Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - STYCZEŃ 2023



PYTANIE NR 38.
Maksymalna dawka jednorazowa doustna efedryny chlorowodorku dla dziecka o masie 28 kg wynosi
Ilustracja przedstawia tabelę związaną z dawkowaniem substancji farmaceutycznej - efedryny chlorowodorku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dawkę dla dziecka oblicza się ze wzoru Clarka:
(28 kg / 70 kg) × 50 mg = 0,4 × 50 mg = 20 mg. Następnie wykonuje się konwersję jednostek: 20 mg = 0,020 g, czyli 0,02 g. Pozostałe odpowiedzi wynikają z pomylenia mg z g lub z przyjęcia dawki dobowej zamiast jednorazowej.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu chodzi o maksymalną dawkę jednorazową doustną efedryny chlorowodorku dla dziecka o masie 28 kg. Z dołączonej tabeli dawkowania dla Ephedrini hydrochloridum (droga doustna) odczytuje się dawkę maksymalną jednorazową dla dorosłych: 50 mg.

W praktyce recepturowej dawki pediatryczne często wyznacza się metodami przeliczeniowymi. Jedną z klasycznych metod jest wzór Clarka, oparty na masie ciała i masie referencyjnej osoby dorosłej 70 kg:

Dawka dziecka = (masa dziecka / 70 kg) × dawka dorosłego

Podstawiamy dane:

  • masa dziecka = 28 kg
  • dawka maksymalna jednorazowa dla dorosłego (doustnie) = 50 mg

Obliczenie:

  • (28/70) = 0,4
  • 0,4 × 50 mg = 20 mg

Na końcu trzeba poprawnie przeliczyć jednostki. Ponieważ 1 g = 1000 mg, to:

  • 20 mg = 20/1000 g = 0,020 g
  • po zaokrągleniu zapisu: 0,02 g

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "0,06 mg" i "0,02 mg" są o rzędy wielkości zaniżone – to typowy skutek nieprzeliczenia mg na g lub błędnego odczytu zapisu dziesiętnego.
  • "0,06 g" odpowiada 60 mg i pasuje do dawki dobowej po przeliczeniu z 150 mg dla dorosłych: (28/70)×150 mg = 60 mg = 0,06 g. Pytanie dotyczy jednak dawki jednorazowej, więc ta wartość nie spełnia warunku.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy pytanie dotyczy dawki jednorazowej czy dobowej oraz wykonaj kontrolę rzędu wielkości (mg vs g), aby wychwycić błąd jednostek.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Jak obliczyć dawkę dziecka wzorem Clarka krok po kroku?
Wzór Clarka: dawka dziecka = (masa dziecka/70 kg) × dawka dorosłego. Najpierw odczytaj dawkę dorosłego (np. z tabeli dawek maksymalnych), policz ułamek masy (np. 28/70=0,4), pomnóż przez dawkę w mg, a na końcu przelicz mg na g, jeśli odpowiedzi są w gramach.
Dlaczego w obliczeniach dawki pediatrycznej dzieli się przez 70 kg?
We wzorze Clarka 70 kg to umowna masa referencyjna osoby dorosłej. Dzięki temu dawkę dla dziecka skaluje się proporcjonalnie do masy ciała. Mechanizm jest prosty: jeśli dziecko waży 40% masy dorosłego, to przyjmuje się 40% dawki dorosłego (dla tej samej dawki maksymalnej).
Co oznacza "maksymalna dawka jednorazowa" w tabelach dawkowania?
To największa ilość substancji leczniczej, którą można podać w jednym podaniu daną drogą (np. doustnie), bez przekraczania limitu bezpieczeństwa. Nie jest to dawka zalecana ani typowa, tylko graniczna. Na egzaminie łatwo ją pomylić z dawką dobową, więc trzeba czytać nagłówki tabeli.
Jak przeliczyć 20 mg na gramy w zadaniach z receptury?
Stosuj zależność: 1 g = 1000 mg. Żeby zamienić mg na g, dzielisz przez 1000: 20 mg = 20/1000 g = 0,020 g. W zapisie odpowiedzi zwykle podaje się 0,02 g. Kontrola rzędu wielkości pomaga uniknąć pomylenia mg z g.
Czy 0,02 mg i 0,02 g to ta sama dawka?
Nie. To różnica 1000 razy, bo 1 g = 1000 mg. Zatem 0,02 g = 20 mg, a 0,02 mg = 0,00002 g. W zadaniach egzaminacyjnych takie pary odpowiedzi często są "pułapką" na brak przeliczenia jednostek lub mechaniczne kopiowanie liczby bez analizy.
Kiedy w zadaniu łatwo pomylić dawkę jednorazową z dobową?
Najczęściej wtedy, gdy tabela ma obok siebie kolumny "jednorazowa" i "dobowa", a w treści pytania pojawia się tylko słowo "maksymalna". Warto podkreślić sobie w myślach: jednorazowa = jedno podanie, dobowa = suma w 24 h. W tym typie zadań 0,06 g często pasuje do dawki dobowej.
Jakie inne wzory niż Clarka stosuje się do dawek pediatrycznych?
Poza wzorem Clarka spotyka się m.in. wzory oparte na wieku (np. Younga), na wieku niemowląt (np. Frieda) oraz przeliczenia wg powierzchni ciała (BSA), które bywają dokładniejsze. Na egzaminie wybór metody zwykle wynika z danych w treści: jeśli podana jest masa ciała, najczęściej stosuje się Clarka.
Dlaczego w pytaniu o efedrynę trzeba odczytać dawkę dorosłego z tabeli?
Wzór Clarka wymaga wartości odniesienia, czyli dawki dla dorosłych (np. dawki maksymalnej jednorazowej doustnej). Tabela pełni rolę źródła tej liczby, a obliczenie polega na jej przeliczeniu na masę dziecka. Bez tej dawki startowej nie da się wykonać rachunku w sposób jednoznaczny.
Jak sprawdzić, czy wynik dawki dla dziecka jest realistyczny?
Zrób kontrolę rzędu wielkości: wynik dla dziecka powinien być mniejszy niż dawka maksymalna dla dorosłych, bo masa jest mniejsza. Dodatkowo sprawdź jednostki (mg vs g) i porównaj, czy liczba pasuje do proporcji masy (np. 28/70 = 40%, więc dawka też ok. 40%).
Jakie błędy najczęściej pojawiają się w obliczeniach dawki Clarka na egzaminie?
Najczęstsze są: pomylenie mg z g, przepisanie liczby bez przeliczenia jednostek, wzięcie dawki dobowej zamiast jednorazowej oraz błąd we wzorze (dzielenie przez inną liczbę niż 70). Pomaga zapisanie wzoru przed podstawieniem i wykonanie na końcu krótkiej kontroli sensowności wyniku.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że dawkę dla dziecka oblicza się ze wzoru Clarka:(28 kg / 70 kg) × 50 mg = 0,4 × 50 mg = 20 mg.

Źródła:

  • Farmakopea Polska XI, tabela dawek maksymalnych: Ephedrini hydrochloridum, droga doustna (maks. jednorazowa 50 mg, maks. dobowa 150 mg).

Materiały:

  • Farmakopea Polska XI – dział/tabele dawek maksymalnych (Ephedrini hydrochloridum)
  • Skrypty z receptury aptecznej: metody wyznaczania dawek pediatrycznych (Clark, Young, Fried, BSA)
  • Zadania rachunkowe z przeliczania jednostek i obliczeń dawek w farmacji
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego