W zadaniach recepturowych i planowaniu produkcji często trzeba wyliczyć masę składnika na podstawie udziału procentowego w produkcie końcowym. Jeżeli margaryna ma 80% tłuszczów, oznacza to, że w każdej partii gotowego produktu 80% jej masy stanowi tłuszcz.
Dane:
• masa margaryny: 1 500 kg
• udział tłuszczów: 80% = 0,80
Obliczenie:
Stosujemy zależność: masa składnika = masa produktu × udział (w zapisie dziesiętnym).
1 500 kg × 0,80 = 1 200 kg.
Sprawdzenie sensowności:
1 200 kg / 1 500 kg = 0,80, czyli 80% – wynik jest zgodny z treścią. Dodatkowo możemy ustalić, że pozostałe składniki stanowią 20%: 1 500 kg − 1 200 kg = 300 kg (woda, emulgatory, dodatki).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "1 000 kg" odpowiadałoby udziałowi ok. 66,7% (1 000/1 500), czyli za mało względem 80%.
- "2 400 kg" i "2 500 kg" są większe niż masa całej partii produktu (1 500 kg), więc nie mogą oznaczać masy składnika będącego tylko częścią mieszaniny.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści jest "X% z Y", najpierw zamień procent na ułamek dziesiętny (np. 80% → 0,80), a potem wykonaj mnożenie. Na koniec sprawdź, czy wynik jest mniejszy od masy produktu (bo to tylko składnik).
