KWALIFIKACJA MTL3 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 18.
Na którym rysunku zilustrowano wadę odkuwki kutej swobodnie, określaną jako zakucie?
Ilustracja przedstawia cztery rysunki techniczne oznaczone literami A, B, C i D, które odnoszą się do wad odkuwek kutych
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zakucie to typowa wada odkuwek powstająca, gdy fałda materiału zostaje zawalcowana podczas kucia i "zamknięta" w powierzchni, tworząc liniowe/warstwowe nieciągłości. Wskazany rysunek pokazuje charakterystyczne podwinięcie i zaciśnięcie warstwy metalu, a nie otwarte pęknięcie czy ubytek.

Pełne wyjaśnienie:

Zakucie (często rozumiane jako zawalcowana fałda) jest wadą odkuwki kutej swobodnie, w której fragment powierzchni metalu zostaje podwinięty i następnie zaciśnięty podczas dalszego odkształcania. W efekcie powstaje nieciągłość materiału o charakterze "warstwy" lub "szczeliny" ułożonej zwykle wzdłuż kierunku płynięcia metalu. Taka wada bywa trudna do usunięcia w kolejnych operacjach, bo nie jest tylko powierzchowną rysą — może przechodzić w głąb i ujawnić się po obróbce skrawaniem.

Poprawna odpowiedź to "B", ponieważ przedstawia cechy typowe dla zakucia: widoczne jest podwinięcie materiału i jego zamknięcie przez dalsze odkształcenie, co daje wrażenie "zawalcowanej" krawędzi/warstwy. To odróżnia zakucie od pęknięcia, które zazwyczaj ma charakter otwartej szczeliny o ostrych brzegach, oraz od ubytków lub nierówności wynikających np. z niewłaściwego nagrzania czy uszkodzeń mechanicznych.

  • "A" jest niepoprawne, jeśli przedstawia wadę otwartą (np. pęknięcie) lub inną nieciągłość bez podwinięcia i zaciśnięcia fałdy; w zakuciu kluczowe jest "zamknięcie" warstwy metalu.
  • "C" jest niepoprawne, jeżeli pokazuje defekt związany bardziej z ubytkiem materiału albo chropowatością/odpryskami; zakucie ma postać zawalcowanej fałdy, a nie brakującego fragmentu.
  • "D" jest niepoprawne, gdy obrazuje odchyłki kształtu lub wady technologiczne bez warstwowej nieciągłości (np. nierównomierne odkształcenie, zniekształcenie przekroju); sama deformacja geometrii nie jest jeszcze zakuciem.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na rysunkach cechy "podwiniętej kartki" metalu, która została dociśnięta i wygląda jak cienka warstwa/linia w materiale. Jeżeli szczelina jest wyraźnie otwarta i wygląda na rozdarcie, częściej będzie to pęknięcie niż zakucie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zakucie to wada odkuwki polegająca na zawalcowaniu (zamknięciu) fałdy materiału podczas kucia. Powstaje warstwowa nieciągłość: fragment powierzchni podwija się i zostaje zaciśnięty przez kolejne uderzenia/przemieszczenia metalu.
Szukaj śladu podwinięcia i "zamkniętej" fałdy: wygląda jak cienka linia/warstwa w materiale, często zgodna z kierunkiem płynięcia metalu. W odróżnieniu od pęknięcia szczelina zwykle nie jest szeroko otwarta na zewnątrz.
Najczęściej gdy materiał jest źle prowadzony: niewłaściwy obrót/przekładanie, zbyt duże spęczenie na raz, niewyrównane krawędzie lub miejscowe wychłodzenie. Powierzchnia może się podwinąć, a kolejne uderzenia "wprasowują" ją w odkuwkę.
Zakucie tworzy nieciągłość, która działa jak karb i może inicjować pękanie zmęczeniowe lub pękanie podczas obróbki skrawaniem i eksploatacji. Wada może ujawnić się dopiero po zdjęciu naddatku, dlatego jest istotna w kontroli jakości.
Nie. Pęknięcie to zwykle otwarta szczelina wynikająca z przekroczenia plastyczności/kruchości lub naprężeń. Zakucie to zawalcowana fałda: warstwa metalu została podwinięta i zaciśnięta. Obie wady są groźne, ale mają inny mechanizm i wygląd.
Sprzyja mu m.in. zbyt mała liczba etapów kucia, za duże odkształcenie w jednym przejściu, brak systematycznego obracania odkuwki, kucie na zbyt niskiej temperaturze oraz pozostawianie ostrych naroży, które łatwo się podwijają.
Gdy wada jest częściowo "zamknięta" i nie jest wyraźna na surowej powierzchni. Po zdjęciu warstwy zewnętrznej (naddatku) może pojawić się linia nieciągłości albo rozwarstwienie. Dlatego kontrolę wykonuje się także na przekrojach i po wstępnej obróbce.
Pomaga prawidłowe prowadzenie materiału: równomierne odkształcanie, właściwe obracanie odkuwki, unikanie ostrych fałd na krawędziach, utrzymanie poprawnej temperatury kucia oraz dobór narzędzi (bijaki, kowadła) ograniczających podwijanie warstw.
Najczęściej mylone są pęknięcia (bo też dają liniowy ślad), fałdy powierzchniowe (gdy nie są jeszcze zawalcowane) oraz wady wynikające z utlenienia i zgorzeliny. Kluczowe jest rozróżnienie: zakucie to fałda "zamknięta" w materiale.
Porównaj mechanikę wady: szukaj podwinięcia i zaciśnięcia warstwy. Wyklucz rysunki pokazujące ubytek materiału lub otwarte, ostre rozdarcie. Jeśli widzisz "zawalcowaną zakładkę" metalu, to jest najbardziej typowy sygnał zakucia.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zakucie to typowa wada odkuwek powstająca, gdy fałda materiału zostaje zawalcowana podczas kucia i "zamknięta" w powierzchni, tworząc liniowe/warstwowe nieciągłości.

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z przeróbki plastycznej metali: wady odkuwek i ich przyczyny
  • Album/atlas wad odkuwek (zdjęcia i przekroje) używany w kształceniu zawodowym
  • Instrukcje zakładowe kontroli wizualnej odkuwek oraz karty niezgodności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego