Koszt wytworzenia wyrobu gotowego to kategoria używana m.in. do wyceny zapasów i ustalenia kosztu własnego sprzedaży. Kluczowe jest rozróżnienie, które koszty są produkcyjne, a które mają charakter okresowy.
Poprawne ujęcie to "bezpośrednie i uzasadnione koszty wydziałowe", ponieważ:
- koszty bezpośrednie dają się przypisać do konkretnego wyrobu (np. materiały bezpośrednie, robocizna bezpośrednia), więc tworzą podstawę kosztu wytworzenia;
- koszty wydziałowe są kosztami pośrednimi produkcji (utrzymanie wydziału, nadzór, energia na wydziale itp.) i mogą wejść do kosztu wytworzenia tylko w uzasadnionej części przypadającej na wytworzone produkty.
Pozostałe propozycje są błędne, bo mieszają koszty produkcyjne z kosztami okresu:
- Odpowiedzi zawierające koszty ogólnego zarządu są nieprawidłowe, ponieważ zarząd dotyczy funkcjonowania całej jednostki, a nie bezpośrednio procesu wytwarzania konkretnego wyrobu.
- Odpowiedzi zawierające koszty sprzedaży są nieprawidłowe, bo koszty sprzedaży powstają na etapie zbytu (marketing, dystrybucja, obsługa sprzedaży) i nie zwiększają wartości wytworzonego zapasu.
W praktyce egzaminacyjnej najczęstsza pułapka polega na tym, że uczący się pamiętają, iż "koszty pośrednie" mogą być doliczane, ale nie odróżniają pośrednich kosztów produkcji (wydziałowych) od pośrednich kosztów okresu (sprzedaż, zarząd). Warto zapamiętać zasadę: do kosztu wytworzenia wchodzą koszty niezbędne do doprowadzenia produktu do postaci i miejsca, w którym może być sprzedany, ale bez kosztów związanych ze sprzedażą i administracją ogólną.
