KWALIFIKACJA GIW3 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 14.
Rodzaj osprzętu koparki jednonaczyniowej przedstawiony na rysunku, to
Ilustracja przedstawia osprzęt koparki jednonaczyniowej, a konkretnie zrywak.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zrywak to osprzęt z jednym (lub kilkoma) masywnym zębem, używany do zrywania i rozluźniania zwięzłego gruntu/urobku przed wybieraniem. Nie ma obudowy przesiewającej ani bębna, i nie jest też narzędziem udarowym jak młot. Dlatego poprawna jest odpowiedź "zrywak".

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu trzeba rozpoznać osprzęt koparki jednonaczyniowej na podstawie rysunku. Poprawna odpowiedź "zrywak" pasuje do narzędzia, które konstrukcyjnie przypomina masywny hak/ząb roboczy. Jego zadaniem jest zrywanie (rozluźnianie) zwięzłych warstw gruntu, zwietrzeliny, iłów lub spękanej skały oraz wykonywanie nacięć, aby ułatwić późniejsze wybieranie materiału łyżką.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do takiego osprzętu:

  • "Łyżka krusząca" jest nadal odmianą łyżki: ma wyraźną bryłę pojemnika do nabierania urobku oraz elementy kruszące. Jej cechą jest możliwość kruszenia materiału, ale nadal rozpoznaje się ją po kształcie łyżki, a nie po pojedynczym zębie zrywaka.
  • "Przesiewacz bębnowy" to osprzęt separujący frakcje, zwykle z charakterystycznym bębnem (walcem) przesiewającym. Taki element jest łatwo odróżnialny od prostego narzędzia zrywającego i nie służy do zrywania gruntu.
  • "Młot" (najczęściej hydrauliczny) jest osprzętem udarowym: ma podłużny korpus i dłuto/grot, a jego działanie opiera się na uderzeniach. Choć także bywa używany do rozbijania skał, jego forma i zasada pracy różnią się od zrywaka, który pracuje głównie siłą ciągnącą i naciskiem, a nie udarem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz na ilustracji narzędzie z pojedynczym, wyraźnym zębem i bez pojemnika łyżki oraz bez elementów obrotowych (bęben) czy masywnego korpusu udarowego, najczęściej chodzi o zrywak. W praktyce odkrywkowej właściwy dobór (zrywak vs młot vs łyżka specjalna) wpływa na wydajność urabiania i zużycie sprzętu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zrywak to osprzęt roboczy z masywnym zębem (czasem kilkoma), przeznaczony do zrywania i rozluźniania zwięzłego gruntu lub spękanej skały. Stosuje się go, gdy samo kopanie łyżką jest utrudnione, a trzeba "naruszyć" warstwę przed wybieraniem.
Najczęściej widać pojedynczy, wygięty ząb/hak roboczy bez pojemnika jak w łyżce. Zrywak nie ma też bębna ani elementów sitowych. Kluczowe jest skojarzenie z funkcją: rozluźnianie przez zrywanie, a nie nabieranie czy przesiewanie.
Młot hydrauliczny działa udarowo: kruszy materiał serią uderzeń dłutem, ma podłużny korpus i mechanizm udaru. Zrywak pracuje głównie naciskiem i siłą ciągnącą, "rozrywa" warstwę zębem. Różnią się zasadą działania i typowymi śladami pracy w materiale.
Zrywak stosuje się m.in. do rozluźniania zwięzłych glin, iłów, zmarzliny, zwietrzelin oraz spękanych skał, gdy urabianie łyżką jest mało efektywne. Pomaga też w wykonywaniu nacięć i przygotowaniu frontu robót przed załadunkiem urobku.
Łyżka krusząca służy do jednoczesnego nabierania i wstępnego kruszenia urobku. Jest przydatna, gdy trzeba ograniczyć wielkość brył bez użycia osobnej kruszarki. Na rysunku rozpoznasz ją raczej po kształcie łyżki i zabudowie elementów kruszących niż po pojedynczym zębie.
Przesiewacz bębnowy ma charakterystyczny bęben (walec) przesiewający, który oddziela frakcje materiału. To osprzęt do segregacji, a nie do urabiania. Jeśli na ilustracji widać element obrotowy lub strukturę sitową, zwykle jest to przesiewacz, a nie zrywak.
Nie zawsze. Zrywak sprawdza się w gruntach i skałach łatwych do rozluźnienia (np. zwietrzałych, spękanych), ale w litych, twardych skałach często nie zapewni wymaganej urabialności. Wtedy stosuje się inne metody, w tym urabianie udarowe lub roboty strzałowe.
Częsty błąd to kierowanie się samą funkcją "kruszenia" i mylenie zrywaka z młotem lub łyżką kruszącą. Drugi błąd to ignorowanie cech konstrukcyjnych (pojemnik łyżki, bęben przesiewacza, korpus młota). Warto szukać elementu dominującego: ząb, bęben, dłuto.
Dobór opiera się na urabialności i celu procesu: do nabierania używa się łyżek, do rozluźniania zwięzłych warstw zrywaka, do rozbijania twardych brył młota, a do separacji frakcji przesiewacza. Na egzaminie łącz cechy wyglądu z typową funkcją osprzętu.
Ucz się na zdjęciach i rysunkach: zrywak, młot, różne łyżki oraz osprzęt przesiewający. Zapisz 2–3 cechy rozpoznawcze każdego narzędzia i typowe zastosowanie w odkrywce. Na sprawdzianie najpierw identyfikuj konstrukcję, dopiero potem funkcję.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zrywak to osprzęt z jednym (lub kilkoma) masywnym zębem, używany do zrywania i rozluźniania zwięzłego gruntu/urobku przed wybieraniem.

Źródła:

  • Wikipedia: "Zrywarka (maszyna)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Zrywarka (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Młot hydrauliczny" – https://pl.wikipedia.org/wiki/M%C5%82ot_hydrauliczny (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia: "Koparka" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Koparka (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje producentów koparek i osprzętu (katalogi osprzętu roboczego)
  • Materiały dydaktyczne z maszyn górniczych dla eksploatacji odkrywkowej
  • Atlasy/poradniki rozpoznawania osprzętu roboczego (zdjęcia i rysunki)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego