³ w 7,7 h. Jeżeli egzamin podaje czas dla konkretnej kategorii, to dalsze przeliczenie na inną objętość robisz proporcją, bez dodatkowych korekt.
Użyj oszacowania: 7,7 h na 100 m³ to ok. 0,077 h na 1 m³. Dla 10 000 m³ byłoby ok. 770 h, a dla dodatkowych 2 500 m³ ok. 192,5 h. Razem ok. 962,5 h. Jeśli wynik jest rzędu 100 h, to prawdopodobnie zgubiono zero.
Bo 96,25 wygląda "sensownie", ale jest o 10 razy za małe. Najczęściej powstaje, gdy ktoś policzy dla 1 250 m³ zamiast 12 500 m³ albo dzieli przez 125 zamiast mnożyć. Warto zawsze sprawdzać, czy większa objętość daje większy czas.
Kluczowe są dwie liczby tworzące parę odniesienia (100 m³ i 7,7 h) oraz objętość docelowa (12 500 m³). Pozostałe informacje (np. moc, opis lokomotywy) nie wchodzą do rachunku, o ile zadanie nie wymaga korekty wydajności.
Najczęstsze to: złe ustawienie proporcji (odwrócenie dzielenia), pomylenie 12 500 z 1 250, brak kontroli rzędu wielkości oraz mieszanie jednostek. Dobra praktyka: policz mnożnik (tu 125) i sprawdź, czy wynik logicznie rośnie wraz z ilością urobku.
info

Około 76% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przyjmujemy stałą wydajność.Skoro 100 m³ wywożone jest w 7,7 h, to na 1 m³ potrzeba 7,7/100 = 0,077 h.

Materiały:

  • Podręcznik/zeszyt ćwiczeń z matematyki zawodowej: proporcje i zadania tekstowe
  • Materiały z podstaw kosztorysowania robót (pojęcia: nakład rzeczowy, maszynogodzina)
  • Zestawy zadań egzaminacyjnych z obliczeń wydajności i czasu pracy maszyn

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego