KWALIFIKACJA CHM5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 29.
Na podstawie zamieszczonego rysunku wskaż, w której części Polski odnotowano tendencję do utrzymywania się stałego stężenia pyłu zawieszonego PM 10 w powietrzu atmosferycznym.
Ilustracja przedstawia mapę Polski z zaznaczonymi czterema regionami, wokół których znajdują się wykresy liniowe.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
"Tendencja do utrzymywania się stałego stężenia" oznacza, że na rysunku dla danego obszaru zaznaczono brak wyraźnego wzrostu ani spadku stężenia PM10 w czasie. Po poprawnym odczytaniu oznaczenia trendu i jego położenia na mapie/rysunku wskazuje się część Polski: południowo-wschodnią.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu sprawdzana jest umiejętność interpretacji rysunku (najczęściej mapy trendów) dotyczącego jakości powietrza oraz rozumienie pojęcia stabilnej tendencji stężenia PM10. "Utrzymywanie się stałego stężenia" nie oznacza ani wartości niskich, ani wysokich, tylko brak istotnej zmiany w czasie (trend bliski zeru).

Aby odpowiedzieć poprawnie, należy wykonać trzy kroki:

  • odczytać z legendy rysunku, jaki symbol/kolor odpowiada stałemu stężeniu (stabilizacji),
  • zlokalizować na mapie obszar oznaczony tym symbolem,
  • przypisać ten obszar do właściwego kierunku geograficznego Polski.

Odpowiedź "Południowo-wschodniej." jest poprawna, ponieważ to właśnie w tej części kraju na rysunku oznaczono trend odpowiadający stabilizacji stężenia PM10.

Pozostałe odpowiedzi są błędne, bo wskazują inne części Polski, które na rysunku nie zostały oznaczone jako obszary o stałym stężeniu. Typowe pomyłki wynikają z:

  • mylenia stabilizacji z niskim poziomem zanieczyszczenia (może być stabilnie, ale wysoko),
  • zbyt szybkiego dopasowania do skojarzeń (np. "smog na południu"), zamiast czytania legendy,
  • pomylenia położeń kierunków świata (południowy wschód vs południowy zachód).

Na egzaminie warto poświęcić kilka sekund na sprawdzenie legendy i upewnienie się, że rozpoznaje się rodzaj trendu, a dopiero potem wybiera region.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oznacza brak wyraźnego wzrostu ani spadku stężenia pyłu PM10 w analizowanym okresie. To informacja o kierunku zmian w czasie, a nie o tym, czy poziom jest niski czy wysoki. Zawsze trzeba sprawdzić legendę rysunku, bo symbole stabilizacji mogą być różne.
Najpierw czyta się legendę: zwykle trend wzrostowy ma jeden kolor/symbol, spadkowy inny, a stały (stabilny) jest oznaczony osobno. Potem porównuje się oznaczenia na mapie z legendą. Bez legendy łatwo pomylić stabilizację z niewielkim spadkiem.
"Stabilne" mówi tylko, że poziom nie zmienia się istotnie w czasie. Może to być stabilnie nisko (dobra sytuacja) albo stabilnie wysoko (zła sytuacja). Do oceny jakości powietrza potrzebna jest informacja o wartościach stężenia, a trend jest jedynie uzupełnieniem.
Najczęściej: (1) pominięcie legendy i zgadywanie po kolorach, (2) mylenie kierunków geograficznych, np. południowy wschód z południowym zachodem, (3) sugerowanie się stereotypem "gdzie jest smog", zamiast odczytem danych. Pomaga szybkie sprawdzenie położenia względem granic państwa.
PM10 to frakcja pyłu zawieszonego w powietrzu o cząstkach, które mogą być wdychane i wpływać na zdrowie oraz środowisko. W ochronie środowiska analizuje się jego stężenia w czasie i przestrzeni, identyfikuje źródła emisji (np. transport, spalanie) oraz planuje działania ograniczające.
Gdy obszary na mapie są małe, mają podobne kolory albo leżą przy granicy regionów. Podchwytliwe bywa też podobieństwo nazw: "północno-wschodnia" vs "północno-zachodnia". Warto na chwilę "zakotwiczyć" mapę: wskazać Bałtyk (północ) i góry (południe), a potem dopiero wybrać odpowiedź.
To powietrze w otoczeniu człowieka i środowiska, którego jakość ocenia się w monitoringu. W zadaniach zwykle chodzi o stężenia zanieczyszczeń mierzone na stacjach lub przedstawiane na mapach. Kluczowe jest rozróżnienie: emisja dotyczy źródeł, a imisja (stężenie w powietrzu) dotyczy skutku w środowisku.
Legenda powinna jednoznacznie przypisywać symbole/kolory do kategorii trendu (wzrost, spadek, stabilizacja), czasem także wskazywać intensywność zmian. Dobrą praktyką jest też podanie okresu analizy. Na egzaminie brak uważnego odczytu legendy to najprostsza droga do błędu mimo poprawnej wiedzy.
Pojedynczy pomiar może być przypadkowy (pogoda, epizod smogowy, awaria). Trend pokazuje, czy sytuacja ogólnie się poprawia, pogarsza, czy stoi w miejscu. To ważne przy planowaniu działań: stabilne wysokie stężenia mogą wskazywać na potrzebę trwałych zmian, a spadki mogą potwierdzać skuteczność działań.
Ćwicz szybkie czytanie legend, skali i oznaczeń oraz nazywanie regionów Polski kierunkami geograficznymi. Rozwiązuj zadania, w których trzeba wskazać trend (wzrost/spadek/stabilizacja) i lokalizację. Pomaga też nawyk sprawdzania: najpierw legenda, potem dopiero wniosek i wybór odpowiedzi.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: ""Tendencja do utrzymywania się stałego stężenia" oznacza, że na rysunku dla danego obszaru zaznaczono brak wyraźnego wzrostu ani spadku stężenia PM10 w czasie."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z monitoringu jakości powietrza i interpretacji map tematycznych
  • Podręczniki/opracowania o zanieczyszczeniach pyłowych i ich źródłach (PM10)
  • Ćwiczenia z analizy danych środowiskowych (trend, stabilizacja, zmienność)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego