KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 12.
Metodą stosowaną do pomiaru ilości tlenu zawartego w próbkach wody podczas badań stanu środowiska jest metoda
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Metoda Winklera jest klasycznym oznaczaniem tlenu rozpuszczonego w wodzie. Tlen utlenia związki manganu, a po zakwaszeniu powstaje jod, którego ilość oznacza się miareczkowaniem tiosiarczanem. Z uzyskanej ilości jodu wyznacza się stężenie O2 w próbce.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "Winklera." jest właściwa, ponieważ metoda Winklera to klasyczna, jodometryczna metoda oznaczania tlenu rozpuszczonego w wodzie, wykorzystywana w badaniach jakości wód i w analizie środowiskowej. W ujęciu ogólnym polega na "związaniu" tlenu w reakcji z jonami manganu, a następnie na przeliczeniu ilości powstałego jodu na zawartość tlenu.

W skrócie mechanizm jest następujący: tlen obecny w próbce powoduje utlenienie związków manganu(II) do form wyżej utlenionych, a po zakwaszeniu następuje reakcja prowadząca do wydzielenia równoważnej ilości jodu z jodków. Następnie wydzielony jod miareczkuje się roztworem tiosiarczanu. Zależność stechiometryczna pozwala obliczyć stężenie tlenu rozpuszczonego.

Pozostałe propozycje nie pasują do pomiaru tlenu w wodzie, bo odnoszą się do innych oznaczeń:

  • "Nesslera." kojarzy się z odczynnikami i metodami stosowanymi do oznaczania związków azotu (np. jonów amonowych) w analizie wód, a nie tlenu.
  • "Mohra." dotyczy klasycznych miareczkowań strąceniowych (najczęściej w kontekście chlorków i jonów srebra), więc nie jest metodą oznaczania tlenu.
  • "Volharda." to również metoda miareczkowa używana w analizie jonów (m.in. w układach z azotanem srebra i tiocyjanianem), a nie do oznaczania tlenu rozpuszczonego.

W praktyce laboratoryjnej warto zapamiętać prostą wskazówkę egzaminacyjną: tlen rozpuszczony → Winkler. Pozostałe eponimy z tego zestawu typowo pojawiają się przy oznaczaniach jonów nieorganicznych (chlorki, amoniak/amon, układy srebra), więc nie dotyczą bezpośrednio tlenu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda Winklera to klasyczna metoda oznaczania tlenu rozpuszczonego w wodzie. Opiera się na reakcjach redoks prowadzących do wydzielenia jodu, którego ilość oznacza się miareczkowaniem tiosiarczanem. Wynik przelicza się na stężenie O2 w próbce.
Tlen rozpuszczony informuje o warunkach życia organizmów wodnych i o procesach samooczyszczania. Niski poziom tlenu może wskazywać na zanieczyszczenie substancjami organicznymi i intensywne procesy rozkładu. Dlatego jest to podstawowy wskaźnik jakości wód.
Najprostsze skojarzenie: Winkler = tlen rozpuszczony. Metoda Nesslera jest kojarzona z oznaczaniem związków azotu (np. amoniaku/jonów amonowych) w analizie wody. Jeśli w pytaniu pojawia się tlen, wybór powinien kierować się na Winklera.
W ujęciu praktycznym miareczkuje się ilość jodu powstałego w wyniku reakcji pośrednio zależnej od zawartości tlenu rozpuszczonego. Do miareczkowania stosuje się zwykle roztwór tiosiarczanu. Z otrzymanej objętości titranta wyznacza się zawartość O2.
Najczęściej myli się eponimy (nazwy od nazwisk) i wybiera metodę "znaną z chemii analitycznej", ale od innego parametru. Częsty błąd to kojarzenie każdej metody miareczkowej z tlenem. Na egzaminie trzeba powiązać metodę z oznaczanym składnikiem.
Nie, standardowo metoda Winklera dotyczy tlenu rozpuszczonego w wodzie (czyli frakcji dostępnej w roztworze wodnym). "Tlen całkowity" może być rozumiany inaczej i nie jest typowym parametrem oznaczanym tą metodą w monitoringu wód.
Metoda Winklera bywa stosowana jako metoda laboratoryjna lub referencyjna, np. do kontroli poprawności wskazań sond, w sytuacjach gdy wymagana jest dobra porównywalność wyników albo gdy warunki pomiaru sondą są utrudnione. Wymaga jednak poboru i właściwego utrwalenia próbki.
Metody Mohra i Volharda to klasyczne metody miareczkowe używane głównie w oznaczaniach jonów (np. w układach strąceniowych związanych z jonami srebra). Nie są to metody przeznaczone do oznaczania tlenu rozpuszczonego, dlatego w pytaniu o tlen nie powinny być wybierane.
Skuteczna mnemotechnika: "O2 w wodzie = Winkler". Warto też zapamiętać, że pozostałe nazwiska z tego zestawu (Nessler, Mohr, Volhard) częściej pojawiają się przy oznaczaniu jonów i reakcjach strąceniowych, a nie przy pomiarze tlenu.
Powtórz: definicję tlenu rozpuszczonego, zależność od temperatury i warunków środowiskowych, podstawy reakcji redoks oraz ideę miareczkowania jodometrycznego. W praktyce egzaminacyjnej przydaje się też rozróżnianie metod: Winkler vs. metody oznaczania jonów (np. chlorków, amonu).
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że metoda Winklera jest klasycznym oznaczaniem tlenu rozpuszczonego w wodzie.

Źródła:

  • Wikipedia: "Winkler test" (opis metody oznaczania tlenu rozpuszczonego) https://en.wikipedia.org/wiki/Winkler_test (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Metoda Winklera" https://pl.wikipedia.org/wiki/Metoda_Winklera (dostęp: 2026-03-01)
  • Standard Methods for the Examination of Water and Wastewater: Method 4500-O (Dissolved Oxygen), sekcja dotycząca metody jodometrycznej (Winkler)

Materiały:

  • Podręcznik analizy instrumentalnej i klasycznej w ochronie środowiska (dział: analiza wód)
  • Materiały dydaktyczne o parametrach fizykochemicznych wód (tlen rozpuszczony, BZT, ChZT)
  • Instrukcje laboratoryjne z miareczkowania jodometrycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego