KWALIFIKACJA CHM5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 23.
Odczytaj z wykresu liczbę dni w miesiącu grudniu 2013 roku, w których wystąpiło przekroczenie wartości dopuszczalnej stężenia średniodobowego pyłu PM10, w dzielnicy Nowa Huta.
Ilustracja przedstawia wykres słupkowy, który obrazuje liczbę dni w poszczególnych miesiącach 2013 roku, w których
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby odpowiedzieć, należy na wykresie odszukać serię danych dla dzielnicy Nowa Huta, następnie wskazać miesiąc grudzień 2013 r. i odczytać wartość odpowiadającą liczbie dni z przekroczeniem dopuszczalnego stężenia średniodobowego PM10. Z wykresu wynika wartość 18 dni.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność interpretacji danych środowiskowych przedstawionych graficznie. W praktyce technika ochrony środowiska takie odczyty są potrzebne m.in. do przygotowania zestawień, wniosków i krótkich analiz dotyczących jakości powietrza.

Jak dojść do wyniku?

  • Najpierw identyfikuje się na wykresie właściwą lokalizację, czyli dzielnicę Nowa Huta. Jeżeli wykres zawiera kilka serii (linie/słupki), kluczowa jest legenda i kolor/oznaczenie odpowiadające tej dzielnicy.
  • Następnie wybiera się właściwy okres: grudzień 2013 r. (łatwo o błąd, gdy wykres pokazuje wiele miesięcy lub kilka lat).
  • Odczytuje się wartość z osi liczbowej jako liczbę dni, w których wystąpiło przekroczenie wartości dopuszczalnej dla stężenia średniodobowego PM10.

Poprawna odpowiedź to "18", ponieważ to właśnie ta wartość jest przypisana na wykresie do grudnia 2013 r. dla Nowej Huty.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Odpowiedź "10" zwykle wynika z odczytu z niewłaściwego miesiąca, pomylenia skali osi albo odczytu innej serii danych (innej dzielnicy) niż wymagana.
  • Odpowiedź "22" jest typowa dla błędu związanego z nieuwzględnieniem podziałki (np. odczyt z sąsiedniego znacznika) lub przyjęcia wartości "na oko" bez sprawdzenia, gdzie dokładnie kończy się słupek/znacznik.
  • Odpowiedź "26" bywa skutkiem pomylenia wielkości: część osób odczytuje liczbę dni w miesiącu lub wartość z innego wskaźnika, zamiast liczby dni z przekroczeniem.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze podkreśl w treści trzy warunki: miejsce (Nowa Huta), czas (grudzień 2013) oraz mierzoną cechę (liczba dni z przekroczeniem). Dopiero potem czytaj wykres. To ogranicza błędy wynikające z pośpiechu i "zgadywania" wartości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To sytuacja, gdy średnia wartość stężenia PM10 obliczona dla jednej doby jest większa od wartości dopuszczalnej przyjętej w ocenie jakości powietrza. W praktyce liczy się wtedy, ile dni w roku/miesiącu spełnia warunek "powyżej limitu", bo to wskaźnik częstości epizodów zanieczyszczeń.
Najpierw wybierz właściwą serię danych (np. dzielnicę) na podstawie legendy, potem znajdź na osi czasu wymagany miesiąc i rok. Na końcu odczytaj wysokość słupka lub punktu na osi wartości jako liczbę dni. Nie myl tej wartości z samym stężeniem wyrażanym w jednostkach masy na objętość.
Różne obszary miasta mogą mieć inne źródła emisji i warunki przewietrzania, więc liczba dni z przekroczeniami może się istotnie różnić. W zadaniach egzaminacyjnych taki warunek wymusza poprawne korzystanie z legendy i porównywanie serii, a nie tylko odczyt "pierwszej lepszej" wartości z wykresu.
Nie. Liczba dni w miesiącu to wartość kalendarzowa (np. 31), a liczba dni z przekroczeniem to podzbiór dni, w których wskaźnik jakości powietrza przekroczył limit. W praktyce może wynosić od 0 do liczby dni w miesiącu, zależnie od warunków pogodowych i emisji.
Najczęstsze to: pomylenie serii danych (zła legenda), odczyt z niewłaściwego miesiąca, błędne odczytanie skali osi (np. co 2 jednostki), oraz mylenie wielkości (dni vs stężenie). Pomaga metoda "3 kroków": miejsce → czas → mierzona cecha, dopiero potem odczyt.
Zwykle wskazuje to opis osi lub tytuł/legenda (np. "średniodobowe", "24h"). W tym zadaniu jednak odczytujesz nie samo stężenie, ale liczbę dni, w których przekroczono wartość dopuszczalną dla średniodobowego PM10. To inny typ danych: zliczenie zdarzeń, a nie wartość pomiaru.
Zwykle nie. To zadanie jest oparte na odczycie i interpretacji wykresu: identyfikacji właściwej serii, okresu i wartości. Matematyka może pojawić się pośrednio (np. przy porównywaniu miesięcy), ale w samym pytaniu kluczowe jest poprawne czytanie wykresu i brak pomyłek w miesiącu/roku.
Ćwicz odczyt z wykresów i tabel: liczby dni z przekroczeniem, trendy miesięczne i roczne, porównywanie lokalizacji. Dodatkowo powtórz podstawy: czym jest PM10, co oznacza "średniodobowe", jakie są typowe źródła emisji. Kluczowa jest też umiejętność pracy z legendą i opisami osi.
Są przydatne przy raportowaniu stanu powietrza, analizie sezonowości (np. okres grzewczy), planowaniu działań ograniczających emisje oraz przygotowaniu informacji dla mieszkańców. W pracy technika ochrony środowiska to częsty wskaźnik do szybkiej oceny, czy epizody zanieczyszczeń mają charakter incydentalny czy powtarzalny.
Wykres stężeń ma oś wartości w jednostkach stężenia (np. masa na objętość), a wykres liczby dni ma oś w dniach (liczba całkowita). Jeśli oś ma wartości typu 0–31 i opis sugeruje "dni", to jest zliczenie zdarzeń. Przy stężeniach częściej widzisz skalę liczbową niezwiązaną z długością miesiąca.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Z wykresu wynika wartość 18 dni."

Źródła:

  • Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) – portal Jakość Powietrza (opis zanieczyszczeń i prezentacja danych pomiarowych), https://powietrze.gios.gov.pl/pjp/content/show/100?lang=pl - dostęp 2026-02-28
  • European Environment Agency (EEA) – Air pollution: particulate matter (PM10/PM2.5) – podstawowe informacje o pyle zawieszonym i interpretacji danych, https://www.eea.europa.eu/themes/air/air-pollution-sources-1/particulate-matter - dostęp 2026-02-28

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z monitoringu środowiska (interpretacja danych pomiarowych)
  • Materiały dydaktyczne o zanieczyszczeniach powietrza i pyle zawieszonym
  • Instrukcje/ćwiczenia z czytania wykresów i opracowania danych (statystyka opisowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego