W zadaniu trzeba ustalić, jaka maksymalna ilość chlorowodorku efedryny może znaleźć się w całym leku recepturowym dla dziecka, gdy znamy wartość MDJ dla podania doustnego oraz mamy zastosować wzór Younga.
1) Przeliczenie dawki dorosłego na dawkę dziecka (Young)
Reguła Younga opiera się na wieku dziecka w latach:
dawka dziecka = dawka dorosłego × wiek/(wiek + 12).
Dla dziecka 3-letniego współczynnik wynosi: 3/(3+12) = 3/15 = 0,2.
2) Zastosowanie współczynnika do MDJ
Skoro MDJ dla dorosłego wynosi 0,05 (w jednostkach przyjętych w zadaniu), to odpowiadająca jej wartość dla dziecka, wyznaczona regułą Younga, stanowi 0,2 tej dawki. To jest punkt kontrolny bezpieczeństwa: najpierw ustala się limit dla pacjenta pediatrycznego, a dopiero potem sprawdza się, ile substancji może znaleźć się w porcji i w całej ilości sporządzonego leku.
3) Przeliczenie na porcje (łyżeczki) i ilość całkowitą w recepcie
Z treści wynika, że orientacyjna masa leku w łyżeczce to 5,0 g. Z podanej recepty (miejsce X) należy odczytać, jaka jest łączna masa sporządzonego preparatu, a następnie obliczyć liczbę łyżeczek: liczba porcji = masa całkowita / 5,0 g. Gdy znamy liczbę porcji, mnożymy dopuszczalną ilość efedryny na porcję przez liczbę porcji, aby uzyskać ilość do wpisania w miejsce X.
Dlaczego poprawna jest odpowiedź "0,20"?
Odpowiedź "0,20" jest zgodna z przeliczeniem MDJ na dziecko (Young) oraz z przeliczeniem na liczbę porcji wynikającą z masy łyżeczki i danych recepty. Jest to wartość, która nie przekracza limitu po uwzględnieniu wszystkich dawek w całym przygotowanym leku.
Dlaczego pozostałe wartości są błędne?
- "0,40" i "0,60" typowo wynikają z błędnego współczynnika we wzorze Younga (np. pominięcie "+12" lub złe podstawienie wieku) albo z błędu w obliczeniu liczby porcji.
- "0,80" najczęściej jest skutkiem kumulacji pomyłek: zawyżenia dawki pediatrycznej i jednoczesnego błędnego przeliczenia porcji (albo pominięcia kontroli jednostek g/mg).
Wskazówka egzaminacyjna: po obliczeniach wykonaj szybki "test sensowności": dawka dla 3-latka z reguły Younga to tylko 20% dawki dorosłego, więc wyniki powinny być wyraźnie mniejsze niż te, które wyszłyby bez przeliczenia pediatrycznego.
