Kontrola wykonania planów może być prowadzona w różnych momentach. Kontrola retrospektywna (ex post) odbywa się po zakończeniu realizacji planu lub po upływie okresu planistycznego (np. miesiąca, kwartału). Jej istotą jest zestawienie tego, co zaplanowano (cele, wskaźniki, budżet, harmonogram), z tym, co faktycznie uzyskano (wyniki, koszty, przychody, wykonane zadania). Dzięki temu można wykryć odchylenia, ocenić skuteczność działań i wyciągnąć wnioski na przyszłość.
Odpowiedź "Na porównaniu osiąganych rezultatów i założonych celów działania." trafnie oddaje sens kontroli retrospektywnej: porównanie wykonania z planem jest kluczowym mechanizmem tej formy kontroli.
- "Na ocenie poszczególnych etapów konstruowania zadań." odnosi się bardziej do etapu planowania lub projektowania pracy, a nie do kontroli wykonania już zrealizowanego planu.
- "Na sprawdzaniu poprawności ustalania wzorców działania." dotyczy tworzenia standardów/założeń (ustalania wzorców), czyli ponownie obszaru przygotowania planu, a nie weryfikacji rezultatów po realizacji.
- "Na obserwowaniu przebiegu procesu wykonawczego." opisuje raczej kontrolę bieżącą (monitorowanie w trakcie) niż retrospektywną, bo ta nie polega na śledzeniu procesu, tylko na ocenie efektu końcowego względem planu.
W praktyce (np. w pracy technika ekonomisty) kontrola retrospektywna to m.in. analiza wykonania budżetu, planu sprzedaży czy planu kosztów. Najważniejsze jest pytanie: czy osiągnięto cele i jak duże są odchylenia od planu? Dopiero potem formułuje się wnioski i działania korygujące do kolejnych okresów.
