KWALIFIKACJA MEC5 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 7.
Na którym rysunku właściwie oznaczono kąty w procesie tworzenia się wióra?
α– kąt przyłożenia
β – kąt ostrza
γ – kąt natarcia
Ilustracja przedstawia cztery schematyczne rysunki, oznaczone literami A, B, C, D, które ilustrują proces tworzenia się
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kąt przyłożenia (α) dotyczy powierzchni przyłożenia i zapewnia luz między narzędziem a powierzchnią obrabianą. Kąt natarcia (γ) jest związany z powierzchnią natarcia, po której spływa wiór. Kąt ostrza (β) to kąt klina między powierzchnią natarcia i przyłożenia. Poprawny rysunek musi pokazywać te trzy kąty w tych miejscach.

Pełne wyjaśnienie:

W geometrii narzędzia skrawającego (w typowym, szkolnym ujęciu tworzenia wióra) rozróżnia się trzy podstawowe kąty ostrza, które muszą być przypisane do konkretnych powierzchni narzędzia, a nie "dowolnie" narysowane w pobliżu wióra.

Kąt przyłożenia (α) jest związany z powierzchnią przyłożenia (tą, która znajduje się od strony świeżo obrobionej powierzchni). Jego rola praktyczna to zapewnienie luzu, aby ostrze nie tarło całą powierzchnią o detal. Zbyt mały α może zwiększać tarcie, nagrzewanie i pogarszać jakość powierzchni.

Kąt natarcia (γ) dotyczy powierzchni natarcia (po której spływa wiór). Ten kąt silnie wpływa na sposób formowania wióra, wartości sił skrawania i podatność na powstawanie narostu. Na rysunku poprawne γ jest więc umieszczone przy powierzchni, po której "idzie" wiór.

Kąt ostrza (β) (często rozumiany jako kąt klina) jest kątem pomiędzy powierzchnią natarcia i przyłożenia, czyli opisuje "grubość" klina ostrza. Na schemacie powinien znajdować się w samym ostrzu, między tymi dwiema powierzchniami, a nie po stronie materiału lub w przestrzeni nad detalem.

Dlatego poprawny wybór rysunku polega na sprawdzeniu, czy:

  • α jest od strony powierzchni obrabianej (luz/przyłożenie),
  • γ jest od strony spływu wióra (natarcie),
  • β jest między nimi, jako kąt klina ostrza.

Pozostałe rysunki są błędne wtedy, gdy zamieniają miejscami α i γ, rysują β poza klinem narzędzia albo odnoszą kąty do niewłaściwej krawędzi/strony detalu. Na egzaminie warto najpierw zidentyfikować powierzchnię natarcia (tam jest wiór), potem powierzchnię przyłożenia (od strony powierzchni obrobionej), a dopiero na końcu przypisać symbole α, β, γ.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kąt natarcia (γ) to kąt związany z powierzchnią natarcia, po której spływa wiór. W praktyce wpływa na łatwość skrawania, wartości sił skrawania i kształt wióra. Na schemacie szukaj go po stronie, gdzie wiór "wychodzi" z ostrza.
Kąt przyłożenia (α) zapewnia luz między narzędziem a świeżo obrobioną powierzchnią. Dzięki temu narzędzie nie trze całą powierzchnią o detal, co ogranicza nagrzewanie i zużycie. Na rysunku α jest po stronie powierzchni obrobionej, przy powierzchni przyłożenia.
Kąt ostrza (β) to kąt między powierzchnią natarcia i powierzchnią przyłożenia, czyli "kąt klina" ostrza. Opisuje, jak masywne jest ostrze. Na poprawnym rysunku β leży w klinie narzędzia, a nie w materiale ani w przestrzeni nad detalem.
Najpierw znajdź wiór – spływa po powierzchni natarcia, więc tam jest związany kąt natarcia (γ). Następnie znajdź stronę powierzchni obrobionej – tam narzędzie musi mieć luz, więc przy tej powierzchni jest kąt przyłożenia (α). Dopiero potem wskaż β jako kąt klina.
Najczęściej działa podobieństwo nazw i brak nawyku identyfikowania powierzchni narzędzia. Jeśli ktoś patrzy tylko na "trójkąt" ostrza bez ustalenia, gdzie jest spływ wióra i gdzie jest powierzchnia obrobiona, łatwo zamieni symbole α i γ miejscami.
Zbyt mały α powoduje, że narzędzie ma za mały luz i zaczyna intensywnie trzeć o powierzchnię obrabianą. Skutkiem może być wyższa temperatura, szybsze stępienie, gorsza chropowatość i ryzyko drgań. Dlatego w praktyce α dobiera się do materiału i procesu.
Nie zawsze. Większy γ może zmniejszać siły skrawania i ułatwiać formowanie wióra, ale jednocześnie osłabia klin ostrza (zmienia relację z β) i może pogarszać trwałość narzędzia przy twardych materiałach. W praktyce to kompromis między "lekkością skrawania" a wytrzymałością ostrza.
Kluczowe są: powierzchnia natarcia (po niej spływa wiór), powierzchnia przyłożenia (od strony powierzchni obrobionej) oraz samo ostrze jako klin. Jeśli te trzy elementy są poprawnie rozpoznane, przypisanie α, β, γ staje się jednoznaczne.
Zawsze, gdy na rysunku widać klin ostrza. W typowym szkolnym ujęciu β opisuje klin, więc powinien leżeć między powierzchnią natarcia i przyłożenia. Jeśli na którymś rysunku β znajduje się poza ostrzem (np. w materiale), to jest silny sygnał błędnego oznaczenia.
Najlepiej ćwiczyć na kilku schematach: wskazuj powierzchnię natarcia (wiór), powierzchnię przyłożenia (luz) i klin ostrza. Następnie podpisuj α, β, γ bez podpowiedzi. Pomaga też łączenie z praktyką: α = brak tarcia o detal, γ = "wiór schodzi", β = "grubość klina".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Kąt przyłożenia (α) dotyczy powierzchni przyłożenia i zapewnia luz między narzędziem a powierzchnią obrabianą."

Źródła:

  • ISO 3002-1:2013, Geometrical specification of cutting tools — Part 1: Basic terms, reference systems, tool and working angles, section: definitions of tool angles
  • Sandvik Coromant, "Metal cutting knowledge" (tool geometry: rake angle, clearance angle, wedge angle) https://www.sandvik.coromant.com/ - accessed 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z obróbki skrawaniem (rozdziały: geometria narzędzi, tworzenie wióra)
  • Materiały producentów narzędzi skrawających (opisy kątów i ich wpływu na proces)
  • Normy/opracowania dotyczące geometrii ostrzy i definicji kątów narzędzia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego