KWALIFIKACJA SPO5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 35.
Mężczyzna z niedowładem połowiczym po przebytym udarze mózgu porusza się przy pomocy kul i ma problemy ze wzrokiem. Które formy aktywizacji powinna mu zaproponować opiekunka?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy niedowładzie połowiczym i chodzeniu o kulach kluczowe jest bezpieczeństwo, a przy problemach ze wzrokiem unikanie aktywności wymagających dobrej kontroli wzrokowej. Słuchanie muzyki i spotkania z przyjaciółmi wspierają dobrostan oraz aktywizację społeczną bez nadmiernego ryzyka upadku.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby po udarze mózgu z niedowładem połowiczym często występują ograniczenia w równowadze, koordynacji i sile po jednej stronie ciała. Jeżeli podopieczny porusza się przy pomocy kul, oznacza to, że chód jest już obciążony zwiększonym ryzykiem potknięcia i upadku. Dodatkowo problemy ze wzrokiem mogą utrudniać ocenę odległości, dostrzeganie przeszkód oraz bezpieczne poruszanie się w przestrzeni.

Dlatego formy aktywizacji powinny spełniać dwa warunki: (1) być realnie dostępne przy obecnej sprawności i (2) nie zwiększać niepotrzebnie ryzyka urazu. Odpowiedź "Słuchanie muzyki, spotkania z przyjaciółmi." jest trafna, bo są to aktywności o niskim ryzyku, możliwe do realizacji także przy deficytach wzroku, a jednocześnie ważne dla utrzymania nastroju, motywacji i kontaktów społecznych. Spotkania z bliskimi przeciwdziałają izolacji, która po udarze bywa częstym problemem.

Propozycja "Oglądanie telewizji, jazdę na rowerze" zawiera element ryzykowny: jazda na rowerze wymaga dobrej równowagi, koordynacji i szybkiej reakcji, a także odpowiedniego widzenia. U osoby chodzącej o kulach może to być nieadekwatne i niebezpieczne.

Propozycja "Piesze wycieczki, gry planszowe." może być problematyczna z dwóch powodów: dłuższe wyjścia zwiększają zmęczenie i ryzyko upadku, a wiele gier planszowych wymaga sprawnego widzenia (czytanie drobnego druku, rozpoznawanie elementów).

Propozycja "Choreoterapię, majsterkowanie." również może być mniej trafna: choreoterapia to aktywność ruchowa wymagająca koordynacji i kontroli postawy, a majsterkowanie często wymaga precyzyjnego widzenia i pracy manualnej, co przy niedowładzie i zaburzeniach wzroku może frustrować lub stwarzać ryzyko skaleczeń.

W praktyce opiekun w DPS dobiera aktywizację indywidualnie, obserwuje tolerancję wysiłku, dba o warunki (oświetlenie, brak przeszkód, asekuracja) i konsultuje potrzeby z zespołem terapeutycznym.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dobieraj aktywność do aktualnych możliwości: bezpieczeństwo (ryzyko upadku), poziom zmęczenia, sprawność ręki i nogi oraz wzrok. Najpierw wybieraj zajęcia o małym ryzyku, możliwe do wykonania w stabilnej pozycji (siedząc), i stopniowo zwiększaj trudność po obserwacji tolerancji.
Zaburzenia wzroku utrudniają ocenę odległości i dostrzeganie przeszkód, co zwiększa ryzyko potknięcia i upadku. Mogą też utrudniać czytanie drobnych napisów lub rozróżnianie elementów w grach. Warto wybierać aktywności oparte na słuchu i rozmowie oraz zadbać o dobre oświetlenie.
Aktywizacja społeczna to działania podtrzymujące relacje i komunikację, np. spotkania z rodziną i przyjaciółmi, rozmowy w grupie, udział w wydarzeniach w ośrodku, wspólne słuchanie muzyki lub zajęcia integracyjne. Celem jest zmniejszenie izolacji i podtrzymanie ról społecznych podopiecznego.
Zwykle bezpieczniejsze są aktywności niewymagające dynamicznej zmiany kierunku i dużej równowagi, np. słuchanie muzyki, rozmowy, ćwiczenia oddechowe, proste zajęcia pamięciowe prowadzone głosowo. Jeśli jest element ruchu, powinien odbywać się z asekuracją i w znanym, uporządkowanym otoczeniu.
Może być formą spędzania czasu, ale nie zawsze "aktywizuje" w sensie społecznym lub funkcjonalnym. Przy problemach ze wzrokiem oglądanie może męczyć i zniechęcać. Lepszy efekt aktywizujący często dają działania angażujące kontakt z ludźmi, rozmowę lub bodźce słuchowe, np. muzyka lub audiobook.
Jazda na rowerze wymaga dobrej równowagi, koordynacji obu stron ciała i szybkiej reakcji. Przy niedowładzie połowiczym oraz przy problemach ze wzrokiem rośnie ryzyko utraty kontroli i upadku. Jeśli trening na rowerze jest rozważany, zwykle wymaga decyzji terapeuty i odpowiedniego zabezpieczenia.
Częste błędy to proponowanie zbyt trudnych aktywności "na zachętę", ignorowanie deficytu wzroku, brak oceny zmęczenia oraz brak asekuracji. Innym błędem jest ograniczenie się do biernych zajęć (np. samo oglądanie), co nie wspiera relacji społecznych ani poczucia sprawczości podopiecznego.
Wspieraj wykonywanie czynności w bezpiecznych warunkach: przygotuj otoczenie (porządek, brak progów/przeszkód), dawaj czas na wykonanie zadania, dziel czynności na etapy i zachęcaj do używania sprawniejszej strony bez wyręczania. W aktywizacji wybieraj zadania, w których może realnie odnieść sukces.
Gdy planujesz aktywności ruchowe, gdy pojawia się pogorszenie równowagi, częste potknięcia, silne zmęczenie lub nasilone problemy wzrokowe. Konsultacja jest też wskazana, jeśli podopieczny ma ambicję wrócić do bardziej wymagających zajęć. Specjalista pomoże dobrać formę i poziom trudności.
Zadbaj o dobre oświetlenie, uporządkowaną przestrzeń i brak przeszkód na drodze dojścia. Ustal stałe miejsce siedzenia, ogranicz hałas tła, by ułatwić rozmowę, i pomóż w poruszaniu się po pomieszczeniu. W razie potrzeby wytłumacz, kto jest obecny i co dzieje się w otoczeniu.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "Przy niedowładzie połowiczym i chodzeniu o kulach kluczowe jest bezpieczeństwo, a przy problemach ze wzrokiem unikanie aktywności wymagających dobrej kontroli wzrokowej."

Źródła:

  • NHS (UK) – "Stroke: Recovery" (informacje o rehabilitacji i powrocie do aktywności), https://www.nhs.uk/conditions/stroke/recovery/ (dostęp: 2026-03-01)
  • American Stroke Association – "Rehabilitation after stroke" (ogólne zasady rehabilitacji i funkcjonowania po udarze), https://www.stroke.org/en/life-after-stroke/stroke-rehab (dostęp: 2026-03-01)
  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Stroke rehabilitation" (podstawowe informacje dla pacjentów i opiekunów), https://medlineplus.gov/ency/article/007419.htm (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o rehabilitacji po udarze (poradniki dla pacjentów i opiekunów)
  • Podstawy opieki długoterminowej i aktywizacji w DPS (skrypty/kompendia dla opiekunów)
  • Zalecenia bezpieczeństwa w mobilności: chód o kulach, zapobieganie upadkom

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego