KWALIFIKACJA GIW7 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 22.
Maszynę przedstawioną na zdjęciu stosuje się do urabiania skał
Na zdjęciu widoczna jest duża maszyna budowlana lub górnicza, której główny korpus jest w kolorze żółtym.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Maszyna z bębnem frezującym uzbrojonym w zęby skrawające służy do mechanicznego urabiania i jednoczesnego rozdrabniania górotworu, co naturalnie daje urobek o charakterze kruszywa.
Nie jest typowym urządzeniem do pozyskiwania bloków foremnych ani do pracy w materiałach luźnych.

Pełne wyjaśnienie:

Na zdjęciu widać maszynę z masywnym bębnem frezującym (cylindryczny walec) uzbrojonym w liczne zęby/ostrzia skrawające. Taki zespół roboczy jest charakterystyczny dla urabiania mechanicznego, w którym skała jest odspajana przez skrawanie i kruszenie na drobniejsze frakcje. W praktyce oznacza to, że urobek ma postać rozkruszonego materiału, czyli nadaje się na kruszywo.

Dlatego poprawne jest wskazanie urabiania skał "średnio urabialnych na kruszywo". W tego typu zastosowaniach frezowanie jest efektywne, bo pozwala kontrolować proces urabiania, ograniczać użycie materiałów wybuchowych i uzyskiwać względnie jednorodne rozdrobnienie.

Odpowiedź "trudno urabialnych na bloki foremne" jest nieprawidłowa, bo pozyskiwanie bloków (np. kamienia dekoracyjnego) wymaga technologii minimalizującej spękania i rozdrobnienie. Bęben z zębami działa odwrotnie: rozdrabnia i pozostawia urobek o nieregularnej granulacji.

Wariant "bardzo trudno urabialnych na kruszywo" także jest błędny: przy bardzo twardych skałach mechaniczne frezowanie może być nieefektywne technologicznie (niska wydajność, wysokie zużycie narzędzi), a w praktyce częściej stosuje się inne metody urabiania lub przygotowania górotworu.

Odpowiedź "luźnych na pospółkę" nie pasuje, ponieważ materiały luźne zwykle nie wymagają skrawania bębnem; do ich urabiania i załadunku stosuje się typowo koparki, ładowarki i przenośniki, a nie ciężkie urządzenia frezujące przeznaczone do odspajania litego górotworu.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na zdjęciu widzisz bęben z gęsto rozmieszczonymi zębami, myśl o procesie "odspajam i od razu kruszę", czyli o produkcie typu kruszywo, a nie o blokach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bęben z gęsto rozmieszczonymi zębami wskazuje na urabianie mechaniczne przez skrawanie i kruszenie. Taki element roboczy zwykle oznacza, że maszyna nie "odcina bloków", tylko rozdrabnia skałę na urobek o charakterze kruszywa lub mieszaniny frakcji.
Maszyny do kruszywa mają narzędzia, które rozdrabniają (np. bęben frezujący, zęby, młoty). Do bloków stosuje się technologie ograniczające pękanie i rozkruszanie (np. nacinanie, cięcie). Jeśli narzędzie wygląda "agresywnie" i ma zęby, zwykle chodzi o kruszywo.
Frezowanie działa przez skrawanie i odspajanie małych porcji materiału, które są dodatkowo miażdżone podczas kontaktu z bębnem i podłożem. Efektem jest materiał rozdrobniony, a więc z natury zbliżony do kruszywa, a nie duże, foremne bryły.
Zwykle nie jest to optymalny wybór. Materiały luźne (piaski, żwiry, pospółki) urabia się i ładuje efektywniej koparkami lub ładowarkami. Bęben frezujący jest projektowany do odspajania litego lub zwięzłego górotworu, gdzie potrzebne jest skrawanie.
Najczęściej wtedy, gdy skała jest średnio urabialna, a celem jest ograniczenie drgań, hałasu lub wymogów formalnych związanych z materiałami wybuchowymi. Urabianie mechaniczne bywa też korzystne, gdy zależy na kontrolowanym rozdrobnieniu i stabilnej jakości urobku.
Najczęstsze pomyłki to ignorowanie elementu roboczego i wybór "najbardziej twardej" opcji na zasadzie skojarzenia, oraz mylenie produkcji kruszywa z pozyskiwaniem bloków. Warto zawsze najpierw nazwać narzędzie (bęben z zębami) i dopiero potem dobierać zastosowanie.
W praktyce to taka skała, którą można efektywnie odspajać narzędziami mechanicznymi (np. zębami skrawającymi) bez skrajnie wysokiego zużycia narzędzi i spadku wydajności. Nie jest to materiał luźny, ale też nie wymaga zawsze intensywnego przygotowania górotworu.
Brzmi "bardziej profesjonalnie", więc działa efekt pewności: zdający zakłada, że większa twardość oznacza "lepszą" maszynę. Tymczasem w doborze technologii liczy się opłacalność i ograniczenia narzędzi. Dla bardzo twardych skał często stosuje się inne rozwiązania niż frezowanie.
Kluczowe są: duży cylindryczny bęben na całej szerokości, liczne stożkowe zęby oraz masywna konstrukcja na gąsienicach. Taki układ wskazuje na ciągłe skrawanie i kruszenie. Narzędzia do bloków zwykle wyglądają inaczej i nie mają takiej "koronki" z zębów.
Ćwicz rozpoznawanie po elementach roboczych: łyżka, wirnik, bęben frezujący, młoty, szczęki kruszarki. Do każdego elementu dopasuj typowy urobek (blok/kruszywo/materiał luźny) i zakres urabialności. Na egzaminie najpierw identyfikuj narzędzie, potem zastosowanie.
info

Około 50% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z "Maszyn górniczych" dla górnictwa odkrywkowego (rozdziały o urabianiu mechanicznym)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ dotyczące urabiania skał i doboru maszyn
  • Instrukcje producentów maszyn z bębnem frezującym (opisy zastosowań i ograniczeń) — do nauki rozpoznawania po budowie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego