KWALIFIKACJA ELE2 - WRZESIEŃ 2015 (test 2)

PYTANIE NR 37.
Na którym rysunku przedstawiono schemat układu do wykonania pomiaru impedancji pętli zwarcia instalacji w układzie TN?
Ilustracja przedstawia cztery schematy elektryczne oznaczone literami A, B, C i D, które mogą być częścią egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W układzie TN pomiar impedancji pętli zwarcia wykonuje się tak, aby wymusić przepływ prądu w torze zwarciowym faza–przewód ochronny (L–PE) i wyznaczyć Zs z pomiaru spadku napięcia.
Poprawny jest schemat pokazujący podłączenie miernika między L i PE w badanym obwodzie, a nie np. L–N lub układ z uziomem jak w TT.

Pełne wyjaśnienie:

Impedancja pętli zwarcia (Zs) opisuje "opór" całej drogi, którą popłynie prąd przy zwarciu doziemnym/obudowy w instalacji. W układzie TN prąd uszkodzeniowy wraca głównie przewodem ochronnym (PE) oraz dalej przez połączenia przewodu PEN/PE i źródło zasilania, dlatego typowy pomiar Zs wykonuje się przez chwilowe obciążenie toru L–PE i ocenę spadku napięcia.

Poprawny schemat pomiarowy musi więc spełniać dwie kluczowe cechy:

  • miernik jest dołączony do przewodu fazowego oraz przewodu ochronnego (L–PE), aby odzwierciedlić rzeczywisty tor zwarciowy w TN,
  • pomiar odnosi się do badanego obwodu instalacji (czyli sprawdza pętlę "od punktu pomiaru do źródła i z powrotem").

Odpowiedź "B" jest poprawna, ponieważ odpowiada takiemu połączeniu miernika i przedstawia właściwy tor pętli zwarcia dla układu TN.

Pozostałe schematy bywają błędne w typowy sposób:

  • Schematy z podłączeniem miernika między L–N częściej odpowiadają innym pomiarom lub nie odtwarzają drogi prądu zwarcia do części przewodzących dostępnych w TN.
  • Schematy odwołujące się do uziomu/elektrody sugerują układ TT (powrót przez ziemię) albo inny cel pomiaru, więc nie są właściwe dla pytania o TN.
  • Schematy pomijające PE albo mieszające role PE i N nie pozwalają na poprawne wyznaczenie Zs dla warunku samoczynnego wyłączenia zasilania.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz "TN" i "impedancja pętli zwarcia", najpierw sprawdź, czy na schemacie miernik jest wpięty w L oraz PE, a nie tylko w L i N oraz czy nie bazuje na drodze przez ziemię.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):

Impedancja pętli zwarcia (Zs) to łączna impedancja toru, którym popłynie prąd przy zwarciu doziemnym: od przewodu fazowego przez miejsce uszkodzenia i przewód ochronny oraz dalej do źródła.

Od Zs zależy, czy zabezpieczenie zadziała wystarczająco szybko.

W TN typowy tor prądu uszkodzeniowego przebiega L → miejsce uszkodzenia → PE (lub PEN) → punkt neutralny źródła. Dlatego w praktyce pomiar Zs wykonuje się jako pomiar L–PE w badanym obwodzie.
Bo taki pomiar odtwarza rzeczywistą drogę prądu zwarciowego przy uszkodzeniu do obudowy urządzenia. Połączenie L–PE pozwala ocenić, czy prąd zwarcia będzie na tyle duży, aby spowodować samoczynne wyłączenie zasilania.
Nie. Pomiar L–N może opisywać parametry obwodu, ale nie odtwarza typowej drogi prądu uszkodzeniowego do części przewodzących dostępnych, gdzie kluczowy jest przewód ochronny PE. W pytaniach o TN zwykle oczekuje się schematu L–PE.
Wykonuje się go podczas sprawdzeń odbiorczych po wykonaniu/modernizacji instalacji oraz podczas okresowych kontroli. Celem jest potwierdzenie skuteczności ochrony przeciwporażeniowej i prawidłowego doboru zabezpieczeń.
Najczęściej widać wyraźny przewód ochronny PE (lub PEN) połączony z punktem neutralnym źródła i brak "powrotu przez ziemię" jako głównej drogi prądu. Schematy z uziomem jako elementem toru prądu sugerują raczej TT.
Najczęstsze to: mylenie PE z N, wybór schematu L–N zamiast L–PE, traktowanie obecności uziomu jako elementu obowiązkowego w TN oraz nieuwzględnienie, że pomiar ma dotyczyć badanego obwodu końcowego.
Może wpływać na sposób wykonania pomiaru, bo część mierników generuje prądy testowe, które mogą wyzwalać RCD. Stosuje się wtedy tryby pomiarowe "bez wyzwalania" lub odpowiednią procedurę. Zależnie od schematu, obecność RCD nie zmienia jednak idei toru L–PE w TN.
W pomieszczeniach z urządzeniami gazowymi szczególnie ważne jest ograniczenie ryzyka porażenia i iskrzenia w sytuacjach uszkodzeń elektrycznych. Poprawne Zs wspiera szybkie zadziałanie zabezpieczeń, co zmniejsza czas występowania niebezpiecznych napięć dotykowych.
Ćwicz rozpoznawanie: układu sieciowego (TN/TT/IT), przewodów L/PE/N/PEN oraz celu pomiaru (Zs, Riso, RPE). Pomaga też praca na przykładach schematów i zapamiętanie reguły: w TN pętla zwarcia to przede wszystkim tor L–PE.
info

Statystycznie 32% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Źródła:

  • IEC 60364-6:2016, Low-voltage electrical installations — Part 6: Verification (rozdziały dotyczące sprawdzeń i pomiarów instalacji).
  • IEC 61557-3:2019, Electrical safety in low voltage distribution systems up to 1000 V AC and 1500 V DC — Equipment for testing, measuring or monitoring of protective measures — Part 3: Loop impedance.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pomiarów elektrycznych w instalacjach niskiego napięcia (dział: impedancja pętli zwarcia)
  • Instrukcje obsługi mierników instalacji elektrycznych (sekcja: pomiar Zs w TN)
  • Materiały szkoleniowe SEP dotyczące ochrony przeciwporażeniowej i sprawdzeń instalacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego