KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 15.
Na mapie Polski zamieszczono wyniki pomiarów zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego. Największe zanieczyszczenie tlenkami siarki(IV) zanotowane zostało w województwach
Ilustracja przedstawia mapę Polski z zaznaczonymi wynikami pomiarów zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego, szczególnie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna jest odpowiedź "śląskim i łódzkim", ponieważ na dołączonej mapie tematycznej te województwa mają najwyższe oznaczone wartości zanieczyszczenia tlenkami siarki(IV).
Pozostałe pary województw odpowiadają obszarom o niższych poziomach zaznaczonych w legendzie mapy.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowa jest umiejętność odczytu informacji z mapy tematycznej. Należy znaleźć na mapie obszary oznaczone jako najwyższe (np. najciemniejszy kolor, największy symbol, najwyższa klasa w legendzie) dla wskaźnika "tlenki siarki(IV)". Następnie trzeba sprawdzić, którym województwom odpowiadają te obszary i wskazać właściwą parę.

Odpowiedź "śląskim i łódzkim" jest poprawna, bo to właśnie te województwa są wskazane na mapie jako obszary o największym zanotowanym zanieczyszczeniu tlenkami siarki(IV) w przedstawionym zestawie wyników.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "świętokrzyskim i wielkopolskim" – ta para nie odpowiada dwóm województwom z najwyższą klasą na mapie; wybór często wynika z kierowania się ogólną opinią o uprzemysłowieniu, a nie z legendy.
  • "podkarpackim i pomorskim" – na mapach zanieczyszczeń obszary te nierzadko mają inne profile (np. mniejsze uprzemysłowienie ciężkie), ale w tym zadaniu rozstrzyga wyłącznie odczyt wartości z mapy, a nie stereotyp regionalny.
  • "dolnośląskim i zachodniopomorskim" – wskazuje województwa, które na przedstawionej mapie nie mają maksymalnych oznaczeń; błąd zwykle wynika z pomylenia pojęć (np. SO2 z innym zanieczyszczeniem) albo z przeoczenia granic administracyjnych.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zaczynaj od legendy (co oznacza kolor/symbol) i dopiero potem przypisuj obszar do województwa. Jeśli mapa nie podaje roku/okresu, pamiętaj, że takie pytania dotyczą konkretnego materiału źródłowego – nie należy zastępować odczytu "wiedzą ogólną", bo wyniki przestrzenne mogą się zmieniać.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Tlenek siarki(IV) to związek siarki obecny w powietrzu jako zanieczyszczenie, zwykle pochodzący ze spalania paliw zawierających siarkę. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej analizuje się jego poziom na mapach lub w tabelach pomiarowych oraz wskazuje obszary o najwyższych wartościach.
Najpierw sprawdź legendę: jaki kolor/symbol odpowiada najwyższym wartościom. Potem zlokalizuj na mapie obszary z tym oznaczeniem i przypisz je do województw po granicach administracyjnych. Na końcu porównaj, czy wskazane województwa rzeczywiście należą do najwyższej klasy, a nie tylko "wysokiej".
Rozkład zanieczyszczeń w Polsce zmienia się wraz ze źródłami emisji, modernizacją przemysłu, wymianą kotłów, warunkami meteorologicznymi i zmianami w sieci pomiarowej. Jeśli mapa dotyczy konkretnego roku lub okresu, to po czasie nie musi odzwierciedlać aktualnych wartości, mimo że zadanie nadal jest poprawne względem tej mapy.
Często myli się te pojęcia, bo oba dotyczą "ile zanieczyszczeń". Emisja opisuje ilość wprowadzoną do powietrza ze źródeł, a stężenie (imisja) to poziom w powietrzu w danym miejscu pomiaru. W zadaniach z mapą rozstrzyga opis mapy i legenda, więc warto sprawdzić, co dokładnie przedstawiono.
Najczęstsze pomyłki wynikają z podobnego położenia lub kształtu województw, np. łódzkiego z mazowieckim (centrum kraju) albo śląskiego z małopolskim (południe). Aby uniknąć błędu, szukaj charakterystycznych punktów odniesienia (granice, położenie względem innych województw) i czytaj mapę powoli.
"Największe" oznacza najwyższą klasę w legendzie (np. najwyższy przedział) albo największą wartość liczbową, jeśli mapa ją podaje. Nie wystarczy wskazać województwa z "wysoką" klasą, gdy istnieje jeszcze wyższa. Zawsze porównuj z legendą, a nie z intuicją dotyczącą regionów przemysłowych.
Nie jest to konieczne, jeśli zadanie polega na odczycie danych z mapy – wtedy decyduje legenda i oznaczenia. Wiedza o źródłach emisji (np. energetyka, przemysł) może pomóc w interpretacji wyników, ale na egzaminie liczy się przede wszystkim poprawne przypisanie najwyższych wartości do właściwych województw.
W praktyce egzaminacyjnej często spotyka się pyły zawieszone, tlenki azotu, ozon oraz związki organiczne. Każdy wskaźnik ma inny rozkład przestrzenny, więc nie należy przenosić odpowiedzi z jednego zanieczyszczenia na inne. Zawsze sprawdzaj, czego dokładnie dotyczy mapa lub wykres.
Zawsze, gdy jest to opisane w tytule lub legendzie mapy. Średnie roczne wygładzają wahania, a wartości krótkookresowe mogą wskazywać epizody. To wpływa na interpretację przestrzenną i porównywanie regionów. Jeśli w zadaniu brak informacji o okresie, skup się na samej klasyfikacji z legendy.
Ćwicz szybkie czytanie legend, rozpoznawanie województw oraz porównywanie klas wartości. Rozwiązuj zadania z mapami i wykresami z poprzednich arkuszy, zwracając uwagę na słowa "największe", "najmniejsze", "powyżej normy". Dobrą strategią jest wskazanie najpierw maksymalnej klasy, a dopiero potem nazwy regionu.
info

Statystycznie 55% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska – Portal Jakości Powietrza (PJPO): https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/home (dostęp: 2026-03-01)
  • Główny Urząd Statystyczny – publikacje z działu "Ochrona środowiska" (strona tematyczna): https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/srodowisko-energia/srodowisko/ (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Raporty roczne o stanie jakości powietrza (inspekcja ochrony środowiska)
  • Materiały dydaktyczne o mapach tematycznych i kartografii środowiskowej
  • Podstawy chemii atmosfery (SO2, przemiany, źródła emisji) – podręczniki szkolne

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego