W recepcie kluczowe są dwie informacje: ilość substancji czynnej oraz masa końcowa roztworu.
- Skład: Papaverini mur. 0,5 g
- Dopełnienie: Aquae ad 25,0 g – oznacza, że całość (woda + rozpuszczona substancja) ma mieć masę 25,0 g
- Dawkowanie: 10 kropli
- W zadaniu podano: 1 kropla = 50 mg sporządzonego roztworu
1) Obliczenie stężenia procentowego (% m/m)
Stężenie % m/m to stosunek masy substancji czynnej do masy całego roztworu pomnożony przez 100%.
stężenie = (m substancji / m roztworu) × 100%
Podstawiamy: (0,5 g / 25,0 g) × 100% = 2%.
2) Obliczenie dawki jednorazowej w 10 kroplach
Najpierw przeliczamy liczbę kropli na masę roztworu:
10 kropli × 50 mg/kroplę = 500 mg roztworu (czyli 0,5 g roztworu).
Następnie wyliczamy, ile substancji czynnej jest w tej masie roztworu przy stężeniu 2% m/m:
2% z 500 mg = 0,02 × 500 mg = 10 mg.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- Warianty z 5% lub 10% zwykle wynikają z pomylenia masy końcowej "ad 25,0" (traktowanie 25 g jako czegoś innego) albo z błędu rachunkowego w obliczaniu procentów.
- Warianty z dawką 25 mg, 50 mg lub 100 mg pojawiają się, gdy ktoś: (a) nie mnoży przez stężenie i bierze 500 mg jako dawkę substancji, (b) źle przelicza jednostki (g↔mg), albo (c) błędnie przyjmuje inną masę kropli niż podana w zadaniu.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdziel zadanie na dwa kroki: najpierw policz stężenie w całym leku, a dopiero potem dawkę w porcji (tu: w 10 kroplach). To minimalizuje pomyłki jednostek i znaczenia zapisu "ad".
