KWALIFIKACJA MEC3 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 12.
Zgodnie z przedstawionym rysunkiem oraz danymi w tabeli do montażu na wale o średnicy czopa ϕ45 oraz średnicy otworu w korpusie ϕ85 i wymaganej nośności C0 = 84,5 kN, należy dobrać łożysko oznaczone symbolem
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi technicznymi łożysk oraz rysunek techniczny łożyska.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dobór łożyska wykonuje się przez dopasowanie wymiarów (średnica otworu łożyska d = 45 mm oraz średnica zewnętrzna D = 85 mm) do wału i korpusu, a następnie sprawdzenie w tabeli, czy nośność statyczna C0 spełnia wymaganie 84,5 kN. Symbol "NU2209E" odpowiada właściwej serii i wariantowi spełniającemu ten warunek.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z doboru łożyska "na podstawie rysunku i tabeli" kluczowe są zawsze dwa kroki: dopasowanie wymiarów oraz spełnienie wymagania wytrzymałościowego (tu: nośność statyczna C0).

1) Dopasowanie wymiarów do wału i korpusu
Podane średnice wskazują, że potrzebne jest łożysko o średnicy otworu (d) równej średnicy czopa wału 45 mm oraz o średnicy zewnętrznej (D) równej średnicy otworu w korpusie 85 mm. Odpowiedź "NU309" jest typową pułapką: może mieć właściwą średnicę otworu, ale jako inna seria zwykle ma inną średnicę zewnętrzną, więc nie pasuje do oprawy.

2) Sprawdzenie nośności statycznej C0
Nawet jeśli kilka symboli pasuje wymiarowo (np. różne wykonania tej samej serii), trzeba wybrać takie, które w tabeli ma C0 co najmniej 84,5 kN. Wariant z dopiskiem "E" w oznaczeniu łożysk walcowych często wskazuje wykonanie o podwyższonej nośności (np. przez inną geometrię elementów tocznych), dlatego przy wymaganiu granicznym może decydować o spełnieniu warunku C0.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "NU209E" – seria "209" może odpowiadać innemu zestawowi wymiarów (zwłaszcza szerokości lub danych nośności) niż wymagana w zadaniu; w typowych tabelach doboru rozróżnienie "209" vs "2209" jest istotne.
  • "NU2209" – pasuje do serii wymiarowej, ale brak dopisku "E" może oznaczać niższą wartość C0 niż wymagana; w doborze nie wolno pomijać kryterium nośności.
  • "NU309" – inna seria, co zwykle oznacza inną średnicę zewnętrzną D, a więc brak zgodności z otworem w korpusie 85 mm.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedziach pojawiają się bardzo podobne symbole, najpierw "odsiej" te, które nie spełniają wymiarów d i D, a dopiero potem porównuj warianty (np. z "E") pod kątem C0. To ogranicza ryzyko pomyłki wynikającej z podobieństwa oznaczeń.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nośność statyczna C0 to parametr mówiący, jakie obciążenie łożysko może przenieść w warunkach statycznych (lub przy bardzo małej prędkości) bez niedopuszczalnych odkształceń/zgniotów. W doborze porównuje się wymaganą wartość z tabelą katalogową i wybiera łożysko z C0 nie mniejszą od wymaganej.
Najpierw dobiera się średnicę otworu łożyska d równą średnicy czopa wału (tu 45 mm). Następnie sprawdza się, czy średnica zewnętrzna D pasuje do otworu w korpusie oraz czy parametry nośności (np. C0) spełniają wymagania z zadania lub dokumentacji.
Średnica otworu w korpusie wyznacza średnicę zewnętrzną łożyska D. Jeśli D nie pasuje, łożysko nie da się osadzić w oprawie albo będzie miało niewłaściwe pasowanie, co grozi luzami, przegrzewaniem lub uszkodzeniem. Dlatego dobór "tylko po wale" jest częstym błędem.
NU jest oznaczeniem typu łożyska walcowego, w którym pierścień zewnętrzny ma prowadnice, a pierścień wewnętrzny jest bez obrzeży. Taka konstrukcja umożliwia przemieszczenie osiowe w jednym kierunku (kompensację wydłużeń) i jest typowa dla wielu węzłów łożyskowych w maszynach.
Tak, dopisek "E" zwykle oznacza odmianę konstrukcyjną (np. wzmocnioną), która może mieć inne parametry katalogowe niż wersja bez dopisku. W praktyce różnica bywa istotna, gdy w zadaniu podano wymaganą minimalną nośność C0 i tylko jedna odmiana spełnia ten warunek.
Najczęściej myli się serię wymiarową, bo oznaczenia są podobne i różnią się tylko dwiema cyframi. Skutek to wybór łożyska o innych gabarytach (np. innej szerokości lub średnicy zewnętrznej) albo innych nośnościach. Na egzaminie warto zawsze porównać d, D oraz wymagane C0.
Tabele katalogowe są potrzebne zawsze, gdy oprócz wymiarów trzeba spełnić warunki obciążeniowe (C, C0), prędkościowe, luzu lub wykonania. W zadaniach egzaminacyjnych tabela jest często kluczowa, bo kilka łożysk może pasować wymiarowo, ale tylko jedno spełnia wymagane parametry.
Najpierw filtruje się odpowiedzi po wymiarach (d do wału i D do korpusu). Potem dla pozostałych opcji porównuje się parametry z tabeli, zwłaszcza C0 przy wymaganiu statycznym. Dopiero spełnienie obu warunków (wymiary + nośność) oznacza poprawny dobór.
Zwykle nie w sposób pewny. Wymiary d i D można dopasować "wstępnie", ale wymaganie C0 oraz różnice między wariantami (np. z dopiskiem "E") wynikają z danych katalogowych. Dlatego w zadaniach odwołujących się do rysunku i tabeli trzeba z nich skorzystać, aby uniknąć domysłów.
Ćwicz pracę z katalogami: odczyt d i D z symbolu/rysunku, rozpoznawanie typu łożyska (np. NU) oraz porównywanie C i C0. Trenuj też szybkie "odsiewanie" odpowiedzi po wymiarach i dopiero potem analizę parametrów. To zmniejsza ryzyko pomyłek przy podobnych oznaczeniach.
info

Około 67% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że symbol "NU2209E" odpowiada właściwej serii i wariantowi spełniającemu ten warunek.

Materiały:

  • Katalogi producentów łożysk (działy: łożyska walcowe, oznaczenia, nośności C/C0)
  • Podręczniki z podstaw konstrukcji maszyn (rozdziały o łożyskach i węzłach łożyskowych)
  • Materiały szkolne z MEC.3 dotyczące montażu łożysk i pasowań

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego