Przekładnia cierna przenosi moment obrotowy dzięki tarciu pomiędzy dwiema powierzchniami (najczęściej dwiema rolkami/kołami ciernymi) dociśniętymi do siebie. W odróżnieniu od przekładni zębatej nie ma tu uzębienia, a w odróżnieniu od przekładni pasowej lub łańcuchowej nie występuje element pośredni w postaci pasa albo łańcucha.
Określenie "o stałym przełożeniu" oznacza, że przełożenie wynika z niezmiennych wymiarów geometrycznych elementów współpracujących (np. stałe średnice rolek). W praktyce przekładnia cierna może mieć pewne odchyłki prędkości wynikające z poślizgu, ale konstrukcyjnie nie jest to układ regulowany (nie ma mechanizmu zmiany promienia toczenia w trakcie pracy).
Jak rozpoznawać taki układ na rysunkach:
- Przekładnia cierna: dwa koła/rolki stykają się bezpośrednio (linia styku), brak uzębienia, brak pasa/łańcucha.
- Przekładnia pasowa: dwa koła pasowe połączone pasem (wyraźny obwód pasa obejmujący koła).
- Przekładnia łańcuchowa: widoczny łańcuch oraz koła łańcuchowe (zwykle z zębami dopasowanymi do ogniw).
- Przekładnia zębata: koła zębate w zazębieniu (charakterystyczne zęby).
Dlaczego pozostałe typy rysunków bywają mylące? Najczęściej dlatego, że schematy przekładni ciernej i pasowej mogą na pierwszy rzut oka wyglądać podobnie (dwa koła), jednak pas jest elementem rozstrzygającym. Z kolei uzębienie lub łańcuch od razu wykluczają przekładnię cierną, bo wtedy przeniesienie napędu nie opiera się na tarciu dwóch gładkich powierzchni.
Wskazówka egzaminacyjna: najpierw sprawdź, czy na rysunku widać element pośredni (pas/łańcuch) albo uzębienie. Jeśli nie, a dwa elementy stykają się bezpośrednio, to najczęściej jest to przekładnia cierna. Następnie oceń, czy rysunek sugeruje regulację (np. zmienny promień) czy stałe wymiary – w tym zadaniu szukane jest rozwiązanie o stałym przełożeniu.
