KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - CZERWIEC 2010

PYTANIE NR 19.
Na którym rysunku przedstawiono prawidłowe wykresy sił poprzecznych oraz momentów zginających belki swobodnie podpartej z obciążeniem ciągłym równomiernie rozłożonym?
Ilustracja przedstawia cztery schematy wykresów sił poprzecznych i momentów zginających dla belki swobodnie podpartej z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla belki swobodnie podpartej z obciążeniem równomiernie rozłożonym siła tnąca zmienia się liniowo i przechodzi przez zero w środku rozpiętości, a moment zginający ma kształt paraboliczny z maksimum w środku. Zestaw takich wykresów pokazuje odpowiedź B, zgodnie z równowagą i warunkami brzegowymi.

Pełne wyjaśnienie:

Belka swobodnie podparta obciążona ciągłym obciążeniem równomiernie rozłożonym na całej długości ma symetryczny schemat obciążenia i podpór. Z tego wynika, że reakcje podporowe są równe (po połowie całkowitego obciążenia), a przebiegi sił wewnętrznych mają charakterystyczne kształty.

1) Wykres siły poprzecznej (siły tnącej) V(x)
Obciążenie równomierne jest stałe wzdłuż belki, więc zmiana siły tnącej wzdłuż długości jest stała. W praktyce oznacza to, że V(x) jest linią prostą (od wartości dodatniej przy jednej podporze do wartości ujemnej przy drugiej). Ponieważ układ jest symetryczny, w środku rozpiętości siła tnąca przechodzi przez zero.

2) Wykres momentu zginającego M(x)
Moment zginający jest powiązany z siłą tnącą: gdy V(x) jest liniowe, to M(x) jest funkcją kwadratową, czyli ma kształt paraboli. Dodatkowo dla belki swobodnie podpartej moment w podporach jest równy zero (brak utwierdzenia), więc parabola "startuje" od zera na początku i wraca do zera na końcu. Maksimum momentu wypada tam, gdzie V(x)=0, czyli w środku rozpiętości.

Dlaczego pozostałe rysunki są błędne?

  • A – typowy błąd to pokazanie momentu jako wykresu liniowego lub z niezerowym momentem w podporach. Dla obciążenia ciągłego równomiernego moment nie jest liniowy, tylko paraboliczny, a w podporach dla belki swobodnie podpartej powinien być równy 0.
  • C – częsty błąd to umieszczenie maksimum momentu poza środkiem lub brak przejścia siły tnącej przez zero w środku. Przy pełnej symetrii obciążenia i podpór ekstremum momentu musi wypadać centralnie.
  • D – niepoprawny bywa również wykres siły tnącej jako stały (prostokątny) lub "łamany" jak dla obciążeń skupionych. Przy obciążeniu równomiernym siła tnąca zmienia się płynnie i liniowo.

Wniosek: poprawny komplet wykresów to taki, w którym V(x) jest liniowe i symetryczne, a M(x) jest paraboliczne, z M=0 w podporach i maksimum w środku. Taki zestaw przedstawia odpowiedź B.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dla obciążenia równomiernie rozłożonego siła tnąca zmienia się liniowo wzdłuż belki: od wartości dodatniej przy jednej podporze do ujemnej przy drugiej. W układzie symetrycznym przechodzi przez zero w środku rozpiętości.
Moment zginający ma kształt paraboli (funkcja kwadratowa). Dla belki swobodnie podpartej moment w podporach jest równy 0, a maksimum (dla obciążenia na całej długości) występuje w środku rozpiętości.
Podpory swobodne nie przenoszą momentu utwierdzenia, tylko siły reakcji. Brak "zamocowania na sztywno" oznacza, że na końcach belki nie może pojawić się moment podporowy. Dlatego wykres M(x) musi zaczynać i kończyć się na wartości 0.
Wypada w środku, gdy układ jest symetryczny: belka swobodnie podparta i obciążenie równomierne na całej długości. Wtedy siła tnąca zmienia znak w środku (V=0), a to miejsce jest jednocześnie punktem ekstremum momentu (maksimum).
Oznacza to, że wartość V(x) zmienia się ze stałym "nachyleniem" wzdłuż belki. Wynika to z faktu, że obciążenie równomierne ma stałą intensywność, więc przyrost (spadek) siły tnącej na jednostce długości jest stały. Na wykresie daje to prostą.
Linia prosta momentu jest typowa dla odcinków, gdzie siła tnąca jest stała (np. między obciążeniami skupionymi). Przy obciążeniu równomiernym siła tnąca zmienia się liniowo, więc moment jest całką z V(x) i przyjmuje kształt paraboli, a nie prostej.
Sprawdź trzy rzeczy: (1) czy w podporach M=0 (dla belki swobodnie podpartej), (2) czy ekstremum M wypada tam, gdzie V=0, (3) czy kształt jest logiczny: obciążenie stałe → V prosta → M parabola. To zwykle wystarcza na egzaminie.
Najczęstsze pomyłki to: traktowanie momentu jak wykresu liniowego, przyjmowanie niezerowego momentu w podporach, mylenie przypadków obciążenia ciągłego z obciążeniami skupionymi oraz ignorowanie symetrii (np. maksimum momentu narysowane poza środkiem mimo symetrycznego schematu).
Nie. Różne materiały mogą stosować różne konwencje znaków (co uznają za dodatni zwrot siły tnącej i dodatni moment). Na egzaminie ważniejsze jest, aby kształt był poprawny (V liniowe, M paraboliczne) oraz aby spełnione były warunki brzegowe i symetria.
Rozumienie, gdzie występują największe momenty i siły tnące, pomaga ocenić miejsca krytyczne elementów (np. strefy zbrojenia w żelbecie, dobór przekroju w stali/drewnie). Ułatwia też wychwycenie błędów w dokumentacji obliczeniowej i rozmowach z projektantem/kierownikiem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 39% zdających egzamin. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zestaw takich wykresów pokazuje odpowiedź B, zgodnie z równowagą i warunkami brzegowymi."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z działu: statyka budowli / mechanika budowli (wykresy sił wewnętrznych w belkach)
  • Zbiory zadań z mechaniki (belki, obciążenia ciągłe, wykresy V i M)
  • Materiały dydaktyczne szkoły/CKZ: ćwiczenia z rysowania wykresów dla typowych schematów statycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego