Analiza sitowa służy do wyznaczania uziarnienia gruntów gruboziarnistych przez przesiewanie wysuszonej próbki przez zestaw sit (do oczka 0,063 mm). Kluczowym warunkiem uzyskania wiarygodnego wyniku jest dobór odpowiedniej masy próbki. Masa nie jest "jedna dla wszystkich" – zależy od tego, jak gruby lub drobny jest materiał.
Dla piasków obowiązuje praktyczna zasada: im drobniejsze ziarna, tym mniejsza masa próbki wystarcza do uzyskania reprezentatywnego rozkładu, ale nie może być ona zbyt mała. Przy piasku drobnym zbyt mała próbka powoduje, że na poszczególnych sitach pozostają bardzo małe ilości materiału, co zwiększa wpływ niepewności ważenia i strat materiału (np. pylenie, przywieranie). W konsekwencji krzywa uziarnienia może być zniekształcona, a klasyfikacja gruntu – błędna.
Odpowiedź "200 g" odpowiada przyjętej minimalnej masie próbki dla piasku drobnego, która ma zapewnić wystarczającą reprezentatywność przy przesiewaniu przez sita typowe dla tego zakresu uziarnienia (m.in. 0,25 mm, 0,1 mm, 0,063 mm).
Pozostałe wartości są zaniżone i typowo zwiększają ryzyko błędu:
- "150 g" – może nie zapewnić stabilnych udziałów procentowych frakcji, zwłaszcza gdy część materiału przechodzi do najdrobniejszych sit.
- "100 g" – częsty błąd wynikający z mylenia wymagań między frakcjami lub z innymi badaniami; taka masa bywa niewystarczająca dla wiarygodności przesiewania.
- "50 g" – próbka zwykle zbyt mała; nawet niewielkie straty lub błąd ważenia istotnie zmieniają wynik procentowy.
W praktyce technik geolog powinien też pamiętać o poprawnym przygotowaniu próbki: wysuszeniu w temperaturze ok. 105–110°C do stałej masy, przesiewaniu w wytrząsarce oraz kontroli zgodności mas (aby ograniczyć straty i błędy).
